Spring naar inhoud

“Belastingsubsidie” pensioenen

13 december 2019

________________________________________________________________________________________________________________________________

{N.B. §3 geheel herzien}

Volgens het duo Jacobs/Cnossen moeten we stoppen met de belastingsubsidie op pensioenen. [1] Maar hoe groot is die “subsidie” eigenlijk?

Die subsidies kunnen volgens ons Ministerie van Financiën voor 2020 op bruto € 21.923 mln. worden gesteld. Na aftrek van de belasting op uitkeringen is het netto effect € 8.740 mln. voor 2020. De vrijstelling van vermogensrendementsheffing kost volgens dat zelfde ministerie voor 2020 nog eens € 7.652 mln. [4]  Zelf kom ik op basis van het pensioenvermogen 2019 op € 14,4 mld. VRH-derving en dat is dan nog zonder het derde pensioenpijler vermogen. [4] Overigens vergeet men daarbij dat het rendement op het pensioenvermogen in de pensioenuitkeringen is begrepen en dan dus in box 1 wordt belast, maar de overheid is nu eenmaal gek op dubbele belastingen zonder daarbij overigens met inflatie rekening te houden.

We zullen die “subsidie” voor een modaal inkomen (2020: € 36.500 ) over het leven van een pensioendeelnemer eens in kaart brengen (§2). De uitgangspunten zijn in noot [3] uiteengezet. Daarbij vergelijken we de belastingheffing voor een pensioendeelnemer met een belastingplichtige die in eigen beheer een vermogen voor pensioen opbouwt. Volgens artikel 1 van de grondwet zou die uitkomst gelijk moeten zijn. Overigens laat de opstelling zien dat er per saldo eigenlijk nauwelijks sprake is van een belastingsubsidie maar eerder van een forse verschuiving van de belastingheffing in de tijd ten nadele van de huidige generatie. Dit bleek al eerder uit b.v. de bijdrage Houdbaarheidssaldo I. Die verschuiving biedt voor de pensioendeelnemer wel rendementsvoordelen.

Gegeven de huidige rentestand hoeven we de kasstromen voor de overheid ook niet langer meer te verdisconteren. Materieel is het grootste deel van de “belastingsubsidie” pensioenen  eerder een kwestie van timing van de belastingheffing en een eventueel progressievoordeel tussen het tarief bij storting en uitkering.

In § 3 tonen we nog eens aan dat het huidige fiscale stelsel voor pensioenen met de grootst mogelijke spoed moet worden opgedoekt, net als het stelsel zelf overigens.

________________________________________________________________________________________________________________________________

§1 Budgettair beslag

We vatten eerst het budgettair beslag van de omkeerregel pensioenen en de vrijstelling van vermogensrendementsheffing (VRH) even samen voor de jaren 2015-2020 [2]:

a) De pensioenpremie is vrijgesteld van de box 1 belasting bij de salarisbetaling. De belastingdienst derft dus die belasting als het inkomen verdiend wordt. Voor 2020 is die derving/uitstel  voor pensioenen € 21.108 mln.

(b) De pensioenuitkering – het opnemen van bruto gespaarde pensioenpremie plus het daarop behaalde rendement – wordt belast tegen het  geldende tarief bij uitkering op basis van het dan geldende brutoloon. Voor 2020 is het belastinginkomen uit pensioenuitkeringen € 12.691 mln.

(c) Netto loopt de belasting b.v. in 2020 € 7.652 mln belastingen mis. Een deel daarvan is derving (progressie tariefverschil) en een deel is uitstel tot de pensioenuitkering.

(d) Het pensioenvermogen is vrijgesteld van vermogensrendementsheffing, Volgen het MvF is die vrijstelling in 2020 € 7.427 mln. In werkelijkheid is dat bedrag eerder € 14.449 mln. op basis van het werkelijk benaderd pensioenvermogen 1/1/2020 verminderd met de daarop rustende belastingclaim van 35%, exclusief de zgn. derde pensioenpijler. [4]

(e) Het Ministerie van Financiën houdt er ten onrechte geen rekening mee dat een substantieel deel van de pensioenuitkeringen voortkomt uit het rendement op het pensioenvermogen, dat dus al bij uitkering , naast het premiedeel, in box 1 wordt belast. Door daar nog eens een box 3 belasting aan toe te voegen is dus sprake van ten onrechte geheven dubbele belasting. Bovenstaande opsteling is dus misleidend en principieel onjuist.

§2 Effect voor de individuele deelnemer met een modaal inkomen

We kunnen de stortingen van de pensioenpremie gedurende het 25e t.m het 67e levensjaar  en de opname van het pensioen daarna volgen op basis van ≈ 23 levensjaren na het 66e levensjaar. De uitgangspunten zijn in noot [3] samengevat.

De uitkomsten van de berekening laten zich als volgt samenvatten [3]:

(a) Uiteraard kon je op je klompen aanvoelen dat onder het huidige pensioenstelsel het forse rendement op het pensioenvermogen dat met de pensioenuitkering tot uitkering komt al redelijk wordt belast. De zgn. vrijstelling VRH voor de pensioenregeling slaat dan ook helemaal nergens op: dat rendement wordt gewoon belast in box 1 i.p.v. box 3. Van inflatie heeft de overheid nooit gehoord als het om belastingheffing gaat.

(b) Door de uitgestelde belastingheffing kan de pensioendeelnemer veel meer rendement maken en bedraagt het netto startpensioen voor de pensioendeelnemer 1/1/2062 netto ca € 28.400. In eigen beheer is dat slechts ca € 11.280. Beide pensioenen zijn wel waardevast op basis van 2,3% per jaar.

Als de belastingheffing op de pensioenen wordt aangepast mag het MvF eerst wel eens behoorlijk leren rekenen. (zie §1). Dat gold b.v. ook voor de commissie Van Weeghel die voor 2010 ten onrechte al op een vrijstelling van € 11,6 mld. uitkwam. Mogelijk kan men dan de aanpassing van het FTK naar een reëel rendement ook even meenemen?

§3 Opdoeken die omkeerregel pensioenen!

Als we de effecten van het opdoeken van de omkeerregel pensioenen in kaart brengen kunnen we pas goed zien welke bedragen met de “subsidie” van de pensioenen zijn gemoeid. We kunnen dan tevens constateren dat de omkeerregel pensioenen het officiële beeld van de financiële huishouding van de overheid al vele jaren sterk negatief heeft beïnvloed ten koste van de huidige generatie. Dat bood onze politici de mogelijkheid om de burgers bezuinigingen en ombuigingen – een pleonasme – aan te smeren.

(a) Door het afbouwen van de belastingclaim op het pensioenvermogen van 35% van € 1.852 mld. komt € 648 mld. aan belastinginkomsten vrij waarmee we de overheidsschuld van € 398 mld. direct kan aflossen. Omdat die schuld tegen marktwaarde moet worden afgelost moeten we ca € 53 mld. meer op tafel leggen zodat € 197 mld. vrij komt om een leuk feestje van te bouwen. Zoals bekend heeft onze premier, die al 10 jaar aan de macht is een gebrekkig geheugen en kennelijk ook geen verstand van economie. Rutte zal er wel geen herinnering aan hebben, maar ik wil toch graag voor de record zijn onderstaande video over de staatsschuld in uw aandacht aanbevelen.[5]

(b) De rente op de overheidsschuld van € 4,8 mld. in 2020 hoeven we niet langer meer te betalen.

In de periode 2006-2018 betaalde de staat € 134 mld. rente. De overheidsschuld werd belegd in de pensioenpot en in dezelfde periode werd € 280 mld. rendement gemaakt op de belastingclaim op het pensioenvermogen. Dit geeft dus aan hoe de burgers beduveld werden door onze politici: de rente werd wel in rekening gebracht, over het rendement op de belastingclaim op het pensioenvermogen werd met geen woord gerept in de miljoenennota’s, maar wel huilie huilie doen over onze staatsschuld.

(c) Over de pensioenpremie wordt in 2020 dus € € 21,1 mld. belasting in box 1 geheven.

(d) Bij ordentelijk boekhouden is de belasting 2020 over de pensioenuitkering geen inkomen, maar het innen van een belastingclaim uit voorgaande jaren. Aangezien we die claim inmiddels niet meer hebben, valt dit inkomen (€ 12,7 mld.) weg.

(e) De effecten voor 2020 laten zich dan als volgt samenvatten:

(i) Als we eindelijk een Staatssecretaris van Financiën krijgen die zijn werk wel aankan wordt het vermogen eindelijk tegen werkelijk rendement belast. Dat is hier (pensioenfondsen) een koud kunstje. Daarvoor houden we in dit geval 5% per jaar aan. Het optimale tarief is 30-35% volgens een uiterst gammele optimale belastingtheorie, die eerder een kunstleer is.

(ii) Het pensioen gerelateerde inkomen 2020 van ca. € 114 mld. (pensioenpremie ca. 50 mld. en aandeel rendement van deelnemers ca € 64 mld.) zou natuurlijk ordentelijk in 2020 belast moeten worden (matching principle).

(iii) Het zal inmiddels duidelijk zijn dat we het niet over de postzegelkas hebben. De eerdere derving van belastingen moest wel door de huidige belastingbetalers, inclusief de niet pensioendeelnemers, worden opgebracht zodat er ruimte is voor een fors belastingdouceurtje.

(iv) Het pensioen wordt dus in het vervolg netto gespaard. De belasting over de pensioenpremie en het rendement verandert nauwelijks iets aan de inhoud van de huishoudportemonnee. Wel kan een forse belastingverlaging worden gegeven. Als we ook nog het HRA-infuus afbouwen dan kan het actuele belastingtarief nog verder omlaag.

Overigens wordt over de toekomstige pensioenpremies en pensioenrendementen ook “gewoon” belast in het dan geldende belastingjaar en verwijnt dat geld niet langer in een pot die eeuwig durend wordt doorgeschoven.

(f) Uiteraard hebben deze wijzigingen ook effecten op de toekomstige belastingheffing, maar we concentreren ons hier op de effecten voor het belastingjaar 2020. Er ligt dan een niet onbelangrijke belastingverlaging in het verschiet. Ook kunnen we onze overheidsvoorzieningen weer op een pijl brengen zoals we dat voor 2008 gewend waren van een behoorlijke overheid. Je kunt tenslotte niet straffeloos € 674 mld. belastingheffing onbeperkt doorschuiven naar de toekomst. Eens worden de hooivorken uit het vet gehaald. [6]

P.S. We hoeven natuurlijk niet de hele staatsschuld af te lossen. We kunnen misschien nog best wat projecten bedenken die tegen de huidige rentestand een behoorlijk rendement opleveren. Het probleem is dan wel dat we dat met de huidige generatie politici kennelijk niet voor elkaar kunnen krijgen. Niet uit te vlakkken is overigens dat verspilling op de loer ligt. [7]

________________

[1] NRC, “Belastingen: leuker kunnen economen het niet maken, wel beter”

https://www.nrc.nl/nieuws/2019/12/11/leuker-kunnen-ze-belastingen-niet-maken-wel-beter-a3983556

[2] MN 2020 bijlagen, tabel 9.3.1.

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/begrotingen/2019/09/17/bijlagen-miljoenennota-2020

[3] De volgende aannames zijn bij de berekening gehanteerd:

In de berekening gaan we ervan uit dat de belastingschijven met de inflatie meebewegen en dat het belastingstelsel niet wijzigt. Uiteraard slaat die aanname helemaal nergens op, onze politci zouden geen Nederlandse politici zijn als ze niet jaarlijks het hele belastingstelsel verder de vernieling in hielpen.

[4] Het pensioenvermogen eind 2019 zal ca € 1.852 mld. bedragen. Maar daarvan is 35% van de staat omdat daar nog een belastingclaim op rusten daar gaan we dus geen VRH over berekenen.  Netto gaat het dus om € 1.204 mld. De VRH is gemiddeld 4% tegen 30% en wordt dus tegen 1,2% belast. De VRH zou dan voor 2020 ca € 14.449 mln. bedragen. Uiteraard houdt de staat der Nederlanden geen behoorlijke pensioenstatistiek bij en is de omvang van de zgn. derde pensioenpijler onbekend.

[5] Zoals bekend moet je leugens steeds blijven herhalen, daar doen wij dan ook aan mee:

Het leugenachtige karakter van Teflon Rutte blijkt uit onderstaande video die we op grond van de cijfers en de Youtube video september 2009 moeten dateren.

https://www.youtube.com/watch?v=xLH5PV-bTd8?version=3&rel=1&fs=1&autohide=2&showsearch=0&showinfo=1&iv_load_policy=1&wmode=transparent

In werkelijkheid was de stand van de werkelijke overheidsschuld en het verloop sindsdien aanzienlijk rooskleuriger dan Rutte voorspelde:

(i) Eind 2009 was de officiële EMU-staatschuld € 354,7 mld. en geen € 380 mld. zoals Rutte stelde.

(ii) Na aftrek van de belastingclaim op het pensioenvermogen (€ 277 mld.) was die schuld echter nog maar € 78,1 mld. eind 2009 en dat kwam dan nog uitsluitend door de overheidsinvestering in financiële vaste activa van € 84,2 in 2008 door de bankencrisis. De VVD Telderstichting was toen overigens van mening dat die crisis uitsluitend de schuld van de overheid was.

(iii) Materieel hebben we sinds 2017 geen overheidsschuld meer.

(iv) Eind 2020 is er sprake van een overheidsactief van € 278 mld. i.p.v. een schuld  en is die belastingclaim inmiddels opgelopen tot € 674 mld.

[6] https://www.ted.com/talks/nick_hanauer_beware_fellow_plutocrats_the_pitchforks_are_coming?language=en

[7] https://www.mejudice.nl/artikelen/detail/weinig-rendabele-transportprojecten-voor-nationaal-investeringsfonds

From → 1. Actueel

5 reacties
  1. Dhr JC Kortekaas permalink

    Zorgen om morgen

    Klik om toegang te krijgen tot CPB-Vergrijzingsstudie-2019-Zorgen-om-morgen.pdf

    17 december kwam de bijbel van de Zwartkijkers en Schriftgeleerden uit.

    Wij lezen:

    3.3 Discontovoet
    In deze studie wordt een reële discontovoet voor houdbaarheid gehanteerd van 2,5%. De discontovoet is geactualiseerd omdat de rentes zijn gedaald en er nieuwe informatie is over de rendementen op verschillende activa, waaronder aandelen.23 Ook hebben wij een wijziging toegepast op de methode van de werkgroep discontovoet door naar het eigen vermogen van huishoudens in plaats van het bruto vermogen te kijken. De actualisatie leidt ertoe dat de discontovoet voor houdbaarheid daalt van 3% naar 2,5%.24 Een bijlage gaat verder in op de berekening van de discontovoet.

    • Ik heb inmiddels mijn tekst voor houdbaarheidssaldo 1 als volgt aangevuld in noot 5:

      Op grond  samenstelling van het vermogen van particulier huishoudens van € 3.909 (blz. 70) inclusief een pensioenvermogen van € 1.550 komt het CPB tot een discontovoet van afgerond 2,5%. Wat het rendement op het pensioenvermogen in de toekomst zal zijn weet niemand en de waarde van die prognose is dus uiterst dubieus.*) Van dat vermogen is zoals we boven zagen al € 542 mld. van de overheid en niet van de huishoudens door de belastingclaim op dat pensioenvermogen.  Voor de overheidshuishouding sec is alleen de rente op de overheidsschuld in het kader van de houdbaarheid relevant. Inzicht in de toekomstige omvang van het pensioenvermogen wordt weer eens niet gegeven door het CPB, wel loopt de overheidsschuld 2060 op tot 100% bbp zonder aanvullend beleid (blz. 12), maar daar moet de claim op het pensioenvermogen_2060 nog vanaf.

      In de vorige houdbaarheidsstudie werd die belastingclaim voor de pensioenfondsen alleen (excl. verzekeringsmaatschappijen en derde pensioenpijler) in 2060 nog op 35% van 148,4% bbp of 51,9% bbp geschat. Maar van die CPB-schatting zal ook wel geen hout kloppen. Voor 2020 werd in dezelfde studie het pensioenvermogen geschat op 174 % bbp of € 1.508 mld., terwijl die in werkelijkheid op ca 231% bbp (€ 1.927 mld.) uit zal komen, zoals we boven zagen, dus 28% hoger in slechts enkele jaren tijd.

      Het CPB komt op een houdbaarheidstekort 2025 van € 16 mld. (blz. 7). Door het belastingtarief met 1% te verhogen levert dat eind 2025 direct 1% van het pensioenvermogen groot € 2.344 mld. (zie boven)  of € 23,44 mld. belastingen op, zonder het effect van de wijziging in verdere jaren te hoeven doorrekenen. { zie pg 53 voor de CPB-variant die overigens maar op slechts € 4 mld. uitkomt!} Ik zou me er dus maar geen minuut van wakker liggen.

      *) Bas Jacobs, “Houdbaarheidstekort en begrotingsregels verliezen hun economische betekenis”,

      https://esb.nu/blog/20054908/houdbaarheidstekort-en-begrotingsregels-verliezen-hun-economische-betekenis

  2. Dhr JC Kortekaas permalink

    Mijn punt is dat de overheid onderscheid gaat maken tussen gewone spaarders en miljonairs.

    Miljonairs 5,3%
    Miljardairs, pensioenfondsen -0,3% in 2022(rekenrente)

  3. Dhr JC Kortekaas permalink

    ” De VRH is gemiddeld 4% tegen 30% en wordt dus tegen 1,2% belast. ”

    2019 5,6% tegen 30%.

    Voor 2022 gaat het wetsvoorstel uit van 5,3% rendement voor miljonairs tegen 33%.
    Pensioenfondsen, miljardairs, worden geacht het rendement van miljonairs te overtreffen.

    • Het gaat hier om gemiddeld. De verlaging van de VRH over spaargeld is gerealiseerd door het rendement op vermogen op te krikken, gemiddeld is de VRH nog steeds 4% rendement.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: