Spring naar inhoud

De staat loopt binnen

8 augustus 2019

Camiel Driessen probeerde in de NRC zijn lezers een lesje rente economie bij te brengen. [1] Dat lesje was hier en daar nogal onvolledig en dat gold met name voor de Staat der Nederlanden die “de grote winnaar van de lage rente” zou zijn. Volgens hem was de rentetelast inmiddels € 6,33 mld. op een bedrag van staatsleningen van € 322 mld.  In de miljoenennota 2019 werd uitgegaan van € 5,5 mld. rente (blz. 19 bijlagen) op een EMU-overheidsschuld van € 404 mld. (blz. 4 bijlagen):

Voor de werkelijke cijfers, die wel rekening houden met de belastingclaim op het pensioenvermogen, zie de bijdrage Overheidsschuld.

In het zelfde artikel dat ging over de winnaars en verliezers van de rentedaling kwamen de pensioenfondsen er desastreus uit:

Voor pensioenfondsen is dat desastreus. Het schopt hun hele rekenmodel voor de toekomst in de war, want dat gaat uit van hogere rendementen. Vorige maand sloegen vrijwel alle pensioenfondsen alarm en stelden dat, ondanks het recent gesloten pensioenakkoord, mogelijk al in 2020 in pensioenen gesneden wordt.

Een pluspuntje is er voor de belegger:

Voor beleggers in aandelen zijn het gouden tijden. Op zoek naar rendement in dit lage rentetijdperk verdringen investeerders elkaar voor de poorten van de beurs en dat stuwt de koersen.

Nu zijn pensioenfondsen heel grote beleggers en de Staat der Nederlanden prikt daarvan jaarlijks een aardig vorkje mee (aandeel in toename en rendement op claim) door zijn 35% belastingclaim op dat hele pensioenvermogen.

Een indicatie hoe de pensioenfondsen er werkelijk voorstaan treft u voor de vijf grote bedrijfspensioenfondsen hier aan. Natuurlijk wordt niet al het pensioenvermogen belegd in staatsobligaties, zoals overigens ook in het artikel zelf te lezen was. Wel worden alle pensioenfondsen opgeknoopt met een door de politiek verzonnen FTK rekenrente.

Maar laten we ons op de staat concentreren:

De staat heeft een belastingclaim van ca 35% op het pensioenvermogen. Die claim bedraagt eind juni 2019 ca € 600 mld., waarvan niets in de boeken wordt verantwoord.  De EMU-overheidsschuld komt eind december 2019 op ca € 395,5 mld. en zal dus rond juni 2019 zo’n € 401 mld. bedragen. Per saldo heeft de staat eind juni 2019 dus eigenlijk een actief/bezit van zo’n € 200 mld.

(a) De staat brengt de rente jaarlijks bij de burgers als belasting in rekening.

(b) Van het rendement over de belastingclaim op het pensioenvermogen wordt lekker niets geboekt en uiteraard wordt dit bedrag de burgers ook niet aan den neus gehangen. Hiermee zijn forse bedragen gemoeid. Voor de periode 2009-2017 ging het om € 278 mld. rendement op de belastingclaim en € 91 mld. betaalde rente op de overheidsschuld die bij de burgers als belasting werd geheven. Het rendement op de belastingclaim werd achterbaks niet als inkomen van de staat verantwoord.

De NRC had er dus wel eens op mogen wijzen dat de Nederlandse burgers door de Staat der Nederlanden weer eens flink een oor aangenaaid krijgen. De belastingbetaler is daarmee de grote verliezer.

Als die rentemeevaller door de staat “de komende jaren onder meer gebruikt wordt voor de 200 miljoen euro per jaar die de door gaswinning verzwakte provincie Groningen is beloofd” dan klopt er iets niet. Het rentevoordeel is immers al grotendeels in de miljoennennota begroting begrepen en het veel belangrijker beleggingsrendement wordt systematisch buiten de boeken van de overheid gehouden.

Naschrift:

Aanvullend is het misschien goed om het geheugen wat op te frissen aan de hand van onderstaande grafiek met de rentelast in € mld. en % bbp met daarnaast het daarbij horende gemiddelde rentepercentage voor de periode 1970-2019 en de rendementen op de belastingclaim 2009-2017 [3]:

(click op grafiek of Ctrl+ om te vergroten)

(a) Van die forse rentedalling heeft de burger nooit één euro teruggezien in de vorm van een belastingverlaging. Het daarmee gemoeide bedrag hebben de opeenvolgende regeringen stiekem en geruisloos in hun zak gestoken. Het rentevoordeel (2008 basis € 13,1) is sinds 2008 inmiddels opgelopen tot € 42 mld.

(b) De Europese commissie, de regering, de Koning in zijn troonrede, de politieke partijen en niet te vergeten het CPB en de media bleven de burger bang maken en lastig vallen met een niet bestaande overheidsschuld en een ondraaglijke interestlast, die feitelijk netto een forse bate voorstelde.

(c) Ten tijde van de introductie van het Groei- en Stabiliteitspact waren de cijfers eind 1997 als volgt:

♦ Overheidsschuld € 242,8 mld, of 62,7% bbp (werkelijk € 120,8 mld. of 36,7 % bbp);

♦ Overheidstekort -1,6% bbp

♦ Rente overheidsschuld € 16,2 mld. (!) of 4,1% bbp.

De regeltjes van het Pact inzake overheidsschuld en overheidstekort van maximaal respectievelijk 60% bbp en 3% bbp zijn ondanks de fors dalende rente nooit aangepast.

P.M.

Nederland zou met deze regeltjes, gezien zijn belastingclaim op het pensioenvermogen en zijn afgefinancierde overheidspensioenen bij het ABP en PFZW, helemaal niets te maken moeten hebben. Door de gebrekkige diplomatie van de opeenvolgende regeringen (al of niet opzettelijk om bezuinigingen en ombuigingen te kunnen afdwingen) is dit echter nog steeds wel het geval.

__________________________

[1] NRC, “Zeven winnaars en verliezers van de historisch lage rente”

https://www.nrc.nl/nieuws/2019/08/06/zeven-winnaars-en-verliezers-van-de-historisch-lage-rente-a3969338#/handelsblad/2019/08/07/#306

[2] Bijlagen bij de Miljoenennota 2019

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/begrotingen/2018/09/18/bijlagen-miljoenennota-2019

[3] CPB, https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/Bijlage_01_KMEV20_real_02j.xlsx

From → 1. Actueel

8 reacties
  1. Dhr JC Kortekaas permalink

    https://longreads.cbs.nl/welvaartinnederland-2019/belastingen/

    Banken hebben ongeveer 600 miljard van de 700 miljard aan eigenwoningleningen in hun bezit.

    “Voordeel aftrek is 13,1 miljard
    Over de 8,4 miljard aan eigenwoningforfait was in 2017 ruim 3,6 miljard euro aan belasting verschuldigd. De aftrek van de hypotheekrente en aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld (in totaal 30,1 miljard euro) leverde daarentegen een belastingvoordeel op van 13,1 miljard euro. Per saldo verlaagde de eigen woning het belastbaar inkomen dus met 21,7 miljard euro, hetgeen resulteerde in een belastingteruggave van 9,5 miljard euro. ”

    Cijfers 2017.
    Voordeel moet aan het dalen zijn.

  2. Dhr JC Kortekaas permalink

    Iedereen mist tot nu toe de exploderende pensioenpremies in 2020.
    Die moeten kostendekkend zijn/worden met een negatieve rekenrente.
    Premies exploderen van 35 miljard richting 50 miljard, aftrekbaar.

    • Die premiestijging met 43% gaat natuurlijk niet gebeuren. Voor die tijd zal, naar je mag hopen, toch wel de pleuris uitbreken. Inclusief derde pensioenpijler is de premie overigens al zo’n 45 mld. Die derde pensioenpijler wordt veelal buiten de cijfers gehouden.

  3. Dhr JC Kortekaas permalink

    Onderbelicht blijft de hypotheekrentedaling.
    Staat zo’n 700 miljard aan eigenwoningleningen uit.
    Heeft ook een gefaseerde gunstige werking op de staatsfinanciën.

  4. Dhr JC Kortekaas permalink

    “eind juni 2019 ca € 0,6 mld.” Moet natuurlijk 600 miljard zijn

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: