Skip to content

Herstelplan pensioenfondsen en rendementen

19 mei 2017

_____________________________________________________

In deze bijdrage behandelen we het recente DNBBulletin inzake herstelplannen pensioenfondsen, een stukje folklore uit het FTK-arsenaal.

Dat het herstel van de pensioenfondsen uit het overrrendement moet komen, zal de lezer van deze site niet verbazen. Dat DNB bij de behandeling van de herstelplannen geen aandacht besteed aan het belang van de rekenrente ook niet.  Ter herinnering:

Aan het slot van deze bijdrage laten we weer eens zien dat er helemaal niets hersteld hoeft te worden m.u.z. de FTK-regeltjes uit Den Haag.

_____________________________________________________

§1 Inleiding

Pensioenfondsen die een te lage verhouding tussen vermogen en verplichtingen hebben mogen het probleem sinds kort voor zich uitschuiven door een herstelplan op te stellen. [1]. In het verleden waren de eisen strikter.

Het zogenaamde herstelplan pensioenfondsen is helemaal geen plan. Het “herstelplan” laat alleen zien wat er gebeurt als het pensioenfondsbestuur tien jaar op zijn handen zit. Gedurende de periode dat een herstelplan van kracht is mag het pensioenfonds het risicoprofiel immers niet vergroten. DNB bepaalt met de voorgeschreven rentetermijnstructuur de rekenrente waartegen de pensioenverplichtingen contant gemaakt moeten worden. In de tien jaar van het herstelplan bepalen de beleggingsparameters van de Commissie Parameters wat het rendement op het pensioenvermogen zo’n beetje is.[7] Die beleggingsparameters vormen dus een correctie op de rentetermijnstructuur door andere bobo’s uit de haute finance. De pensioenfondsbesturen maken gretig gebruik van de bovengrenzen van die parameters. Materieel komt het erop neer dat het herstelplan een correctie voor de komende 10 jaar is op de door DNB vastgestelde rekenrente omdat de beleggingen, bij nader inzien, toch wel zeer risicovol blijken te zijn. DNB moet instemmen met het herstelplan. DNB beoordeelt daarbij (alleen) of het herstelplan concreet en haalbaar is en of het pensioenfonds binnen de gekozen hersteltermijn op basis van de beleidsdekkingsgraad over het vereiste eigen vermogen (VEV) beschikt. De Instructiebrief indienen herstelplan geeft de template die de pensioenfondsen klakkeloos moeten invullen.

Er zijn daarbij twee magische dekkingsgraad grenzen: het minimum (104,2%) dat in maximaal 5 jaar bereikt moet worden en de dekkingsgraad met een reserve voor tegenvallers, de vereiste dekkingsgraad (gemiddeld 123,9%). [2] De laatste grootheid verschilt per fonds (b.v. ABP 128%).

De DNB heeft net een bulletin uitgebracht waarin het DNB waarschuwt in een CYA- exercise dat de herstelplannen uitgaan van hoge rendementen (gewoon gebaseerd op parameters van de Commissie Parameters die daartoe door de wetgever is ingesteld en om de drie jaar wordt aangepast) op basis van herstelplannen die de laatste maanden zijn beoordeeld. Daartoe publiceerde DNB de volgende grafiek die door mij i.v.m. copyright DNB is aangepast, de lijnen zijn daarmee wat minder vet uitgevallen en het verloop is daarmee wat minder soepel [1;2]:

(1) De Dekkingsgraad herstelplan geeft de verwachte ontwikkeling in het herstelplan 2015 van de dekkingsgraad zoals die in de plannen was opgenomen. Het (door DNB voorgeschreven) lineaire verloop komt in de grafiek goed tot uitdrukking.

(2) De actuele DG-cijfers gelden voor alle pensioenfondsen gezamenlijk. De meest recente cijfers voor de vijf grote bedrijfspensioenfondsen vindt u hier.

(3) Bij een gestaag herstel zou de DG-lijn aan het eind sneller moeten stijgen., we zien echter het omgekeerde, de groei vlakt af.

(4) DNB constateert dat:

(a) Voor alle fondsen samen de dekkingsgraad over 2015 en 2016 vrijwel gelijk is gebleven en dat het verwachte rendement over 2015 en 2016 niet is gehaald. { Over de rekenrente wordt met geen woord gerept, daarover later.}

(b) Het DNB wijst er ten overvloede nog eens op dat al vanaf 110% mag worden geïndexeerd en dat dit in de herstelplannen ook gebeurt: “Indexatie heeft een negatief effect op herstel” {De wetgever vond toch echt dat dit kon  (110% <DG >VEV) mits je de toegekende indexatie kunt blijven betalen}

(c) Bij een dekkingsgraad > 100% heeft de pensioenuitkering een positief effect op het herstel. De pensioenpot profiteert ten koste van de deelnemers en gepensioneerden. (nalaten indexatie en na-indexatie). Bij een dekkingsgraad < 100% helpt elke uitkering het fonds verder de vernieling in. “Maar gemiddeld gezien, werken pensioenuitkeringen positief uit op de dekkingsgraad” gaat dan ook alleen op als het herstelplan deugt en suggereert DNB nu juist niet dat daar vraagtekens bij te plaatsen zijn?

Maar laten we er eens wat cijfers bijhalen:

(1) Wat er mis is met het rendement van 2015 en 2016 gezamenlijk zie ik zo snel niet. Als het rendement in het herstelplan nog hoger is dan had DNB het herstelplan niet moeten goedkeuren en ligt de fout dus mede bij DNB. DNB wist dat 2014 een uitzonderlijk jaar was door de vastrentende waarden en dat het toen ontstane agio de toekomstige rendementen drukt [5]:

DNB kan dit casino kapitalisme natuurlijk ook niet voorspellen. Waar zijn die forse rendementen 2014 van € 175,4 mld. overigens gebleven? Antwoord: die zijn verdwenen in het zwarte gat dat rentetermijnstructuur heet.

Voor het ABP ziet de ontwikkeling van de dekkingsgraad er voor 2016 en 2015 als volgt uit (bron jaarverslag):

Ook hier verdwijnt het rendement als sneeuw voor de zon door de verandering van de rentetermijnstructuur, waarover DNB met geen woord rept. [2].

(2) De rekenrente eind 2016 is ca 0,6% lager dan eind 2014. Volgens Bartjens kost dat ≈ 0,6 * 12 of zo’n 7 punten dekkingsgraad. Als de dekkingsgraad dus “vrijwel gelijkgebleven” is dan is dat dus geen slechte prestatie. Waarom dit gegeven in de DNB-rapportage in het geheel niet geadresseerd wordt en in de zogenaamde kwaliteitspers ook niet [3;4] is voor mij dan toch wel weer even wel een vraag.

DNB verklapt ook nog:

“In totaal verwachten pensioenfondsen in hun herstelplannen de komende tien jaar ongeveer 500 miljard euro aan overrendement te halen, zo blijkt uit de beoordeling van de herstelplannen van dit jaar.” [2]

Eind 2016 is de samenstelling van het pensioenvermogen van alle pensioenfondsen gezamenlijk als volgt:

Nog een vraagje: Wat gebeurt er met de rest van dat € 500 miljard ” overrendement”, wat dat overrendement dan ook moge wezen? [6]  Overigens weet je natuurlijk pas wat echt nodig is als je de algemene reserves en pensioenverplichtingen eind 2024 kent en dat traject in het herstelplan wordt de pensioendeelnemers en andere belangstellenden onthouden. Wat dat betreft is er veel overeenkomst met de houdbaarheidsommetjes van het CPB.

Conclusie:

Als we in plaats van een herstelplan te schijven gewoon even onze hersenen gebruiken en van een reëlere rekenrente uitgaan dan kunnen we de reservetekort tabel ook vervangen door:

(1) Ruwe schatting dekkingsgraad:= 101,9 + (3 – 1,3)* 12, waarbij aangenomen dat 1,3% de rekenrente 31-12-2016 is. [8]

(2) De uitkomst is praktisch gelijk en dat in nog geen één minuut, zonder een herstelplan te hoeven schrijven. Er valt dus helemaal niets te herstellen m.u.z. van de FTK-regeltjes uit Den Haag.

____________________

Laatste bijgewerkt 21 mei 2017

[1] DNBBulletin, “Nieuw raamwerk pensioentoezicht geeft tekortfondsen meer ruimte voor herstel”, https://www.dnb.nl/nieuws/nieuwsoverzicht-en-archief/dnbulletin-2015/dnb325664.jsp

[2] DNBulletin, “Pensioenfondsen gaan in herstelplannen uit van hoge rendementen”, https://www.dnb.nl/nieuws/nieuwsoverzicht-en-archief/dnbulletin-2017/dnb359173.jsp

[3] VK, “DNB waarschuwt: pensioenfondsen rekenen zich rijk, mogelijk snijden in miljoenen pensioenen”, http://www.volkskrant.nl/economie/dnb-waarschuwt-pensioenfondsen-rekenen-zich-rijk-mogelijk-snijden-in-miljoenen-pensioenen~a4495627/

Als je de x-as maar ver genoeg in elkaar drukt, krijg je van zelf een stijl omhooglopende projectie met ©VK.

[4] NRC, “DNB: risico op kortingen pensioenen blijft.”,https://www.nrc.nl/nieuws/2017/05/18/1419897-a1559366

[5] https://www.dnb.nl/binaries/t8.4ny_tcm46-330819.xls?2017051913

[6] Met een rendement van 5% en een rekenrente van 1,4% neem ik aan dat het “overrendement” 3,6% is of op basis van € 1.280 mld. pensioenvermogen het eerste jaar of € 46 mld. Het pensioenvermogen stijgt gewoonlijk met zo’n 6% per jaar. In tien jaar is het “overrendement” dan € 607 mld. Die € 500 mld. zou dus best kunnen.

[7] https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/rapporten/2014/03/21/advies-commissie-parameters/advies-commissie-parameters.pdf

[8] http://www.mejudice.nl/artikelen/detail/nederlandse-pensioentoezichthouder-is-te-voorzichtig-in-berekening-dekkingsgraad

Advertenties

From → 0. Permanent

One Comment
  1. Dhr JC Kortekaas permalink

    In de periode 2008 ultimo 2016 nam het vermogen van het ABP tot van 173 miljard naar 382.
    Frijns en Teulings spraken woensdag in het FD over een toename van 50%; hiermee zaten ze er 300 miljard naast voor de gehele pensioensector.

    Hoe groter de bedragen hoe groter de fouten. Ambtenaren op Financien vonden afgelopen maand over 2016 32 miljard, die ze maar van de staatsschuld afboekten.

    Het dalen van de rekenrente van (vast) 4% naar 1,5% als disconteringsvoet voor de verplichtingen geeft comfortabele lage dekkingsgraden bij aanzwellend kapitaal.

    Maar het is arglistig om de pensioenfondsen te verwijten dat hun dekkingsgraden te laag zijn.

    De fiscus rekent ondergetekende en Jort Kelder, die 9000 euro kreeg voor een uurtje presenteren bij DNB te Bussum, fiscaal af op 5,39%. Miljardair ABP wordt door DNB getaxeerd op 1,5%.

    Het disconteren met de historische rendementen gaat uit van een going-concern.
    Het disconteren met de risicovrije rente gaat uit van de liquidatiefase.

    DNB rekent de pensioenfondsen gigantisch rijk en de premiebetalers en pensioengerechtigden arm.

    Alleen Nederland disconteert met een risicovrije liquidatierente van 1,5%.

    De beleidsmakers geloven niet meer in God maar wel in Calvijn.

    Inderdaad, de beleidsmakers zijn tot niets goed in staat, zoals de leer van hun profeet luidt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: