Skip to content

Commitment reducing inequality CRI index (Oxfam)

20 juli 2017

_____________________________________________________________________________

Vandaag (17/7) kwam theguardian met de gegevens uit het  Oxfam and Development Finance International (DFI) rapport over de reductie en meting van inkomensongelijkheid in de wereld. In dat rapport eindigde Nederland op de 9e plaats, net voor Luxemburg, op basis van een overigens uiterst arbitraire ranking.

In deze bijdrage zullen we aandacht besteden aan enkele gegevens uit dat rapport voor zover het de rijke Europese landen betreft. Helaas kan het rapport niet in gaan op de vermogensverdeling door de veelal ontbrekende data. Tevens laten we de Nederlandse cijfers nog even de revue passeren.

______________________________________________________________________________

§1 Inleiding

Een ieder die een beetje vertouwd is met de gebreken van de inkomensstatistieken weet dat de poging om de inkomensverschillen op wereldniveau in kaart te brengen een schier onmogelijke opgave is. Zelfs in Nederland zijn die inkomens- en vermogensstatistieken van een bedroevende kwaliteit mede omdat het CBS onvoldoende middelen ter beschikking worden gesteld om de leemtes in te vullen – zie het Tweede Kamerverslag van de Pikety sessie en onze krakkemikkige belastingwetgeving. [6]

De poging van Oxfam and Development Finance International  is des al niet te min toe te juichen. [2a] De G20 heeft immers kosten noch moeite gespaard om het traject zo veel mogelijk op de lange baan te schuiven. Ook voor de EU geldt dat Juncker als projectduwer nu niet bepaald een voor de handliggende keuze is. Overigens maakt het niet uit wie dat project in Europa leidt: men hoeft maar naar de huidige politieke samenstelling van de Raad van Europa te kijken om te weten dat een dergelijk project bij voorbaat kansloos is en uitsluitend dient als een vorm van lip service.

Het rapport laat zien dat een groot aantal landen nog wat huiswerk te doen hebben. De in het rapport gesignaleerde toekomstige regeringsplannen die in de pipeline zitten wijzen eerder op een toename dan op een afname van de inkomensverschillen. Aan de vermogensverschillen komt het rapport niet toe: die vermogensstatistieken zijn sowieso vaak niet beschikbaar of uiterst onvolledig. Dat zal voor het inkomen uit dat vermogen dan ook wel het geval zijn.

§2 Een selectie van de data uit het rapport

Allereerst geven een overzicht van een aantal kengegevens waaronder de door het rapport geïntroduceerde Commitment to Reducing Inequality (CRI) index, aangevuld met enkele OECD-cijfers.[2b]

Tabel 1 Enkele kengetallen inkomensverdeling

(1) Een eventueel bereikte relatief goede score op het gebied van inkomensongelijkheid is het product van in het verleden gevoerde inkomenspolitiek. Het rapport wijst erop dat die gelijkheid onder druk staat ten gevolgen van recent doorgevoerde of aangekondigde policy wijzigingen.[2a blz 6] De UK en de US zijn hiervan duidelijk in het oog springende voorbeelden maar ook in de rest van Europa kan men er wat van. (zie §4)

(2) De meeste in deze bijdrage gehanteerde begrippen zijn in noot [3] nader toegelicht. De overall CRI-score is een functie van alle onderliggende 21 data points en deze index sluit dus niet direct aan op de score in de drie pilaren van het rapport: Spending, Tax en Labour.

(3) De ranking per land wordt n.a.v. tabel 1 als volgt per deelonderwerp:

Tabel 2 ranking per land

(1) Macro-economen die zich graag laten voorstaan op de Nederlandse inkomens- en vermogensverdeling bedrijven dus politieke economie, maar dat wisten we al.

§3 Nederland

“Gedurende de periode 1977–2011 is de ongelijkheid van marktinkomens significant en structureel gegroeid, vooral voor looninkomens aan de top – inkomen uit onderneming volgde een cyclisch patroon. Inkomensherverdeling door de welvaartsstaat bleef belangrijke maar bood geen volledige compensatie voor de ongelijkheidsgroei. Integendeel, beleidsmaatregelen hebben de ongelijkheid van gestandaardiseerde netto inkomens vergroot.” [5]

Het particularische Nederlandse belastingstelsel op het gebied van (1) de eigen woning, (2) de omkeerregel pensioenen, (3) het box 2 en box 3 inkomen, maken dat de cijfers niet direct vergelijkbaar zijn met het buitenland. Onduidelijk is wat de inbreng is geweest van Oxfam Nederland om dit probleem te addresseren. De informatie daarvoor is immers bij het CBS m.u.z. van de volstrekt foute informatie voor (1) niet beschikbaar.

Tabel 3 Score Nederland

(1) De CRI index laat zich niet aan de hand van de methodology toelichting (figure 1) uitrekenen, maar reflecteerd het gemiddelde van 21 data points.

(2) Spending en tax zijn communicerende vaten. Als het goed is, wordt meer belasting bij de hogere inkomens en vermogens opgehaald en vervolgens relatief meer aan de lagere inkomens uitgegeven. Het gaat dus om het netto saldo.

(3) De palma index is volgens de CBS redelijk klein in vergelijking met andere landen en stabiel sinds 2000.[4] {n.b. zie tabel 2: Nederland scoort #12, welk peer land had het CBS eigenlijk voor ogen?} Ook bij die index zou je rekening moeten houden met de ontwikkeling van het besteedbaar inkomen, een voordeel is dat je dan ook het tax effect meeneemt.

(4) Over de belasting valt, naast mijn constatering in een eerdere bijdrage dat de Nederlandse belastingdienst een bordeel is, nog het volgende op te merken.

“This country (dat zijn wij dus) has been identified either by Oxfam, the Tax Justice Network and/or other institutions as playing a significant role as a corporate tax haven and/or secrecy jurisdiction. If this were taken into account their rank on the tax pillar would not be as high, and it is likely their overall CRI rank would also be lower. We were unable to incorporate the tax haven status of these and other countries into the body of the index for this first version, and are working with experts in the tax field in aiming to make an updated assessment of the characteristics of a tax haven for all countries for subsequent versions.” [2b]

124 Kamerleden waren het hier gloeiend mee oneens. [14] Na de decimering van de PvdA zouden het er in het huidige parlement, zeker als ze zich inmiddels ingelezen hebben, een paar meer kunnen zijn.

De onderzoekers hadden natuurlijk omgekeerd ook kunnen wijzen op de landen die hun belastinggeving (vaak moedwillig) niet op orde hebben en waarbij de belastingdienst en belastingwetgeving zich kan laten voorstaan op ” weak enforcement” en “widely abused transfer pricing” (US/IRS: Levine;  zie daarnaast UK /HRMS: Hodge).

We zullen aan de hand van het traject primair inkomen – besteedbaar inkomen laten zien hoe de inkomensverdeling verloopt. Eerder behandelden we in de bijdrage Besteedbaar inkomen 2014 dat traject uitgebreid en voor de volledigheid en met name de forse kanttekeningen kunt u deze bijdrage raadplegen.

Verloop traject primair inkomen – besteedbaar inkomen 2014

Tabel 4 traject inkomen huishoudens 2014

(1) Onbekend komt door de padvinderij van het CBS die meent dat je die bedragen anders bij vermelding kunt herleiden.

Het verloop van het primaire inkomen en de verdeling over de bruto inkomensdecielen voor de periode 2007-2014 is als volgt:

Tabel 5 Primair inkomen huishoudens

(1) De verdeling van het primair inkomen is uiterst scheef, en daarbij moet het werkelijke inkomen uit vermogen (ca +  100 mld.)  en niet te vergeten onderneming (inclusief aanmerkelijk belang inkomen) dan nog worden opgehoogd.

Het verloop van het bruto inkomen en besteedbaar inkomen voor de periode 2007-2014 is als volgt:

Tabel 6 Bruto en besteedbaar inkomen huishoudens

(1) Het bruto-inkomen is fors hoger dan het primaire inkomen door de inkomensverzekeringen (w.o. pensioenen)  en de sociale verzekeringen. Hierdoor daalt de palma ratio aanzienlijk.  Het aandeel van het 1e t/m 4e deciel (40%) stijgt van 5,78% naar 14,78% dus met 9%. Voor het besteedbaar inkomen komt daar nog eens 4,46% bij zodat het aandeel in besteedbaar inkomen voor de 1e t/m 4e deciel inkomensgroep op 19,23% uitkomt.

(2) Op basis van het bruto inkomen kom ik tot een palma ratio van 1,99 vs 1,18 volgens de OECD-cijfers.

(3) In welke mate deze cijfers in het CRI-rapport zijn gebruikt laat zich helaas raden. In elk geval zijn deze cijfers in belangrijke mate onjuist door de wijze waarop het inkomen uit vermogen in de CBS-statistieken wordt verantwoord.

Het historisch verloop van de ginicoefficiënt 2000-2014 is als volgt [2d]:

Grafiek 1 Historisch verloop ginicoefficiënt

(a) Het OECD-cijfer voor 2014 (gestandariseerd) bedraagt 0,305 vs CBS 0,292. Normaal heb je een loep nodig om de ontwikkeling in de tijd van de ginicoefficiënt te kunnen volgen.

(b) De uitgebreidere tabel is als volgt:

Tabel 7 diverse kengetallen inkomensverdeling

De verwachting is dat er een kabinet VVD, CDA, D66 en CU tot stand komt. Op basis van de doorrekening van de verkiezingsprogramma’s laat zich dan de volgende te verwachten mutatie in de ginicoeffiënt uitrekenen:

Tabel 8 Doorrekening uitkomst regeerakkoord Rutte III

Je kunt als VVD rustig uitgaan van een volstrekt asociaal verkiezings- programma, opgesteld onder de bezielende leiding van de fameuze Hennie Keizer,: de coalitiepartijen breien dat wel weer recht, zodat het resultaat ook voor zgn. echte liberalen weer wat acceptabeler wordt. GL ging echter uit van een daling van de ginicoefficiënt met 6% (CPB) en dat was natuurlijk een brug te ver, al werd dat niet zo uitgesproken en werd het breukpunt eerder gezocht op het vluchtelingenthema, waar we alleen op Europees niveau wat over te vertellen hebben.

De ginicoefficiënt geeft weinig informatie over de uiteinden van de inkomensverdeling, maar ook de Palma ratio is een redelijk arbitraire maatstaf. [11] Je kunt ook gewoon de aandelen van de decielen even in een tabel zetten zodat je direct kan zien wat de tendens is:

Tabel 9 Aandeel  inkomen per deciel 2001 vs 2014

(1) Het eerste deciel is sowieso weinig relevant (studenten en vakantiebaantjes). Pas als het aandeel boven de 10% komt, krijgt het huishouden meer dan zijn fair share, een uitstekend criterium om als grens voor de nogal inflatoire definitie voor de echte middengroepen te hanteren (zie recent WRR rapport).

(2) Het is duidelijk dat alleen het 10e deciel enige substantiële vooruitgang boekt en dan deugen de cijfers, met name voor deze groep,  nog niet eens.

Hoe ongelijk de Nederlandse vermogens verdeeld zijn laat zich in de bijdrage Vermogen burgers 31-12-2014 nalezen. Aan de hand van die gegevens kunnen we een vergelijkbare Palma index voor het vermogen exclusief eigenwoning niet zinvol weergeven:

Tabel 10 Vermogensverdeling exclusief eigen huis 2006 – 2014

(1) Over de duim is het aandeel van het 5e t/m het 9e deciel ver van het 50% aandeel verwijderd.

(2) Is dit het totale vermogensplaatje? Nee geenszins van de overige vermogensbestandelen zoals pensioenvermogen e.d. kennen we de verdeling of zelfs de grootte van het vermogensbestanddeel nauwelijk bij benadering zodat wij zeker € 1.200 mld. vermogen niet kunnen alloceren per vermogensdeciel. De stelling dat de vermogensverdeling gelijkmatiger wordt door het pensioenvermogen onderschrijven wij maar zeer ten dele omdat de hogere inkomens hun pensioenpotje gebruik(t)en voor vermogensvorming. (commissie Weeghel) [12] Op dat pensioenpotje rust overigens nog wel een (progressieve) belastingclaim in box I., die veelal door het CBS en CPB ten onrechte niet meegenomen wordt.

§4 Verwachte ontwikkelingen inkomensontwikkelingen

Het rapport gaat er in zijn optimisme vanuit dat de landen hun statistieken en belastingwetgeving substantieel gaan verbeteren zodat een beter inzicht wordt verkregen. Maar wie is de belanghebbende bij dat inzicht? Toch niet de bezittende klasse die met name in de ontwikkelingslanden, maar daar niet alleen, de boel bij elkaar steelt?

Nederland behandelden we al. Het rapport signaleert o.a. de volgende ontwikkelingen per land, voor nadere details moet u het rapport zelf maar raadplegen:

4.1 Duitsland

“Despite the fact that Germany ranks rather well in the CRI, key obstacles in reducing inequality remain: Germany displays one of the highest gender pay gaps in the EU – the difference in pay is higher than 20 per cent – as well as large wage differentials between sectors and regions. Low wage earners have lost income in real terms over many years and the number of people living in relative poverty is rising, particularly children, single parent households and migrants are affected. Moreover, Germany is among the countries with the highest wealth inequality in the EU and successive governments have done little to change that.”

4.2 UK

Naast de UK als tax haven geldt:

“The UK is ranked 17th globally, outscoring poorer countries, many of which lack welfare provision or a basic minimum wage. It does less well when compared to other rich nations, coming 6th out of the G7. Spending on social protection, education and health is below the OECD average. Britain scores well on labour due to the relative strength of its laws protecting women and unions. However these may not benefit workers in the growing gig economy. More people are in precarious jobs, often not earning enough to cover living costs. The index doesn’t capture factors such as investment in social housing, or measure increasing regional and intergenerational divides. The next edition will reflect the impact of recent budget cuts.”

4.3 Frankrijk

Onduidelijk is waarom er geen passage over Frankrijk is opgenomen.[zie 8]

4.4 Italië

Ook Italië is de dans ontsprongen. [zie 10]

4.5 US

De verwachting is dat het vennootschapsbelastingtarief op papier ca 39%, inclusief locale belasting van zo’n 4%, naar zo’n 20-25% gaat. Aangezien het effectieve belastingpercentage slechts  ca 14%  bedraagt, zal er voor multinationals echt niet zo veel veranderen. Naast de US als corporate tax haven geldt:

“The USA is the wealthiest country in the history of the world, but its level of inequality is also the highest among major industrial countries, leaving tens of millions of working people impoverished. The US tax structure is progressive on paper, but many corporations and wealthy individuals use loopholes to substantially reduce their tax rates. Massive tax cuts and proposed by President Trump would make this worse. A lot of social spending disproportionately benefits the wealthy, and spending focused on the poor like Medicaid could soon see draconian cuts that would strip millions of people of their health insurance. Labor policy in the USA is inadequate, and worsening under the Trump administration. The federal minimum wage of $7.25 is well below the $10.60 per hour needed for a family of four to reach the federal poverty line, and there is little possibility of a raise in the coming years. Meanwhile, the Trump administration is rolling back worker protections, including safety regulations, the right to organize, and overtime pay.”

Overigens geeft de site The Chartbook of Economic Inequality snel een inzicht per land met belangrijke kengetallen in één grafiek. [7]

Hopelijk nodigen bovenstaande citaten u uit het hele rapport te gaan lezen. Asscher zou het mooi kunnen gebruiken om te zien wat hij gedurende Rutte II allemaal heeft laten liggen. Het Kamerverslag van de Pikety discussie biedt daarbij enkele aanknopingspunten met name het volgende letterlijke citaat van Asscher [5]:

Het kabinet ziet op dit moment dan ook geen indicaties om te veronderstellen dat de vermogensverdeling onevenwichtig is.

Hier is sprake van een pertinente leugen tegen beter weten in, gezien de tabel in §3. Maar misschien kan hij het nog eens, voor de allerlaatste keer hoop ik, uitleggen?

____________

Laatst bijgewerkt 18 juli 2017

[1] The Guardian, “Which countries are the most (and least) committed to reducing inequality?”,

https://www.theguardian.com/inequality/datablog/2017/jul/17/which-countries-most-and-least-committed-to-reducing-inequality-oxfam-dfi

Het guardian inequality project valt hier op twitter te volgen: https://twitter.com/GdnInequality

[2] Rapport en data

[2a1] http://policy-practice.oxfam.org.uk/publications/the-commitment-to-reducing-inequality-index-a-new-global-ranking-of-governments-620316

[2a2]

https://oxfamilibrary.openrepository.com/oxfam/bitstream/10546/620316/1/tb-cri-index-methodology-170717-en.pdf

[2a3] http://policy-practice.oxfam.org.uk/our-work/inequality/cri-index

[2b] http://stats.oecd.org/index.aspx?queryid=66670#

[2c] De valutakoers per 31-12-2014 is gebruikt voor de omrekening van vreemde valuta naar euro’s.

https://www.ecb.europa.eu/stats/policy_and_exchange_rates/euro_reference_exchange_rates/html/index.en.html 

[2d] CBS Statline, “Inkomensongelijkheid; particuliere huishoudens naar diverse kenmerken”, http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=71511ned&D1=5&D2=a&D3=0&D4=a&HDR=G2,T&STB=G1,G3&VW=T

en

http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=71512ned&D1=a&D2=0&D3=a&HDR=T&STB=G1,G2&VW=T

[3] Definities

[3a] CRI

Niet dat toepassing van deze formule tot de in het rapport geciteerde uitkomsten leidt. Daarvoor is het nodig om de 21 datapoints van de drie pilaren spending, tax en labour te kennen en deze te middelen.

[3b] Pilaar Spending

De overheidsuitgaven op het gebied van gezongdheidszorg, onderwijs en sociale bescherming.

[3c] Pilaar Tax

Een aantal maatregelen op het terein van belastingen. Hieronder vallen tariefstelling VAT, inkomstenbelasting en vpb. Belastinginning op basis van bbp en  efect op Gini coefficient. Daarnaast wordt gekeken naar de tax gap, het verschil tussen tarieven en daadwerkelijke inning. De positie als tax haven doet alleen for the record mee.

[3d] Pilaar Labour.

Arbeidsrecht, schaduweconomie, vrouwenrechten, werkeloosheid, minimumloon, en bbp per inwoner zijn de belagrijkste datapoints.

[3e] Palma ratio

Officieel de ratio top 10% t.o.v. 1e t/m 4e inkomensdeciel. Het beoogde inkomen is hier gross national income. [9]

Maar je kunt natuurlijk deze ratio ook los laten op elke inkomensverdeling (b.v. primair, bruto, besteedbaar inkomen en vermogen). In deze bijdrage wordt de Palma index op deze wijze gebruikt.

[3f] Ginicoefficiënt CBS zonder formules:

“In de teller van de Ginicoëfficiënt wordt de som berekend van de absolute waarden van de inkomensverschillen van elke persoon met alle andere personen. Hoe kleiner deze som, hoe geringer de ongelijkheid. Omdat het inkomensverschil tussen elk tweetal personen tweemaal bepaald wordt, wordt in de formule het resultaat door 2 gedeeld. Delen door het gemiddeld μ zorgt er vervolgens voor dat de Ginicoëfficiënt een waarde tussen 0 en 1 heeft. In de berekening van de Ginicoëfficiënt worden nulinkomens en negatieve inkomens gewoon meegenomen.”

[4] https://www.cbs.nl/-/media/_pdf/2016/44/meten-van-sustainable-development-goals.pdf

“Inkomensongelijkheid en armoede (10.1 en 10.2): volgens de Palma ratio, die overigens stabiel blijft sinds 2000, is de Nederlandse inkomensongelijkheid redelijk klein vergeleken met andere EU-landen in 2013. De Palma ratio is de ratio van het inkomensaandeel van de top 10% rijksten en het inkomensaandeel van de 40% onderin de inkomensverdeling. Hoe lager de Palma ratio, hoe beter dat is voor de armste 40%. Een kanttekening is dat er meerdere maatstaven zijn voor inkomensongelijkheid die een ander beeld kunnen geven, zoals de armoedekloof, die groter is geworden sinds 2012 (zie doel 1.2), en de ratio 80/20 (inkomen 20% rijksten gedeeld door inkomen 20% armsten). En, zoals bij SDG 1 al aangegeven, de groep mensen met risico op armoede is relatief klein in Nederland (6,5 procent in 2015), maar die groep lijkt groter geworden sinds 2006.”

[5] Wiemer Salverda, Marloes de Graaf-Zijl, Christina Haas,
Bram Lancee en Natascha Notten, “Nederlandse ongelijkheid sinds 1980: Loonvorming, overheidsbeleid en veranderende samenstelling van huishoudens”

http://www.gini-research.org/system/uploads/602/original/Summary-GINI-NL.pdf?1395224010

[6] 18 mei 2015, Betreft Kamervragen van de leden Merkies en Karabulut  http://www.mejudice.nl/docs/default-source/bronmaterialen/kamervragen-naar-aanleiding-mj-stuk.pdf , blz 3 van 7.

[7] The Chartbook of Economic Inequality

[8] http://piketty.blog.lemonde.fr/2017/04/18/inequality-in-france/

[9] http://www.un.org/esa/desa/papers/2015/wp143_2015.pdf

[10] http://www.voxeurop.eu/en/content/news-brief/3908391-italy-leads-growing-trend-europe

[11] Het CPB is nooit zo transparant over de inkomensintervallen van de decielindeling in  echte bedragen. In de bijdrage Arbeidsinkomensquote lieten we o.a. het effect zien van het inzetten van zzp’ers om de loonsom te drukken. Als dat effect plaats vindt binnen de eerste 4 decielen zie je daar met de Palma index niets van. Daarnaast heeft het 10e inkomensdeciel zijn geheel eigen dynamiek, die je beter rechtstreeks kunt volgen.

[13] Van de pensioenpremie werd tot voor kort 41% tegen 52% belasting afgetrokken door 7%-8% van de bevolking. Uiteraard vindt je dat effect in het pensioenvermogen terug en ook in de niet in de statistieken verantwoorde rendementen op dat pensioenvermogen, dat inmiddels zo’n € 1.658 mld. bedraagt. Ook de staat prikt zijn vorkje mee (35%).

[14] Motie: 25 087 Internationaal fiscaal (verdrags)beleid

Nr. 35

MOTIE VAN HET LID VAN VLIET

Voorgesteld 14 januari 2013

De Kamer,

– gehoord de beraadslaging, overwegende dat er een actuele discussie plaatsvindt over belastingontwijking door grote bedrijven via belastingparadijzen;

– overwegende dat sprake kan zijn van Nederland als fiscaal gunstige vestigingsplaats door ons verdragennetwerk, onze rulingpraktijk en onze deelnemingsvrijstelling;

– overwegende dat dit geenszins de voor Nederland kwalijke kwalificatie van belastingparadijs rechtvaardigt;

verzoekt de regering, deze kwalificatie te verwerpen en waar mogelijk in de discussie erop aan te dringen deze kwalificatie achterwege te laten,

en gaat over tot de orde van de dag.

Van Vliet

Voorzitter:

Ik constateer dat de aanwezige leden van de fracties van de PVV, de SGP, het CDA, de VVD, 50PLUS, D66 en de PvdA voor deze motie hebben gestemd en de aanwezige leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aange- (CM nomen)

In totaal stemden 124 Kamerleden voor.

Advertenties

From → 1. Actueel

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: