Spring naar inhoud

Een nog schevere vermogensverdeling

8 juli 2020

______________________________________________________________________________

De publicatie Belasten van (inkomen uit) aanmerkelijk belang [1] geeft nadere informatie over de hoogte van het aanmerkelijk belang vermogen. Dat vermogen, substantieel in handen van het 10e vermogendeciel blijkt ineens, als een duveltje uit een doosje, in 2017 € 194 mld. hoger uit te vallen. Gezien de afwijking t.o.v. de eerder gepubliceerde vermogenscijfers van de huishoudens is het zaak om hier even nader op in te gaan. Tevens geven we dan het belang van dit vermogen aan binnen de totale vermogenspositie van de huishoudens, zoals dat ons door het CBS wordt onthouden.

Uiteraard zijn we weer vele jaren op het verkeerde been gezet door onze regering en onze politici. Getuige het motto van deze site hoeft dat niet te verbazen.

______________________________________________________________________________

§1 Inleiding

Het is al vele jaren usance om badinerend te doen over de vermogensverdeling in Nederland. Zo was Asscher als minister van Sociale Zaken met het kabinet Rutte 2 van mening dat “het kabinet op dit moment dan ook geen indicaties ziet om te veronderstellen dat de vermogensverdeling onevenwichtig is.” [2]  Bij zoveel bijziendheid was een afstraffing in de stemhokjes niet geheel onterecht. Ook onze welvaartseconomen kwamen enkele jaren geleden tot de volgende conclusie, die zoals we nog zullen zien, op drijfzand was gebaseerd:

Samenvattend kunnen we constateren dat de scheefheid van de vermogensverdeling weliswaar groot is, maar duidelijk afneemt wanneer rekening wordt gehouden met pensioenen en met de samenhang tussen inkomen en vermogen. Verder duiden de schaarse beschikbare gegevens juist niet op een toenemende concentratie van vermogens aan de top in Nederland.[3]

In een eerdere bijdrage behandelen we de Topvermogens 31-12-2014 “2015”, waarnaar ik voor nadere detaillering verwijs – zie ook [4].

Als onderdeel van de bouwstenen voor een beter belastingstelsel heeft de ambtelijke studiegroep een nader analyse gemaakt van het aanmerkelijk belang vermogen (ab-vermogen) en het inkomen uit aanmerkelijk belang vermogen. Daarbij is het natuurlijk zo dat als van dat ab-vermogen in de statistiek geen hout klopt ook de gegevens over dat inkomen uit vermogen cijfers linea directa het ronde archief in kunnen. Dat verschil verklaart mede het verschil in vermogensverdeling naar vermogensdeciel en naar inkomensdeciel omdat dat inkomen uit vermogen systematisch te laag wordt weergegeven.

De publicatie laat zien dat de aanmerkelijk belang aandeelhouders door de politiek jaren lang in de watten zijn gelegd wat betreft de belastingheffing. Dat is niets nieuws want dat was al in de afscheidsbudel voor A.C. Rijkers en diens afscheidsrede zelf te lezen. Deze rede refereerde immers aan de glijbaan naar de belastingvrijdom”. De publicatie gaat helaas niet in op het oneigenlijke gebruik van de box 2 regeling door de vrije beroepen, waarbij in de meeste gevallen materieel gewoon sprake is van een arbeidsbetrekking als loonslaaf.

Het CBS waardeert het aanmerkelijk belang op basis van zichtbaar eigen vermogen in de fiscale aangifte. Sinds  2007 wordt de waarde van het onroerend goed met terugwerkende kracht gewaardeerd op de bekende WOZ-waarde. [5] Dat neemt niet weg dat die waarde aanzienlijk te laag is. Relevant is natuurlijk de onbekende waarde in het economisch verkeer inclusief b.v. de patenten , goodwill en de waarde van buitenlandse beleggingen. In de studie is het effect van de waarde van onderliggende binnenlandse deelnemingen eindelijk wel meegenomen.

Je hebt een aanmerkelijk belang als je, eventueel samen met uw fiscale partner, direct of indirect, minimaal 5% hebt van:

♣ de aandelen, winstbewijzen, genotsrechten of opties op aandelen in een binnen- of buitenlandse vennootschap
Dit geldt ook als u 5% hebt van een bepaald soort aandelen.

♣ het stemrecht in een coöperatie of in een vereniging op coöperatieve grondslag

§2 Het vermogen huishoudens volgens recente inzichten

Op basis van de CBS statistieken en bekende aanvullende gegevens kan de volgende vermogensopstelling worden gemaakt die laat zien dat het CBS er flink naast zat en nog steeds zit [1;6]:

♦Het totale vermogen huishoudens is dus eerder € 3.003 mld. dan de € 1.417 mld. die het CBS ons voortovert. Uiteraard heeft die verhoging ook gevolgen voor het inkomen uit vermogen en wordt het verschil in vermogensverdeling naar vermogen en werkelijk inkomen (gerealiseerd vs. ongerealiseerd) hiermee ook in belangrijke mate verklaard. (zie)

♦ Het aanmerkelijk belang vermogen is € 193,5 mld. hoger dat het CBS in Statline verantwoordde. (+93%) Ook zijn er 220.700 (+ 127%) meer ab-aandeelhouders dan uit de CBS-statistieken bleek. Op een praam zo volgeladen mist men immers één, twee vaatjes niet.

♦ Omdat het ab-vermogen substantieel in handen is van de top 10% vermogens zal het duidelijk zijn dat de vermogensverdeling nog veel schever uitpakt. Het 10e vermogensdeciel krijgt er immers zo’n 21% vermogen bij. Het aandeel van het 10e vermogendeciel steeg hiermee met ca 3,8%.

♦ De cijfers voor het pensioenvermogen inclusief geschatte derde pensioenpijler zijn ontleend aan de bijdrage pensioenvermogen. Bruto is dat bedrag eind 2017 ca € 1.760 mld. Dat pensioenvermogen moet natuurlijk worden opgevoerd na aftrek van de daarop rustende belastingclaim van ca 35%. Dit laten CBS en het CPB altijd na als ze deze pensioencijfers vermelden. Dat moet ook wel anders hadden we immers al jaren geen staatsschuld en daar kunnen ze bij Rutte niet mee aankomen.

♦ Over de verdeling van het netto pensioenvermogen naar vermogensdeciel valt niet zo veel te zeggen. Wel weten we dat tot voor kort 41% van de pensioenpremie tegen 52% belastingen werd afgetrokken en dat de top 30% inkomens 73% van de pensioenpremie voor hun rekening nam. [zie]

♦ De omvang van de kapitaalverzekeringen bedroeg in 2018 ca. € 135 mld. Latere cijfers zijn mij niet bekend.

♦ De omvang van de levensverzekeringen is ontleend aan DNB-cijfers. In welke mate op deze verzekeringen nog een belastingclaim rust is mij niet bekend.

♦ De waarde in het economisch verkeer van ondernemingsvermogen en aanmerkelijk belang vermogen is uiteraard niet bekend. De Quote 500 doet jaarlijks een gooi naar die cijfers voor de top 500 vermogens.

♦ De nieuwe ab-vermogen cijfers zijn ontleend aan de tabel 2.4. [1] ook deze cijfers zijn zoals daar vermeld aan de lage kant (stille reserves en buitenlands vermogen).

♦ De belastbare winst 2017 voor vennootschappen met tenminste één natuurlijke persoon als ab-houder luidt als volgt [1; tabel 2.6]:

Het was handig geweest als de studiegroep ook het ab-vermogen aan de tabel had toegevoegd. Dan was meteen zonneklaar geworden dat de belastbare winst vermoedelijk nergens opslaat gegeven het rendement dat de commissie parameters voor pensioenfondsen hanteert.

♦ Door deze cijfers naast de CBS publicatie welvaart in Nederland te leggen weet u wat u zo al in die publicatie mist. [7] Ik denk daarbij o.a. aan:

  1.  Inkomen uit aanmerkelijk belang vermogen ( indicatief benaderd werkelijk 7% van € 400 mld.)
  2.  Het jaarlijkse inkomen uit het pensioenvermogen aan de hand van het werkelijk behaalde rendement (2014 uitzonderlijk jaar bruto 186 mld.). Dat geldt dus voor de staat (35%) en de deelnemers (65%).
  3.  Het rendement op kapitaalverzekeringen en levensverzekeringen.

In elk geval genoeg om die publicatie in de shredder te laten verdwijnen.

♦ Als men iets wil zeggen over de vermogensverdeling in Nederland en de ontwikkeling van die vermogensverdeling ( en het inkomen uit vermogen) moet men eerst de verdeling van die € 3.003 mld. vermogen en de omvang van de stille en geheime reserves maar eens geven. Zolang die cijfers niet bekend zijn kan men er beter het zwijgen toe doen. Ook de schaduweconomie cijfers zullen nog wat aanvullend cijfermateriaal opleveren, iets wat CBS en CPB systematisch nalaten.

______________________

Laatst bijgewerkt 9 juli 2020

[1] MvF, “Belasten van (inkomen uit) aanmerkelijk belang”, 1 mei 2020,

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/05/18/belasten-van-inkomen-uit-aanmerkelijk-belang

[2]  http://www.mejudice.nl/docs/default-source/bronmaterialen/kamervragen-naar-aanleiding-mj-stuk.pdf , blz 3 van 7.

[3] http://www.mejudice.nl/artikelen/detail/vermogen-in-nederland-gelijker-verdeeld-sinds-eind-negentiende-eeuw

Koen Caminada, Kees Goudswaard, Marike Knoef, “Vermogen in Nederland gelijker verdeeld sinds eind negentiende eeuw”, Me Judice, 27 juni 2014.

Citaat

“Hieronder presenteren we de vermogensverdeling zonder en met opgebouwde pensioenrechten. We gebruiken CBS microdata over pensioenaanspraken, -uitkeringen en vermogen voor het jaar 2010. Ook de inleg in de derde pijler vanaf 1989 is meegenomen (lijfrenten). De horizontale as geeft het vermogenspercentiel. Alle bedragen zijn bruto berekend. Zowel op privaat vermogen als op aanvullende pensioenrechten rust een belastingclaim, zij het in verschillende mate (mede afhankelijk van de precieze samenstelling van het private vermogen).”

[4] Wiemer Salverda, Bas van Bavel, “CBS meet méér ongelijkheid, maar verkoopt het als mínder”, Me Judice, 4 april 2017.

https://www.mejudice.nl/artikelen/detail/cbs-meet-meer-ongelijkheid-maar-verkoopt-het-als-minder

[5]https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2017/06/vermogen-van-huishoudens-in-2015-gestegen/vernieuwing-vermogensstatistiek

[6] https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83834NED/table

[7] CBS Welvaart in Nederland 2019

https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2019/27/welvaart-in-nederland-2019

From → 0. Permanent

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: