Skip to content

De loonkloof volgens het CBS

7 mei 2018

____________________________________________________________________________

Het CBS publiceerde, kennelijk ter gelegenheid van 1 mei, een artikel over de zogenaamde loonkloof. De onderaan het artikel geciteerde CBS-publicaties is voor een belangrijk deel van eerdere datum. [1] Daar maakten Salverda en Van Bakel al eens eerder gehakt van. [6]

Eerst gaan we in op de definitie, die direct al laat zien dat er een merkwaardige omissie in het cijfermateriaal zit. Vervolgens gaan we ook nog even in op de begrippen bruto-inkomen [2b] en besteedbaar inkomen [2c], begrippen met een particularistische CBS-kleuring die het beeld nogal vertroebelen. Voor een uitgebreider commentaar hierop zie de bijdrage Inkomen uit vermogen (revisited).

Aan de hand van een casus laten we zien dat het bruto jaarloon van de toppers mogelijk toch een dipje opgelopen heeft door de aftopping van de pensioenpremie per 1/1/2015, zonder dat het CBS hieraan overigens aandacht besteed, omdat  het CBS het “werkgeversdeel” van de pensioenpremie niet meetelt. Voor zover die toppers zelf hun loon vaststellen, zullen zij dit overigens wel gecorrigeerd hebben. De bruto-loonkloof wordt echter wel onjuist berekend en de netto loonkloof, mede door de omkeerregel pensioenen , overigens ook.

_________________________________________________________________________

Repeat a lie often enough it becomes the truth. Dit is een stelling die momenteel dagelijks in praktijk wordt gebracht in de US. Ook het CBS heeft wat oude informatie hergebruikt om wat misinformatie rond te strooien over de ontwikkeling van de inkomensverdeling.[1a vs 6] Zoals hier herhaaldelijk aangetoond weet het CBS helemaal niet wat die juiste inkomensverdeling is, laat staan hoe die zich ontwikkelt. Bovendien geldt dat als je in de vermogenssfeer een aantal posten mist of onjuist presenteert, het daaruit voortvloeiende inkomen ook op drijfzand is gebaseerd. Daarvoor heb je goede inkomens- en vermogensstatistieken nodig en niet de informatie die het CBS bij elkaar harkt aan de hand van gebrekkige onvolledige fiscale gegevens, onder vergaande budgetbeperkingen.[3]

We proberen wat lijn te brengen in de woordenbrei van het CBS. De belangrijkste gegevens uit het artikel laten zich als volgt samenvatten:

Tabel 1 Kengetallen 2017 en 2010

(a) Hierbij is het van belang om kennis te nemen van de definitie bruto-jaarloon. Zo wordt het werkgeversdeel pensioenpremie ten onrechte niet tot het inkomen gerekend. [2] De CBS behandeling van de werknemersdeel van de pensioenpremie in het netto loonkloof traject is onduidelijk. Vermoedelijk is die premie afgetrokken zodat het inkomen te laag wordt voorgesteld, de belasting daarover is wel verschuldigd en dat stelt het inkomen weer te hoog voor. De behandeling van aandelen optieplannen onttrekt zich ook aan de waarneming naast het inkomen dat mogelijk door die 5.000 toppers in het buitenland wordt genoten.

(b) looninkomen is natuurlijk maar een deel van het verhaal. Aanmerkelijk belang inkomen en inkomen uit vermogen ( inclusief indirecte vermogensopbrengsten (ca 60% bij pensioenfondsen), die het CBS niet kent) zal voor die 5.000 toppers geen onbelangrijke post zijn. In het artikel zul je vergeefs naar een opmerking hierover zoeken.

(c) Het zogenaamde glazen plafond komt ook in een ander licht te staan (tabel 1) als we het percentage vrouwen in de top vergelijken met percentage vrouwen met een full-time baan.

En passant stelt het CBS ook nog even [1a]:

(1) dat de ongelijkheid in besteedbaar inkomen van huishoudens tussen 2001 en 2015 vrijwel niet veranderd is en

(2)  “Voor herverdeling stegen de inkomensverschillen uit loon, winst en vermogen wel, maar door toenemende herverdeling via sociale uitkeringen, belastingen en premies werd deze stijging gecompenseerd,”

Dit weet het CBS helemaal niet omdat het CBS de juiste inkomenscijfers ook niet kent. Het is in elk geval twijfelachtig omdat het CBS in het besteedbaar inkomen de HRA (stijging 2001- 2014 72%, ondanks rentedaling), het door het CBS berekende te lage inkomen eigen woning en de fors gestegen pensioenpremie (werknemer en werkgever) [5] mede in aanmerking neemt naast de belastingeffecten daarover.

Het verloop van de bruto loonkloof 2010-2017 is als volgt:

(a) Het verloop 2014-2015 vraagt om een verklaring, die ik in de CBS cijfers eigenlijk niet tegenkwam. Laten we daarom wat dieper in de cijfers duiken, voor zover dat overigens mogelijk is.

Met een cijfervoorbeeld kun je aanschouwelijk maken wat er onder het macro-cijfermateriaal schuil gaat en we kiezen hiervoor het jaar 2014. We gaan daarbij uit van een top bruto jaarsalaris van € 272,000 en een daarmee corresponderend mediaan jaarsalaris van € 43.871. De eerste “bezit”” een huis van € 1,2 mln. met een overeenkomstige hypotheek, de tweede een huis van € 225.000 met dito hypotheek. De huurder in de vrije sector houden we maar even buiten beeld, want die hangt niet aan het HRA-infuus en heeft van de overheid dan ook niets te verwachten. Beide werken in een ziekenhuis en hebben dus dezelfde pensioenregeling. Raet proforma staat ons weer bij met de berekeningen van de 2014 cijfers, dat scheelt een hoop uitzoekwerk. [3] De uitkomsten zijn dan als volgt:

Tabel 2 De loonkloof 2014

We lichten de cijfers voor onze topper toe. De cijfers voor het mediaan inkomen zijn overeenkomstig bepaald.

(a) We gaan uit van het bruto salaris en corrigeren vervolgens de posten pensioenpremie en eigen woning. Over het bruto salaris wordt zonder aftrekposten 48,9% belasting betaald.

(b) Het bruto salaris waar het CBS mee rekent voor de loonkloof is exclusief de door de werkgever betaalde pensioenpremie.[2] Dat inkomen moeten we dus nog even bijtellen en dat verhoogt het bruto salaris met 13,9%! Aangezien de pensioenpremie tot en met 2014 niet gemaximeerd werd, telt dat bedrag flink mee. (totale premie, inclusief werknemersdeel 2014 € 74.520) Vanaf 1/1/2015 daalt het maximum salaris waarover pensioen wordt opgebouwd naar € 100.000. Wat de salariële consequenties zijn voor 2015 en volgende jaren weet ik niet maar het bruto salaris zal ongetwijfeld stijgen, ten slotte ben je niet voor niets topper.

Met behulp van Raet proforma laten we het salarisstrookje van onze topper voor de jaren 2006-2018 even doorrekenen om te zien of er nog meer verstorende posten in de loon(kloof)berekening zitten:

Tabel 3 Het loonstrookje van de topper op basis van alle jaren € 272.000 brutoloon.

De aftopping van de pensioenpremies heeft dus nogal wat consequenties voor de inkomensstatistieken. Of die ook consequenties heeft voor het inkomen valt te bezien. Ik denk niet dat de toppers het erbij laten zitten. De ambtenaren waren echter niet in staat om de gedaalde pensioenpremie te cashen.

Het is overigens maar goed dat het CBS de jaren 2000 t/m 2006 niet heeft meegenomen bij de loonkloof berekeningen. De pensioenpremies PFZW waren toen aanzienlijk lager [4b]:

De vertekening van de inkomensstatistieken door de onjuiste behandeling van pensioenpremies (en pensioenuitkeringen) moet dus nodig worden aangepakt. Het betreft hier immers het sparen van inkomen en het opnemen van spaargeld (inclusief deels onbelast rendement) , waarbij ook nog rekening moet worden gehouden met het belastingeffectbij storting en opname. Het inkomen wordt verdiend als de prestatie wordt geleverd en de pensioenpremie wordt afgestort. Door het achterwege laten van indexatie wordt het sparen (voor de jongeren) nog versterkt en het inkomen (rendement)  te laag voorgesteld.

In de bijdrage Pensioenvermogen 2017 toonden we al eens aan dat 73% van de pensioenpremie 2001-2014 groot € 411 mld. gestort wordt door het 8e t/m het 10e inkomensdeciel, dus 30% van de huishoudens. De vertekening van het inkomens- en vermogensplaatje is dus substantieel.

(c) Het effect op het bruto-inkomen en besteedbaar inkomen van de eigen woning moet je natuurlijk even elimineren om de cijfers vergelijkbaar te maken met die van de huurder. De bijtelling EW door het CBS is te laag zoals we in een eerdere bijdrage aantoonden: we herhalen hier even de tabel:

Tabel 4 Het EW-infuus 

Het CBS is zeer genereus ook na de aanpassing van het inkomen eigen woning: de hypotheekrente mag je aftrekken en de bijtelling is lager dan de hypotheekrente.  Die bijtelling is voor 2014 ca 2,95% van de WOZ-waarde. De huurder mag alles (m.u.z. huurtoeslag) zelf betalen uit zijn besteedbaar inkomen. You have lies, damned lies, and statistics en dan heb je ook nog de statistieken van het CBS.

In tabel 2 hebben we daarom de HRA geëlimineerd en het belastingvoordeel laten staan. We hadden ook voor een reële bijtelling kunnen kiezen, maar die berekeningen worden nooit door de overheid geactualiseerd. (2008: 5,7%/1,2 ≈ 4,5% WOZ-waarde). Die factor 1,2 had te maken met het opdrijven van de huizenprijzen door de HRA, een factor waarmee ook de huurder in de vrije sector mee te maken heeft.

Zonder mesjogge belastingstelsel zou ik, als ik als topper de loononderhandelingen zou moeten voeren, het volgende staatje opstellen:

(a) Ik zou, als topper er toch voor zorgen dat ik die € 26.849 (€ 37.260 – € 10.411) of 8,7% verlaging in 2015 alsnog binnenharkte. Ons soort mensen zorgt toch altijd goed voor zichzelf? Blijft de vraag waarom het CBS hier geen woord aan vuil maakte?

(b) Ik zou wel mijn netto pensioenbreuk aanvullend regelen zodat ik mijn bestedingspatroon kon handhaven. Helaas mis ik dan wel de fiscale faciliteiten.

(c) De woning is een consumptiegoed geworden. Overheveling naar box 3 heeft gezien de hypotheekschuld overigens het zelfde effect.

(d) Helaas miste ik in de toelichting van het CBS het effect van de pensioenpremie in 2015.

(e) Met handhaving HRA-infuus bedraagt het bruto-inkomen voor 2014 € 309.260 en de belastinglast € 151.989 waarvan € 113.238 over 2014 betaald wordt en € 38.751 bij de pensioenuitkeringen. Voor 2015 zijn de bedragen respectievelijk € 282.411 bruto-inkomen en € 138.170 belastingen.

(f) Hervorming van het belastingstelsel levert dus op zichzelf al voldoende smeergeld op.

_______________________

Laatst bijgewerkt 8 mei 2018

[1] Bronnen CBS:

[1a] 1/5/2018: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2018/18/verschil-in-loon-tussen-top-en-gewone-werkneme

[1b] 1/5/2018: De arbeidsmarkt in cijfers 2017

[1c] 30/4/2018: Pleidooi voor consistente reeks inkomensongelijkheidcijfers

[1d] 13/4/2018: Loonkloof bedrijven 2010-2017

[1e] 18/4/2018: Jaarloon van werknemers

[1f] 14/9/2017: Inkomensongelijkheid en herverdeling 2001-2015

Met [1f] is al eerder de kachel aangemaakt in de bijdrage Inkomen uit vermogen (revisited)  mede n.a.v. deze ongedateerde paper :  Revisie inkomensstatistiek  rond september 2017.

zie ook: http://www.mejudice.nl/artikelen/detail/cbs-meet-meer-ongelijkheid-maar-verkoopt-het-als-minder

[2a] CBS tekst ( rood italics aangebracht)
Loonkloof

De loonkloof wordt per bedrijf berekend als het gemiddeld bruto jaarloon van de vijf topverdieners ten opzichte van het jaarloon op voltijdbasis van de gewone werknemers bij het desbetreffende bedrijf. Als maatstaf voor de gewone werknemer geldt per bedrijf de baan waarvoor geldt dat de helft van de werknemers bij het bedrijf meer verdient (op voltijdbasis), en de andere helft minder verdient. Dit is de mediaan. In de gemiddelde loonkloof van de grootste duizend bedrijven telt elk bedrijf voor één.Het bruto jaarloon omvat naast het basisloon ook de bijzondere beloningen zoals vakantiegeld, dertiende maand en bonussen. De werkgeverspremies voor de sociale premies ten laste van de werkgever, zoals het werkgeversdeel van de pensioenpremies, zijn buiten beschouwing gelaten.

Commentaar:

Het is overigens een wijdverbreid misverstand dat die premies werkgeverspremies zijn, ze komen gewoon ten laste van de loonruimte en worden dus materieel door de werknemer betaald. Daarnaast staat tegenover die premies een prestatie en vormen die premies dus inkomen.

Sinds waneer is het werkgeversdeel pensioenpremie geen loon meer? Het gaat daarbij niet om de postzegelkas. (2015: € 19,4 mld.), waarvan een substantieel deel (73%) voor de hogere inkomens.

[2b & 2c] Bruto-inkomen en besteedbaar inkomen

De meest inclusieve definitie van bruto-inkomen en besteedbaar inkomen is overigens deze opstelling in CBS Statline:

http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=70991ned&D1=2&D2=16-125&D3=0&D4=a&HDR=G3,T,G2&STB=G1&VW=T

Je hoeft dan alleen nog maar te bedenken wat het CBS vergeten is of ten onrechte heeft opgenomen.

[2b] CBS definitie Bruto-inkomen

Het primair inkomen vermeerderd met uitkeringen inkomensverzekering, uitkeringen sociale voorziening, gebonden overdrachten en ontvangen inkomensoverdrachten.

Het primair inkomen bestaat uit de beloning voor het beschikbaar stellen van arbeid en kapitaal.

Een onvolledige toelichting is:

Toelichting
Het primair inkomen bestaat uit de beloning van werknemers, rente, dividenden, en uit belastingen en subsidies op productie en invoer.

Het inkomen uit onderneming en vermogen wordt hier nogal onvolledig weergegeven.

[2c] CBS definitie Besteedbaar inkomen

Het bruto-inkomen verminderd met betaalde inkomensoverdrachten, premies inkomensverzekeringen, premies ziektekostenverzekeringen en belastingen op inkomen en vermogen.

[3] https://www.cbs.nl/nl-nl/corporate/2018/18/pleidooi-voor-consistente-inkomensongelijkheidcijfers

De zelffelicitatie is tenenkrommend te meer daar: “Wij zouden bijvoorbeeld heel blij zijn met cijfers over vermogensongelijkheid door de tijd heen. Maar we begrijpen dat het CBS beperkte capaciteit heeft om die data samen te stellen. Daarom is het zo interessant om samen op te trekken.’”

Dat slaat natuurlijke mede op de Piketty discussie in de Tweede Kamer. Een door de kiezers de woestijn ingestuurde Minister van Sociale zaken stelde toen:“Het kabinet ziet op dit moment dan ook geen indicaties om te veronderstellen dat de vermogensverdeling onevenwichtig is.” en dan stel je natuurlijk ook geen geld beschikbaar om dat verder uit te zoeken.

[4a]  https://www.raet.nl/bruto-netto-salaris-berekenen

en

[4b] https://www.pfzw.nl/Werkgevers/premie-en-factuur/premiepercentages-en-franchises/Paginas/premiepercentages.aspx

1/1/2001 bedroeg de pensioenpremie nog maar 5,1%.

[5] https://www.pfzw.nl/Werkgevers/premie-en-factuur/premiepercentages-en-franchises/Paginas/premiepercentages.aspx

[6] Wiemer Salverda en Bas van Bavel, “CBS meet méér ongelijkheid, maar verkoopt het als mínder”,

http://www.mejudice.nl/artikelen/detail/cbs-meet-meer-ongelijkheid-maar-verkoopt-het-als-minder

 

Advertenties

From → 1. Actueel

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: