Spring naar inhoud

Vennootschapsbelasting

7 november 2019

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Het CBS- onderzoek naar de effectieve druk van de vennootschapsbelastingdruk onder grote ondernemingen in Nederland, 2006-2017, met een verbijzondering naar beursgenoteerde bedrijven en typen internationals, 2015-2017 geeft aanleiding tot enige opmerkingen. Van belang daarbij is dat een nadere studie zal verschijnen over de in het onderzoek gerapporteerde vennootschapsbelasting en de daadwerkelijk afgedragen belasting. [1]

De aangifte vennootschapsbelasting dient binnen 5 maanden na afsluiting van het boekjaar te worden ingeleverd. Daar wordt op grove schaal de hand mee gelicht. Bij de aangifte hoort ook een aansluiting tussen het commerciële en fiscaal vermogen en resultaat. Er is voor het Ministerie van Financiën dus geen enkele reden om het CBS op te schepen met dat uiterst onvolledige onderzoek. Je mag aannemen dat het Ministerie van Financiën voor management en schattingsdoeleinden over uitgebreide informatie beschikt en dus aanzienlijk beter geëquipeerd is om meer zinvolle informatie beschikbaar te stellen. Nu is natuurlijk bekend dat de belastingdienst na het uiterst succesvolle beleid van de opeenvolgende kneuzen van staatssecretarissen op Financiën een bordeel is. (hint: denk aan de Jager, Weekers en niet te vergeten onze energietransitie minister Wiebes, ook wel bekend van het dividendbelasting dossier). Dat zal dus voor dat hele Ministerie wel gelden. Natuurlijk is er geen enkele reden voor de Tweede Kamer om daarin te berusten.

_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

§1 Inleiding
Het CBS publiceerde recent
“een onderzoek naar de effectieve druk van de vennootschapsbelastingdruk onder grote ondernemingen in Nederland, 2006-2017, met een verbijzondering naar beursgenoteerde bedrijven en typen internationals, 2015-2017. Dit onderzoek bevat een benadering van de effectieve belastingdruk voor verschillende groepen ondernemingen op basis van hun resultatenrekening zoals deze wordt gerapporteerd aan het CBS. Op basis daarvan is het mogelijk te corrigeren voor zaken als resultaten uit binnenlandse en buitenlandse groepsmaatschappijen en deelnemingen, maar die correctie vormt slechts een benadering van de fiscale werkelijkheid en de mogelijkheden die de fiscaliteit biedt.”{1]

Die resultaten zoals gerapporteerd aan het CBS zullen veelal substantieel afwijken van de resultaten zoals deze in de aangifte vennootschapsbelasting worden verantwoord en het zijn veelal die verschillen die het fiscale klimaat van een land pas echt in kaart brengen. [2] Daarnaast zijn er natuurlijk een aantal ondernemingen die wel substantiële omzetten en winsten in Nederland behalen, maar die daarover nauwelijks een stuiver belasting in Nederland betalen. {b.v. Amazon.de (VpB & VAT), Google etc.}

§2 De opbrengst vennootschapsbelasting

Aan de hand van de miljoenennota’s en de CBS statline statistieken kan de totale opbrengst van de vennootschapsbelasting als volgt grafisch worden weergeven [4]:

(click op de grafiek of Ctrl+ om te vergroten)

(a) Het effect van verliesverrekeing op de cijfers na 2008 blijkt duidelijk.

(b) De invloed van de vermindering van de VpB gerelateerd aan de aardgasopbrengsten is relatief gering [5]:

(c) Gemakshalve geven we er even het toptarief VpB bij:

In de periode 2000–2011 liep de opbrengst van de vennootschapsbelasting (Vpb) met 26% terug. De nettowinst van bedrijven volgens het CBS, ofwel de commerciële winsten van ondernemingen in Nederland, heeft wel een stijging laten zien over deze periode. Op het verschil is door Wiebes n.a.v. de motie Klaver een nadere toelichting verstrekt waarnaar we hier eenvoudigheidshalve verwijzen. [6]

§3 De CBS-analyse

Het CBS heeft een selectie gemaakt voor de grote ondernemingen en de beursgenoteerde ondernemingen. Die selectie verschilt per jaar terwijl ook de samenstelling door fusies e.d. verandert de cijferreeks en is dus beperkt onderling velgelijkbaar.

Enkele kerngegvens van het onderzochte bestand is als volgt:

(a) In totaal komen slechts 18 AEX-ondernemingen in aanmerking (excl. niet-financieel en geen vastgoed) Voor grote ondernemingen is de ondergrens € 40 mln. balanstotaal.

Het CBS stratificeert de ondernemingen onder meer naar balansgrootte. We kunnen nu de afwijking t.o.v. het statutaire tarief in een grafiek naar balans grootteklasse weergeven:

(a) De nullijn geeft het statutaire tarief weer. Analyse van de cijfers is alleen mogelijk aan de hand van de details met verliesverrekening (C/F en B/F) en tijdelijke en permanente verschillen in het belastbaar inkomen.

De ontwikkeling van het effectieve vennootschapsbelasting percentage aan de hand van hetzelfde materiaal laat zich als volgt in een tabel samenvatten:

(a) Helaas werd het totale effectieve belastingtarief niet in de publicatie vermeld zodat geen verband kan worden gelegd met de totale vennootschapsbelasting opbrengst.

(b) Om te analyseren wat er daadwerkelijk gebeurt zal je toch echt in het onderliggende cijfermateriaal moeten duiken. Het domweg optellen van het cijfermateriaal in een tabelletje volstaat daartoe niet.

De volgende tabel geeft enig inzicht in de belastingdruk van beursondernemingen, AEX-ondernemingen en overige grote ondernemingen:

(click op de grafiek of Ctrl+ om te vergroten)

(a) In de periode 2015-2017 werd dus € 3,1 mld. minder belasting verantwoord ( € 23,1 mld. vs. € 26,2 mld.) dan op grond van het statutaire tarief van 25% verschuldigd zou zijn, dat is dus 11,9% minder belastingen.

De volgende tabel laat zien wat het verschil in belastingdruk is als we de grote ondernemingen opsplitsen in Nederlandse en buitenlandse ondernemingen:

(click op de grafiek of Ctrl+ om te vergroten)

§4 Een niet zo representatief voorbeeld

In een grijs verleden hebben we al eens aangetoond dat Sinterklaas bestaat en dat dit in het bijzonder het geval was voor ASML. Om te laten zien hoe theoretisch het statutaire belastingpercentage is actualiseren we dit voorbeeld aan de hand van de 20F SEC filing in USD (“Edgar”). [7]

Met de overheidsfaciliteiten draagt de staat der Nederland flink bij aan de shareholders’ value van ASM. De banen die gecreëerd worden leveren dan ook nog relatief weinig inkomstenbelasting  op door belastingfaciliteiten voor expatters.

Het zal duidelijk zijn dat de Tweede kamer niet zo veel heeft aan die CBS-rapportage omdat je naar individuele bedrijven moet kijken. Zo betalen Shell AKZO-Nobel en Philips nauwelijks belasting in Nederland. [8]  Ook een nauwelijks innovatieve onderneming als KPN streek in 2018 € 10 mln. (idem 2017) aan innovatie box subsidie op. In een eerdere bijdrage hebben we al een keer de verschillen tussen commercieel en fiscaal inkomen voor de 25 AEX bedrijven voor het jaar 2011 doorgespit. Die uitkomsten gaven voor mij toen geen reden om deze arbeidsintensieve exercitie hier nog eens te herhalen.

§5 Bijvangst

Als bijvangst van de CBS-analyse van de belastingdruk valt de volgende opstelling te maken:

(click op de grafiek of Ctrl+ om te vergroten)

(a) Het gejeremieer over de loonontwikkeling, valt op basis van deze cijfers althans voor de werknemers in deze grote ondernemingen eigenlijk nauwelijks te plaatsen.

(b) De netto rentelastontwikkeling is gegeven de continue rentedaling ook opmerkelijk en zou ook een nadere analyse waard zijn.

__________________________________

Laatst bijgewerkt 8 november 2018

[1] CBS, “De effectieve vennootschapsbelastingdruk, 2006-2017”

Bekostigd door: Commissie Financiën van de Tweede Kamer.

https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2019/43/de-effectieve-vennootschapsbelastingdruk-2006-2017

Dat het CBS weer eens broddelwerk geleverd heeft zodat je niet weet wat er feitelijk gebeurt™ mag blijken uit:

(a) Het ontbreken van de vennootschapsbelasting last in relatie tot de Effectieve vpb-grondslag in tab tabel 1

(b) De totale effectieve vennootschapsbelastingdruk in tab tabel 2

(c) De verschillen op grond van [2] komen in een nadere publicatie aan de orde maar dat is natuurlijk de clou van de hele exercitie.

(d) Het had enige relevantie gehad om de historische ontwikkeling van het VpB-tarief te vermelden.

[2] Er zullen (veelal substantiële) verschillen bestaan tussen de daadwerkelijk afgedragen vennootschapsbelasting en het bedrag dat volgt als het belastingtarief wordt toegepast op de grondslag.

Te denken valt daarbij aan [1]:

♦ carry back en carry forward – te splitsen in verrekend en verlopen en dus niet meer te realiseren.

♦ rulings (afspraken met de Belastingdienst) – het gaat hierom om een interpretatie van de toe te passen fiscale regels. In de praktijk wordt door winstverschuiving van b.v. royalties, patenten en winsttoerekening van distributie- productie- en markering kosten nogal eens wat winst (oogluikend) verschoven. Incidenteel treedt/trad de inspecteur van de belasting ook op als directeur van het gewestelijk arbeidsbureau door met het bedrijf mee te denken in het kader van de arbeidsverschaffing.

♦ latente belastingvorderingen en -schulden – tijdelijke verschillen tussen commercieel en fiscaal inkomen.

♦ incidentele grote aftrekposten

♦ concernfinanciering en overnames gedurende een lopend boekjaar

♦ Fiscaal onbelaste inkomsten – en uitgaven – zgn. permanente verschillen tussen fiscaal en commercieel inkomen.

♦ Innovatie box en R&D subsidies

♦ Niet te vergeten de liquidatieverliezen op buitenlands deelnemingen waarvan nooit een druppel belastbaar inkomen in Nederland werd genoten.

Het CBS meldt hierover:

Al deze zaken zorgen voor behoorlijke schommelingen in de berekende belastingdruk van het ene op het andere verslagjaar. Voor een zo correct mogelijk beeld van de effectieve vennootschapsbelastingdruk zou daarom een vast panel van ondernemingen over een langere periode gevolgd moeten worden. Dit kan echter niet doordat ondernemingen zelf vaak aan sterke veranderingen onderhevig zijn.

Bovenstaande betekent dat er verschillen kunnen bestaan tussen de in dit onderzoek gerapporteerde vennootschapsbelasting en de daadwerkelijk afgedragen belasting. Een publicatie waarin deze verschillen nader worden onderzocht verschijnt later dit jaar.

[3] Het totale beeld van alle ondernemingen – niet financi”le sector vindt u hier:

CBS, “Financiën alle ondernemingen; niet-financiële sector”, SBI 2008, Gewijzigd op: 15 maart 2019

https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/81837NED/table?fromstatweb

[4] https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82569ned/table?fromstatweb

[5] https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2016/37/aardgas-voor-bijna-80-procent-op

[6] https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31369-11.odt

Het vervallen van de aftrekbaarheid van de kapitaalsbelasting als gevolg van de afschaffing van die belasting is daarbij een post die op nog een douceurtje wijst. De tijdelijke verhoging van de willekeurige afschrijving is een verschuiving in de tijd. (alleen voor 2011 € 10,3 mld. grondslagverlaging,)

[7] https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/937966/000093796619000007/a2018integratedreportbased.htm

[8] https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/de-vennootschapsbelasting-zou-de-meest-lucratieve-belastingpost-voor-minister-hoekstra-moeten-zijn~b18976a5/

Je kunt, zoals Peter de Waard doet, de accountants aanspreken die overigens alleen binnen de wettelijke regeltjes kunnen opereren. Slimme journalisten die wat beter naar de cijfers kijken, zouden ook geen overbodige luxe zijn. Politici die voor een behoorlijke belasting- en jaarrekeningwetgeving  zorgen zouden zeker hun steentje kunnen bijdragen. De verbetering zijn door o.a. SOMO [https://www.somo.nl/nl/eerlijke-belastingen-voor-multinationals/] aangedragen.

From → 1. Actueel

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: