Spring naar inhoud

Introductie en actuele data

Laatst bijgewerkt 31 oktober 2018 

§1 Inleiding

Op deze homepagina worden de kernthema’s pensioenvermogen, overheidsschuld en vermogen huishoudens die op deze site, naast andere economische thema’s, frequent aan de orde komen kort samengevat. Het cijfermateriaal dat op deze pagina is opgenomen wordt regelmatig bijgewerkt zodat steeds de meest actuele stand van zaken wordt weergegeven. Aan de hand van die thema’s blijkt dat het motto van deze site Governments lie ook voor de Nederlandse overheid van toepassing is (onze huidige MP is daarbij een geval apart [2]) en dat nepnieuws ook door de Nederlandse media wordt verspreid.

Er wordt vaak geklaagd over de schuldpositie van de Nederlandse huishoudens (incl. staat). Als we de schulden van de huishoudens en de staat uitdrukken in percentage van de activa is de schuldenratio echter eerder 29% dan 48%. Dat is geheel andere koek dan de cijfers die het CBS ons regelmatig  voorschotelt:

Tabel 1 Schuldenratio 1/1/2016 Nederlandse staat en zijn burgers

De aanpassingen worden verderop en in een aantal bijdragen op deze site nader uiteengezet.

§1.1 Overheidsschuld (schuld 2018: € 409 mld. in werkelijkheid  eerder actief: ca € 159 mld.)

Voor Wat er feitelijke gebeurt™ moet u veelal niet bij het CBS zijn, ook niet bij het CPB overigens. Het onderstaande maakt e.e.a. duidelijk. We vatten even samen wat er feitelijk gebeurde in de periode 2007-2017:

(a) De staat is een uiterst stille vennoot in de pensioenpot met zijn belastingclaim van 35% op dat pensioenvermogen. Zijn overheidsschuld is materieel belegd in de pensioenpot. In de periode 2007-2017 had de staat een aandeel in het rendement op het pensioenvermogen van € 247,6 mld. Hiervan werd niets geboekt. De interest over de overheidsschuld (2007-2017: € 116,1 mld.) mogen de burgers wel jaarlijks met hun belastingaangifte ophoesten. Van die marge die de Minister van Financiën jaarlijks in het geniep maakt horen ze nooit iets. In totaal nam de belastingclaim op het pensioenvermogen in de betreffende periode met € 259,1 mld. toe.

(b) Jaarlijks offert de staat 17% van de pensioenpremie op door het tariefverschil tussen de aftrek pensioenpremie en de belasting bij de pensioenuitkering. (cumulatief € 69,6 mld.)

(c) De blauw gemarkeerde velden houdt de Minister van Financiën liever onder de hoge hoed.

Dit zijn de geneugten van de omkeerregel pensioenen, waardoor  je het volk onnodig bang kunt maken met de EMU-overheidsschuld en de rentelast op die schuld om daarmee bezuinigingen af te dwingen.  De media doen daar overigens gretig aan mee. De oplossing van dat probleem is uiterst simpel – zie de bijdrage Opdoeken die omkeerregel pensioenen!  Daarnaast zou kennisname van dit boek [7] natuurlijk ook het beeld van de overheidsfinanciën verbeteren.

Toen de EU-bobo’s Nederland aanspraken op de non compliance aan het Stability and Growth Pact (SGP) gaven ze er blijk van ook geen balans te kunnen lezen. Dat kwam overigens mede omdat Rutte, de Jager en Dijsselbloem het niet konden/wilden uitleggen. The Dutch State Treasury Agency (DSTA) kon het wel uitleggen in presentaties aan buitenlandse beleggers in de Nederlandse staatsschuld. Bovendien heeft Nederland zijn ambtenaren pensioenen i.t.t. tot heel veel ander EU-landen afgefinancierd (na aftrek belastingen toch € 401 mld.) De MN 2019 stelt: “Met een verwacht structureel saldo van -0,4 procent in 2019 voldoet Nederland met een kleine marge aan de vereisten uit het SGP” (kritische grens is -0,5%), voorwaar een probleem om je, gezien het bovenstaande, echt zorgen over te maken.  Als macro-economen niet bestonden, moesten ze worden uitgevonden.

Aangezien het pensioenvermogen alleen maar oploopt tot wel € 4.500 mld. in 2060, zal de omkeerregel pensioenen niet bijdragen aan de toekomstig hogere AOW- en zorguitgaven, zoals vaak ten onrechte gesteld wordt en neemt die belastingclaim alleen maar toe. Door het achterwege laten van de indexatie van pensioenuitkeringen door het volstrekt belachelijke FTK liep de overheid de afgelopen jaren al een bedrag van ca. € 6,5 mld. aan belastingen mis, die door alle belastingbetalers alsnog moest worden opgebracht. Die € 6,5 mld. is overigens niet kwijt maar hoopt zich mede op in de belastingclaim op het pensioenvermogen. Dan valt er ook nog te denken aan de ca € 7,7 mld. jaarlijkse belastingderving op het pensioenpremie-inkomen (17% van € 45 mld. pensioenpremie) door het tariefsverschil tussen dotatie en uitkering. De ontwrichting van de overheidsfinanciën door de omkeerregel pensioenen wordt door de politiek mooi aan het oog onttrokken en de volgende grafiek maakt dit duidelijk, gezien de ontwikkeling van het besteedbaar inkomen:

§1.2 Vermogen huishoudens (CBS 1/1/2016: € 1.157 mld. in werkelijkheid eerder ca € 2.288 mld)

CBS Inkomens– en vermogensstatistieken zijn gebaseerd op fiscale cijfers en missen daardoor deels elke relatie met de werkelijkheid. Het inkomen uit vermogen in de CBS-statistieken is ver bezijden de werkelijkheid. Het is de opeenvolgende staatssecretarissen De Jager, Weekers en Wiebes gelukt om van een eens goed functionerende belastingdienst een bordeel te maken zoals ook uit de enquêtes van de ABVA-KABO bleek. [3] Omdat het CBS zijn cijfermateriaal mede aan fiscale data ontleend heeft dat consequenties voor de juistheid, volledigheid en tijdigheid van het cijfermateriaal. Het fiscale inkomens- en vermogensbegrip dat soms meer weg heeft van “een glijbaan naar belastingvrijdom” helpt daarbij ook al niet.[4]

In de bijdrage Inkomen uit vermogen 2011-2014 wordt een meer reële inschatting gemaakt van dat inkomen. Voor 2014 luidt de conclusie dat dit inkomene eerder € 164 mld. bedraagt dan de € 20,5 mld. die het CBS aanhoudt na herzieningen van zijn cijfers, die oorspronkelijk op € -4,4 mld. uitkwamen.

De voormalige minister van Sociale Zaken Asscher stelde in antwoord op kamervragen naar aanleiding van een artikel in Me Judice [6]:

 “Het kabinet ziet op dit moment dan ook geen indicaties om te veronderstellen dat de vermogensverdeling onevenwichtig is”. [6]

Het kabinet dat dit niet al te scherp zag, telde zes PvdA-ministers en vier PvdA-staatssecretarissen, die kennelijk allen stekeblind waren. Uiteraard is dit vermogen wel uiterst onevenwichtig verdeeld zoals een ieder die het nieuws een beetje bijhoudt en niet gebrainwashed is door de misinformatie zal beamen. In §3 vermogensverdeling is dat nader uiteengezet. Als Peter de Waard in de Volkskrant stelt dat de sociaaldemocraten te klein zijn geworden om die ‘potloodeconomie’ bij te slijpen, dan weten we dus hoe dat, met name dankzij de huidige en vorige PvdA-partijleider komt [5;6]

Een burger die werkelijk wil weten hoe het er met de financiën voorstaat en de vinger aan de pols wil houden wordt wel gedwongen om zijn eigen statistisch materiaal bij elkaar te schrapen en deze cijfers regelmatig te actualiseren om de leugens van o.a. onze MP [2] en de politici in het algemeen met  de media in hun kielzog te weerleggen.

Deze site doet, voor zover die cijfers mijn belangstelling hebben, een poging om de werkelijke cijfers zo goed mogelijk te benaderen. Daartoe worden een aantal bijdragen met permanente gegevens regelmatig bijgewerkt onder tab 0 Permanent. Daarnaast behandel ik af en toe een actueel onderwerp onder tab 1. Actueel.

Voor 2019 verwacht het CPB een hcip-inflatie van 2,5%. Dat betekent dat het vermogen exclusief eigen woning en ondernemingsvermogen van ca € 500 mld. in 2019 zo’n € 47 mld. achteruitkachelt en dit bedrag moet dus eerst door het rendement goed gemaakt worden voor er werkelijk iets verdiend wordt. In elk geval gaat dat met de bank- en spaartegoeden (ca 59% van dat vermogen) echt niet lukken.

§2 Enkele kerndata die de inleiding onderbouwen

Tabel 2  Enkele kerncijfers 2006-2019 in € mld. [1]

(click op tabel of Ctrl+ om te vergroten)

(a) Deze cijfers geven de meest actuele situatie weer op basis van de CPB Kerngegevenstabel Macro Economische Verkenning 2019 van 18 september 2018 en CBS- en DNB-statistieken met enkele eigen aanvullingen. De onderliggende bijdragen worden van tijd tot tijd geactualiseerd.

(b) De overheidsschuld is geheel in het pensioenvermogen belegd. Het rendement (aandeel staat – 35% en pensioendeelnemers – 65%) is globaal benaderd. Bij de bepaling van het pensioenvermogen wordt sind kort geen rekening meer gehouden met de derde pensioenpijler omdat die gegevens niet beschikbaar zijn en de pensioenregelingen sinds 2010 te veel zijn veranderd.

§3 Vermogensverdeling 

Wij zullen aan de hand van een tabel en enkele grafieken de indicatie dat het vermogen uiterst onevenwichtig verdeeld is nader staven, ook na rekening te houden met het netto (65%) pensioenvermogen.

Eerst de tabel die meestal concreter dan een grafiek laat zien wat er feitelijk aan de hand is:

Tabel 3 Vermogens huishoudens 1/1/2016 per vermogensdeciel – in € mld.

(click op tabel of Ctrl+ om te vergroten)

Er blijft dus hlemaal niets over voor de andere helft van de huishoudens en dan is dat beeld nog vertroebeld door de onvolledige CBS-statistieken.  Die grafieken zien er als volgt uit:

Grafiek 1 Vermogensverdeling per vermogens- en inkomensdeciel 1/1/2016

(click op grafiek of Ctrl+ om te vergroten)

Let wel deze grafiek is gebaseerd op het lang niet volledige vermogensplaatje van het CBS en geeft daarom nog een te rooskleurig beeld. Het verschil tussen de vermogensverdeling per vermogensdeciel en per inkomensdeciel wordt mede veroorzaakt door de gebrekkige inkomen uit vermogen statistieken. Het pensioenvermogen is netto, na aftrek 35% belasting box 1, in werkelijkheid is die belasting progressief en de pensioenvermogensverdeling per inkomensdeciel dus gelijkmatiger, maar die gegevens zijn onbekend. Veelal wordt overigens ten onrechte met bruto pensioenvermogenscijfers gewerkt en dat vermogen van de deelnemers derhalve veel te hoog voorgesteld. Overigens werd 73% van de pensioenpremies 2001-2014 groot € 411 mld. gestort door het 8e t/m het 10e inkomensdeciel, dus 30% van de huishoudens.

De vermogensverdeling per vermogensdeciel van de belangrijkste CBS-vermogenscomponenten is als volgt:

Grafiek 2 Vermogensverdeling naar vermogensdeciel voor geselecteerde vermogenscomponenten 1-1-16

(click op grafiek of Ctrl+ om te vergroten)

De vermogensverdeling per vermogenscomponent maakt het mogelijk om per vermogenscomponent een inschatting te maken van de aanwijsbare fouten in de vermogenscijfers en het bijbehorende inkomen uit dat vermogen. Zo is de CBS-bijtelling inkomen uit vermogen eigen woning en het eigenwoningforfait (incl. Wet Hillen) aantoonbaar veel te laag in relatie tot o.a. de betaalde hypotheekrente.  De waardering van het ondernemings- en aanmerkelijk belang vermogen is fiscaal gedreven en het inkomen uit dat vermogen ook. De indirecte beleggingsopbrengsten effecten zijn niet in de inkomenscijfers opgenomen en zijn niet onaanzienlijk. Uiteraard is dat in belangrijke mate het geval voor het 10e vermogensdeciel.

§ 4. Belangrijkste permanente bijdragen op deze site

Bijdragen die inzicht geven in de meest actuele situatie zijn o.a (de datum geeft de laatste wijziging aan):

Overheidsschuld (31 oktober 2018

Pensioenvermogen (27 september 2018)

Pensioenfondsen (28 september 2018)

Bruto binnenlands product (bbp) 1814 – heden [25 augustus 2018]

Overheidsbalans 2016  ( Het CBS kan de 2017 cijfers kennelijk nog steeds niet opleveren en wil zijn handen niet branden aan de Groningse gasbel. 12 oktober 2018)

Opdoeken die omkeerregel pensioenen! [27 juli 2018]

Dashboard ABP, PFZW,PMT, PME & bpfBOUW Q2 2018 [20 juli 2018]

Vermogen huishoudens 31-12-2015 (“2016”) [14 oktober 2018]

Inkomen uit vermogen 2011-2014 (6 oktober 2018)

Besteedbaar inkomen 2014 [27 maart 2017]

Calculatieschema hypotheekrenteaftrek 2017 [17 november 2016]

NATO military expenditure 2017 [10 juli 2018]

Calculatieschema  zonnepanelen (1 september 2018)

Belastingtraject bruto-netto 2014 (11 september)

♦  Belasting box 3 2014 (7 oktober 2018)

♦  Belasting box 2 2014 (5 september 2018)

♦  Belasting op inkomen uit onderneming (5 september 2018)

Miljonairs 1/1/2016 (15 september 2018)

{ Zie verder de tabbladen 0. Permanent en 1. Actueel voor meer bijdragen}

_________________________

Noten

[1a] CBS, “Vermogen van huishoudens; huishoudenskenmerken, vermogensbestanddelen”

https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/83834NED/table?ts=1518009496921

[1b] CBS, “Overheid; Overheidssaldo en overheidsschuld 1995-2017”,

https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82565NED/table?ts=1520271585649

[1c] CBS,”Overheid; schuld naar schuldtitel en geldgever 1995-2017″,

https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82567NED/table?ts=1521490101162

[1d] CBS, “Overheidsbalans; activa en passiva”,

https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82790NED/table?ts=1535717978416

[1e] Meest recente CPB tabel “Verzamelde bijlagen MEV 2019”,

https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/verzamelde_bijlagen_MEV_2019_0.xlsx

[2] Voor een exposé over de zeer moeizame relatie met de waarheid van de heer Rutte zie Overheidsschuld noot [1]

[3] De bijdragen:

De tax gap en de Algemene rekenkamer

Het datamijnenveld bij de belastingdienst (voor de ABVA-KABO enquête resultaten)

De belastingdienst is een bordeel

De belastingdienst (revisited)

[4] Arie C. Rijkers, “Een inkomensbegrip voor de 21e eeuw”, https://www.tilburguniversity.edu/upload/6dfcaed5-d0de-4c63-9527-efd6d16ca07c_130562_oratie_A_Rijkers.pdf

De universiteiten leven tegenwoordig bij de dag en daar is de afscheidsrede dus niet meer te vinden:

zo lang het duurt:

https://docplayer.nl/8716277-Een-inkomensbegrip-voor-de-21e-eeuw.html

en anders die goede oude bibliotheek

https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.364512466.html/een-inkomensbegrip-voor-de-21e-eeuw/

[5] Peter de Waard, “Leidt Wiebes’ potloodeconomie tot de heilstaat?,

https://www.volkskrant.nl/economie/leidt-wiebes-potloodeconomie-tot-de-heilstaat-~b8a47bd7/

[6] Aangezien de overheid stelselmatig documenten weg maakt op het internet, een wat uitgebreidere referentie:

Vergaderjaar 2014-2015, Aanhangselnummer 2286, Gepubliceerd op 21 mei 2015 09:52,

“Het kabinet ziet op dit moment dan ook geen indicaties om te veronderstellen dat de vermogensverdeling onevenwichtig is.”

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/ah-tk-20142015-2286.html, blz 2

Het betreffende artikel in me Judice is:

Wiemer Salverda, “Vermogensongelijkheid op recordhoogte”, Me Judice, 13 april 2015.

http://www.mejudice.nl/artikelen/detail/vermogensongelijkheid-op-recordhoogte

[7] Accounting for dummies:

Of deze meer to the point publicatie (§5.4)

http://www1.worldbank.org/publicsector/pe/befa05/Executionaccrual.doc

 

Advertenties