Spring naar inhoud

Dashboard ABP, PFZW,PMT, PME & bpfBOUW K3 2019

22 oktober 2019

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

23/1/2020 UPDATE 2019k4 IS UIT.

Traditioneel geven we weer het meest recente kwartaalbericht (2019K3) van de vijf grote bedrijfspensioenfondsen die gezamenlijk ruim 57 % van het totale pensioenvermogen van alle pensioenfondsen  uitmaken.

De rendementen t/m het derde kwartaal 2019 zijn weer uitstekend maar die rendementen verdwijnen direct in het zwarte gat dat DNB-rentetermijnstructuur heet. De rentetermijnstructuur wordt ontleend aan een tabel die maandelijks met behulp van veel haute finance DNB-cijferkabbalistiek (‘rekensystematiek’ [1]) wordt bepaald en materieel volstrekt irrelevant is voor het huidige pensioensysteem. [5]

Dat de grote bedrijfspensioenfondsen in de problemen zijn geraakt is met name te wijten aan de politieke keuze om voor de pensioenverplichtingen de voorgeschreven FTK-rekenrente te moeten hanteren. De verdediging daarvan heeft een semi-religieus Calvinistisch karakter en deze wijze van waardering wijkt nogal af van wat in bedrijfseconomische kringen in het vak financiering “als de enige juiste weg” (Piet Duffhues) wordt uitgedragen. [7a] Dat die politieke keuze volstrekt onzinnig is, valt o.a. in de volgende publicaties na te lezen. [7]

Gebeurtenissen na balansdatum – Pagina’s 20-21 van de CPB mltv 2022-2025 geven een uiterst droevig beeld van de ontwikkeling van de pensioenuitkeringen en pensioenpremies voor de vijf grote bedrijfspensioenfondsen. Het ziet er naar uit dat het CPB voor zijn beurt rekent omdat er nog te veel losse einden zijn in het pensioenakkoord, dat we eigenlijk materieel nauwelijks een akkoord mogen noemen.[8]

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

§1 Inleiding

Recent hebben een aantal wetenschappers in een memo hun licht laten schijnen over de volstrekt belachelijke FTK-rekenregels. [1] Dat was hard nodig omdat de politiek al een decennium lang op zijn handen zit. Een citaat:

“Met dit voorstel kan het huidige pensioenbeleid worden omgebogen naar een meer realistisch perspectief. Vasthouden aan het bestaande beleid leidt tot uitkomsten die het omgekeerde inhouden van datgene dat oorspronkelijk werd beoogd. Zowel waar het gaat om kortingen bij de pensioenen als bij de opbouw van pensioenrechten. En dat werkt niet. We kunnen alleen maar vertrouwen herstellen als de werkelijkheid aansluit bij de aspiraties en andersom. Bij de vooruitzichten moet op realistische wijze, dus prudent en in redelijke verhouding tot het werkelijke risico in de pensioenaanspraak, meer ruimte worden geboden aan de feitelijke rendementen van de pensioenfondsen. En niet het hele stelsel almaar blijven ophangen aan de risicovrije rente. Inhoudelijk biedt het huidige pensioencontract die ruimte en ook een nieuw contract moet dat liefst nog helderder doen. Anders rekenen we onszelf alleen maar verder de put in. Ons pensioenstelsel en zijn miljoenen deelnemers verdienen beter.”

Als 50% van het in de laatste 10 jaar voortschrijdend gemiddelde gerealiseerde rendement wordt meegenomen zoals de suggestie in het memo van de opstellers voorstelt dan hebben we al te maken met een geheel andere rekenrente. Voor het ABP {8,4% (§2) +0,4%}/2 wordt de rekenrente volgens hun gedachtegang dus 4,4%. Voor het ABP geldt dat een afname van de rente met 1%-punt naar verwachting leidt tot een afname van de actuele dekkingsgraad met 12%.[4]  Die 4% stijging van de rekenrente zou dus een BIG DEAL zijn. Aangezien de meeste mensen klagen over hun geheugen en niet over hun verstand is onderstaande geheugenpfrisser [zie 4] voldoende: de conclusie kunt u dan zelf trekken. Gaan we. wat conservatiever, uit van een rekenrente van 3% dan komt er grofweg 30-38% dekkingsgraad [4] bij en komt Jan Splinter door de winter.

De vijf grote bedrijfspensioenfondsen hadden al veel eerder in hun kwartaalrapportages en jaarrekening de informatie op basis van de uitgangspunten in het memo aan de deelnemers kunnen verstrekken. Sterker: men zou zelfs de stelling kunnen verdedigen dat het broddelwerk dat de besturen van die pensioenfondsen al die jaren samen met hun actuarissen en accountants geleverd hebben niet het voor de deelnemers vereiste inzicht verschafte. Daar kan voor wat betreft die accountants geen knullige radioreclame wat aan veranderen. DNB beoordeelde liever volstrekt nutteloze herstelplannen om de ravage die ze met haar rekenrente veroorzaakte te laten repareren: een uitstekende werkverschaffing voor al die pennenlikkers en een forse kostenpost voor de deelnemers.

De minister van Financiën gaf recent een nogal cherry-picking-achtige samenvatiing van de in het buitenland gehateerde rekenrente. [6]

Het is sinds kort weer in de mode om op het Binnenhof te demonstreren. Die ouderen hebben dus de ontstane achterstanden voor een belangrijk deel aan zichzelf te wijten, want die hoefden immers dat demonstratiekunstje gezien hun vroegere ervaring niet af te kijken. Het wordt dus tijd om die goeie ouwe hooivork uit het vet te halen [2] en al dan niet met rollator naar het Binnenhof op te trekken.

§2 Dashboard

Het dasboard voor het derde kwartaal 2019 ziet er als volgt uit:

(a) Het rendement t/m het derde kwartaal 2019 is natuurlijk geflatteerd door de renteontwikkeling die leidt tot een aandelen- en onroerend goed bubble, terwijl daarnaast het agio op de vastrentende waarde een tijdelijke karakter heeft. Alleen het ABP wijst op de toekomstig lagere rendementen.

§3 Historisch rendement

Als we de uistekende resultaten t/m het derde kwartaal 2019 nog even meenemen is het historisch overzicht als volgt:

(a) Het gemiddeld meetkundig rendement voor het ABP van de laatste 10 jaar is dus 8,4%.

§4 Nominale rentetermijnstructuur pensioenfondsen (zero coupon)

Op de glazen bol van de Eucalypta’s op het Frederiksplein doemde eind september 2019 de volgende forecast (rode stippellijn) voor de risicovrije rente voor de periode 2020-2120 (sic) op:

(click op de grafiek of Ctrl+ om te vergroten)

(a) De eerste 13 jaar moet er dus eind september 2019 geld bij. Verplichte deelname aan het pensioenfonds is dus in strijd met artikel 1 OVRM. [3]

(b) Voor de uiterst “objectieve bepaling” van de jaarlijks samengestelde zero rentes 2041-2120 zie [5]

(c) De ontwikkeling van de historische rente 1814-2017 is als volgt.

§5 Kans op verlaging pensioenen

(a) Transparantie is een rekkelijk begrip.

______________________________

Laatst bijgewerkt 27 november 2019

Disclosure: geen belanghebbende in de pensioendiscussie.

[1] https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/aan-de-fractievoorzitters-van-de-tweede-kamer-der-staten-generaal~b30213b7/

[2] https://www.ted.com/talks/nick_hanauer_beware_fellow_plutocrats_the_pitchforks_are_coming?language=en

[3] https://wetten.overheid.nl/BWBV0001001/1998-11-01

[4] https://www.abp.nl/over-abp/financiele-situatie/actuele-financiele-situatie/verplichtingen-en-rente.aspx

Het CPB kwam eerder op basis van de rentetermijnstructuur 2016 op:

“Invoering van een bodem van 2% leidt bij de rentetermijnstructuur van eind 2016 voor een gemiddeld fonds tot een afname van de verdisconteerde verplichtingen met 12%; een bodem van 4% tot een afname met 39%.”

De ABP rekenrente eind 2016 bedroeg 1,32% (jaarverslag).

https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/CPB-Notitie-30jan2017-Effecten-van-bodem-in-rekenrente-voor-pensioenfondsen.pdf blz.1.

Een wat gedateerder verhaal (2014)  is van het PFZW maar nog steeds illustratief aangezien het de effect van de rente-indekking laat zien:

“Om het effect van renteafdekking te laten zien vergelijken we een fonds met weinig renteafdekking (30%) met een fonds met veel renteafdekking (70%). De dekkingsgraad van beide fondsen ligt op het minimum vereist eigen vermogen (CM 104,2%). Stel dat de rente 1% stijgt. Bij een afdekking van 30% stijgt de dekkingsgraad dan naar 119. (CM: dus toch nog Δ van 15 %) Er kan dan ongeveer 1,0% geïndexeerd worden per jaar. Bij een afdekking van 70% stijgt de dekkingsgraad minder, naar 112. Dit fonds kan ongeveer 0,2% indexeren per jaar. Na 5 jaar heeft het fonds met weinig afdekking dus 4% meer geïndexeerd dan het fonds met veel renteafdekking. Bij een rentestijging van 2% is het verschil 5,5%.”

Klik om toegang te krijgen tot 20141205-eerste-kamer-ftk.pdf

De indicatieve vuistregel wordt stijging dekkingsgraad bij 3% rekenrente zeer grof  (3-0,5) * (12% – 15%) = ca 30%- 38%. Ik geef die cijfers graag voor betere van iemand die er echt verstand van heeft.

[5] https://statistiek.dnb.nl/downloads/index.aspx#/details/nominale-rentetermijnstructuur-pensioenfondsen-zero-coupon/dataset/8abd7ed2-8d45-47c7-91f8-b799d6202617/resource/2ea627aa-7f73-4be0-bc7c-4918cd8ba4b9

De haute finance cijferkabbalistiek zoals die door DNB wordt gehanteerd staat hier beschreven:

Klik om toegang te krijgen tot 50-234028.pdf

[6] https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2019/09/27/1antwoorden-miljoenennota-2020

Vooral de opmerking over de rekenrente boven de risicovrije rente dekkingsraad is nogal lachwekkend – elke afwijking van het reëel te behalen rendement geeft een optisch vertekend beeld. Een rekenrente van nihil leidt tot een uitermate gunstig indexatieperspectief op de lange termijn, zeker als daarbij nu redelijk hoge rendementen worden gemaakt. Of elk nadeel heeft zijn voordeel. (Renate Rubinstein)

[7] De volgende publicaties laten zien dat de politiek vastgestelde rekenrente met de realiteit weinig uistaande heeft:

[7a] Piet Duffhues, “Rekenrentedebat is verworden tot een politieke discussie”, Me Judice, 25 november 2019.

http://www.mejudice.nl/artikelen/detail/rekenrentedebat-is-verworden-tot-een-politieke-discussie

[7b] Harrie Verbon, “Risicovrije rekenrente tast grondslag van ons pensioenstelsel aan”, Me Judice, 13 november 2019.

http://www.mejudice.nl/artikelen/detail/risicovrije-rekenrente-tast-grondslag-van-ons-pensioenstelsel-aan

en de daar geciteerde literatuur.

[7c] De politieke keuze, uitgedragen door DNB, kunt u hier vinden:

https://www.dnb.nl/over-dnb/pensioenstelsel-en-dnb/pensioenen-rekenrente/index.jsp

[8] CPB , mltv 202-2025, blz 20-21

Klik om toegang te krijgen tot CPB-Middellangetermijnverkenning-MLT-2022-2025-nov2019.pdf

From → 0. Permanent

4 reacties
  1. Dhr JC Kortekaas permalink

    Vermogen totale pensioensector in 9 maanden toegenomen met 230 miljard.
    (+105 +55 en +70 miljard Q3), ofwel 17,3%.

    Gegevens DNB

    https://www.dnb.nl/nieuws/nieuwsoverzicht-en-archief/index.jsp

    maanden 01 04 07 en 10

  2. Fred Alcmaria permalink

    Als ik als leek uitreken wat ik krijg voor mijn pensioen euro’s dan is dat ongeveer 6% van het totale bedrag per jaar. Het rendement van PFZW staat op gemiddeld 7,5 % vanaf 2003.

    Als dit zo doorgaat -en op dit moment is het al een flinke tijd op deze manier van uitkeren en rendement halen gaande- dan zit mijn opgebouwde kapitaal (en zelfs nog meer) straks nog onaangeroerd in de pot op het moment dat ik er niet meer ben; leuk voor de jongeren maar….

    ..dit kan toch niet de bedoeling zijn.

    Het kan toch ook niet dat we blijvend verplicht zijn om onze premiebetalingen in een rekenrente-pot te gooien die minder rendement opbrengt dan de gemiddelde hypotheekrente.

    Ik denk dat de deelnemers er de voorkeur aangeven om de pensioen premie dan maandelijks in de hypotheek te storten. Dat zal gemiddeld dan iig alweer 2% opbrengen…al een niet te verwaarlozen verschil!

    Wat een zooitje…en wat ik persoonlijk niet begrijp is dat er nog nooit onderbouwd is uitgelegd waarom we met deze absurde rekenrente moeten (blijven) rekenen.

    Wat ligt er aan ten grondslag, welk doemscenario wordt er dan de komende 70 jaar verwacht?????

    • “Het kan toch ook niet dat we blijvend verplicht zijn om onze premiebetalingen in een rekenrente-pot te gooien die minder rendement opbrengt dan de gemiddelde hypotheekrente.”

      Dat is dan ook niet zo, maar wat eruit komt is sterk afhankelijk van het aantal jaren dat u nog moet werken voordat het pensioen tot uitkering gaat komen en welke regeling DAN geldt voor de indexering en niet te vergeten de na-indexering. Als bovenstaande heren van het memo gelijk krijgen komt het ook tot na-indexering. Wat in het vat zit verzuurt voorlopig niet en als je maar tijd van leven hebt dan moet dat geld er eens uitkomen. In het rendementsoverzicht in par 2 kunt u zien welk rendement het pensioenfonds per jaar gemaakt heeft en dat is niet misselijk. Daar gaat bij uitkering nog wel de belasting in box1 vanaf.

      Geen hond weet wat de rente wordt, en die rente is nog maar voor een deel relevant voor het behaalde rendement op de overige investeringen. Ik weet zeker niet wat de toekomstige rente wordt, ik beschik niet over een waarzegsterbol zoals DNB die (100 jaar -20 jaar swaprente) vooruit kan kijken. Ik weet wel wat die rente in het verleden deed en dat schommelde nogal fors. (zie http://tinyurl.com/y6bqpptr)

      Als de heer Borgdorff wat minder lullepotte {https://pfzw.typepad.com/blog/2019/10/een-uitzonderlijk-contrast.html} en wat meer info cf het ABP aan zijn deelnemers verstrekte zou u beter weten hoe u er voor staat.

  3. Dhr JC Kortekaas permalink

    Totale bestuurlijke onbekwaamheid.

    De fictieve rekenrente van 0,4% voor het ABP betekent dat het fonds tot 2100 slechts 0,4% rendement maakt.
    Dit terwijl in 2022 volgens het wetsvoorstel van ss Snel in Box-3 miljonairJohan Kortekaas wordt aangeslagen op 5,3% fictief rendement.

    Daarbovenop komt nog dat de rekenrente voor alle fondsen gelijk is, exclusief een verschil in leeftijdsopbouw.
    Een fonds in liquidatie heeft 100% vastrentend, DNB-pensioenfonds 80%, ABP 30% en HAL 12%.

    Terwijl de grote gevaren qua waardering juist in de vastrentende waarden zitten, definieert DNB die activa juist als risicovrij.

    Maar door de eis van Wouter Koolmees dat de premiedekkingsgraad richting 100% moet vanwege de komst van het nieuwe persoonlijke pensioenstelsel, crasht het systeem op korte termijn.

    “Volgend jaar moeten bij de huidige standen van de dekkingsgraden miljoenen pensioenen omlaag. Maar daarnaast dreigen ook forse premieverhogingen van 50% tot 60%, of zelfs verdubbelingen.”

    https://fd.nl/economie-politiek/1320846/fnv-onderhandelaar-stel-kortingen-op-pensioenen-uit-en-bevries-de-premies

    In de maand oktober worden de nieuwe pensioenpremies vastgesteld aan de hand van de rekenrente ultimo september.

    De ingreep van Wouter Koolmees op 20 november komt te laag.

    Premies omhoog, opbouw omlaag of allebei?

Laat een reactie achter op Fred Alcmaria Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: