Skip to content

Kerngegevens bbp, pensioenen en overheidsschuld

22 december 2017

_______________________________________________________________________

Het wordt een nogal tijdrovende klus om elke keer dat het CPB en het CBS weer cijfers ophoesten de diverse bijdragen volledig te actualiseren. Dat doe ik in het vervolg maar één keer per jaar als de jaarcijfers bekend worden. Deze bijdrage geeft in het vervolg de meest actuele tussentijdse cijfers, te beginnen met de decemberraming 2017.[2]

Met de cijfers zoals die door het CPB en CBS worden voorgeschoteld zijn twee forse problemen. 1) Er wordt geen rekening gehouden met de belastingclaim op het pensioenvermogen en de mutatie in die claim. 2) De bepaling van dat pensioenvermogen op basis van de beschikbare statistieken is uiterst onvolledig en laat zich moeilijk prognotiseren. In deze bijdrage wordt de door mij een schatting gemaakt op basis van de wel beschikbare informatie. Voor nadere details zie de bijdrage Pensioenvermogen.

Zonder deze aanvulling is de voorstelling van zaken van de EMU-overheidsschuld en het EMU-overheidstekort volstrekt misleidend. Het spreekt vanzelf dat we tegenover de wel verantwoorde rente op de staatschuld het niet verantwoorde rendement van de staat op de belastingclaim op het pensioenvermogen moeten stellen. De overheidsschuld is immers meer dan geheel belegd in het aandeel van de staat in dat pensioenvermogen. De bijdrage overheidsschuld geeft hiervan een historisch overzicht.

_______________________________________________________________________

§1 Inleiding

Het monitoren van de financiële positie van de overheid is niet goed mogelijk als de ontwikkeling van de 35% belastingclaim op het pensioenvermogen niet wordt meegenomen. [1] Deze bijdrage corrigeert het onjuiste en misleidende beeld van de overheidsschuld zoals de burgers dat door de overheid, politici en media regelmatig krijgen voorgeschoteld en waaraan we de jongste recessie in belangrijke mate te danken hebben.[1;6]

De volgende grafiek maakt direct duidelijk wat er bedoelt wordt met monitoren:

De groene lijn geeft de werkelijke overheidsschuld (actief) weer. In §4 kunt u zien hoeveel er van die bankencrisis activa inmiddels al weer is teruggehaald. Er is dus al weer jaren sprake van een actief en eigenlijk is dat actief sinds 2006 nooit weggeweest als je tenminste ordentelijk boekhoudt. Amsterdamse macro-economen en de directeur van het CPB kraamden dan ook de grootst mogelijke onzin uit.[6]

§2 bbp 2017 en 2018

Omdat het CPB uiterst schaars is met de bbp cijfers zelf, geef ik die maar even tenslotte is het handig als je de overheidsschuld en het overheidstekort ook zelf direct kan uitrekenen aan de hand van CPB tabel 1: [3] 

Voor de  meer uitgebreide historische bbp-data zie

§3 Pensioenvermogen 30-9-2017 en eind 2018

Zonder de stand van het pensioenvermogen te kennen krijg je natuurlijk geen juist inzicht in de werkelijke, uiterst rooskleurige, stand van de overheidsfinanciën. Nu ken ik die exacte stand ook niet, maar een grove benadering is als volgt:

Het moge duidelijk zijn dat de mutaties van jaar tot jaar sterk fluctueren. De schatting van het pensioenvermogen voor 2017 en 2018 is gebaseerd op de stand per 30-9-2017 en een toename van 5% per jaar. Volgens het CPB is het rendement op het pensioenvermogen sinds 2010 onveranderd 5% per jaar. In de periode 2007-2016 nam het pensioenvermogen jaarlijks met 7,1% toe (inclusief 2008).

Voor de meer uitgebreide historische pensioendata zie

Per kwartaal wordt ook de financiële positie van de vijf grote bedrijfspensioenfondsen ABP, PFWZ, PMT, PME en bpfBOUW bijgehouden – zie. Dat is nuttig omdat die fondsen ca 57% van het pensioenvermogen van de pensioenfondsen beheren en de ontwikkelingen dus versneld kunnen worden gevolgd.

§4 Overheidsschuld en overheidstekort 3e kwartaal 2017 en eind 2018

Geschat slaat op de belastingclaim op het pensioenvermogen eind 2017 en 2018. De EMU-schuld cijfers voor die jaren zijn van het CPB.[2]

Voor de meer uitgebreide historische werkelijke overheidsschuld en overheidstekort data zie

§5 Houdbaarheidssaldo

Onmiskenbaar zijn de overheidsschuld en het pensioenvermogen belangrijke elementen in de ontwikkeling van het houdbaarheidssaldo.

In de decemberraming 2017 wordt geen aandacht besteed aan dit thema. Aangezien het pensioenvermogen in 2017 nauwelijks stijgt had hier wel enige aandacht aan mogen worden besteed. Het pensioenrendement blijft immers achter bij de 5% rendement dat in de houdbaarheidsstudie wordt gebruikt.

Voor de meer uitgebreide historische data inzake het houdbaarheidssaldo zie.

____________________

Laatste bijgewerkt 6 januari 2018

[1] Het monitoren van de omvang van de belastingclaim op het pensioenvermogen is om de volgende reden noodzakelijk:

De belastinginkomsten loon- en inkomstenbelasting voor 2017 bedroegen ca € 98,8 mld. De jaarlijkse pensioenpemie bedraagt ca € 45 miljard en is feitelijk gedurende dat jaar genoten inkomen waarop de staat € 7,7 mld. belasting- en premie inkomen definitief laat liggen (progressie-effect 17%) en €  15,7 mld. uitstelt (35% bij uitkering). In totaal laat de staat dus in dat begrotingsjaar € 23,4 mld. inkomsten lopen uit hoofde van de omkeerregel pensioenen. Aangezien we geen overheidstekort meer hebben, wordt die € 23,4 mld. wel door de staat verhaald op zijn burgers in het zelfde begrotingsjaar resulterend in voor dat jaar onnodig hoge belastingen. De omvang van deze enorme spaarpot, van een potje kun je niet spreken, wordt daarnaast voor de burgers verborgen gehouden.

Daarnaast wordt natuurlijk door de staat een rendement gemaakt op de belastingclaim op het pensioenvermogen (in doorsnee gemiddeld 5% van € 584 mld. dus ruim € 29 mld.) waarvan in het jaar dat het rendement wordt behaald ook niets in de boeken van de staat verschijnt.  De rentelast (2018: € 6 mld.) op de staatsschuld, die materieel in de pensioenvermogens wordt belegd, wordt wel in de boeken opgenomen, zodat van een forse mismatch sprake is. De staatsfinanciën worden dus, althans op papier,  door de omkeerregel pensioenen volledig uit het lood geslagen en voor het juiste beeld moet je dit blijven corrigeren.

Ook het Stabiliteits en Groeipact houdt met deze specifiek Nederlandse situatie geen rekening. Maar hoe kan het ook anders: ziet U Rutte dit in Brussel uitleggen, zo hij het politiek al zou willen uitleggen? Bezuinigingen kun je er in elk geval niet mee afdwingen.

Voor een uitgebreide toelichting zie de bijdrage Opdoeken die omkeerregel pensioenen!.

[2] In een grijs verleden heb ik het CPB hierop al eens gewezen, maar zij gaven aan de noodzaak daar niet van in te zien en die pennenlikkers nemen natuurlijk klakkeloos de layout over van de laatste versie. Dit terwijl bijna elk cijfer in percentage van het bbp wordt uitgedrukt. (zie b.v. ook de houdbaarheidsstudies), Uiteraard kun je de cijfers zelf berekenen uit de jaarlijkse groei- en inflatiecijfers en de laatst bekende CBS-stand als je de berekeningsmethodiek ten minste kent.

https://www.cpb.nl/cijfer/kortetermijnraming-december-2017

[4 §2]  CBS bbp statistiek

https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82601NED/table?ts=1513924324482

en CPB – periodiek niet altijd naar de laatste stand:

https://www.cpb.nl/cijfer/lange-tijdreeksen-overheidsfinancien

[4 §3] DNB pensioenstatistieken:

https://www.dnb.nl/binaries/t8.1nk_tcm46-330813.xls?2017121120

https://www.dnb.nl/binaries/t7.1nk_tcm46-330769.xls?2017121120

[[4 §4] CBS overheidsschuld statistiek

https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82565NED/table?ts=1513801075526

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2017/51/overheidsschuld-daalt-naar-57-procent-van-het-bbp

[5] Bas Jacobs,”De rekening van Rutte”, https://basjacobs.wordpress.com/2016/09/19/de-rekening-van-rutte/

Zie ook de bijdrage Bruto binnenlands product (bbp) 1814 – heden 

en wel §4 aldaar.

[6] Bij voorbeeld:

Raymond Gradus, Roel Beetsma, “Bezuinigingen voor volgend kabinet zijn onontkoombaar”, Me Judice, 7 juli 2016.

Laura van Geest  in haar Know the past lezing, een vrij grove vorm van geschiedvervalsing.

Advertenties

From → 0. Permanent

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: