Skip to content

CEP 2017

30 maart 2017

_________________________________________________________________

We zullen even enkele belangrijkste cijfers uit het CEP 2017 samenvatten aangevuld met enkele cijfers die ons altijd door het CPB (en CBS) worden onthouden. Tevens gaan we even in op de veronderstelde onzekerheden die zijn aangesleept door het CPB en de media om ons er toe te bewegen om in afwachting van nog betere tijden de knip voorzichtig op de portemonnee te houden. Na het zuur komt in het calvinistische Nederland altijd nog meer zuur. De verzuring van Nederland neemt op deze wijze echter ongekende vormen aan.

Na aanpassing van de overheidsschuld- en overheidsoverschot-cijfers zijn de officiële  CPB-cijfers onherkenbaar. We mogen daarbij zo zoetjes aan wel van bewuste volksmisleiding spreken met de media als hoofdschuldige.

Na de CEP 2017 cijfers te hebben aangevuld hebben we eind 2021 een overheidsactief van € 391 mld. i.p.v. de door het CPB gepretendeerde overheidsschuld van € 383 mld. Maar welk risico loopt de overheid inmiddels over die belastingclaim op het pensioenvermogen van € 774 mld. eind 2021? Daar hoor ik CPB, DNB en onze politici nooit over.

Ondanks deze hamsteractiviteiten bedroeg het houdbaarheidsoverschot slechts +0,5%, een stijging met 5% t.o.v. 2010. Dit terwijl de belastingclaim op het pensioenvermogen met € 435 mld. of 53 % bbp_2021 toenam. Het verschil tussen deze cijfers is een echte breinbreker en doet vermoeden dat die houdbaarheidsommetjes maar een zeer beperkte waarde hebben. [4]

DNB-president Klaas Knot zei vandaag ook nog in zijn persconferentie dat een (lachwekkend) begrotingsoverschot van „zo’n 1 procent” van het bruto binnenlands product (bbp) nodig is in economisch goede tijden om voldoende marge te hebben om in tijden van tegenspoed aan de EU-begrotingsregels te voldoen. [2b] Nu houdt Nederland al een veelvoud van dit bedrag over en dat zelfs in slechte tijden. Die EU-bobo’s kunnen alleen niet boekhouden en Knot kennelijk ook niet. Ook de reactionaire Beetsma begrijpt er weer eens geen hout van. [2c]

_________________________________________________________________

§1 De cijfers

Onderstaand vat ik de relevante cijfers samen voor zover dat i.v.m. de gebrekkige statistische data betreffende het pensioenvermogen mogelijk is.

(1) Volgens de officiële cijfers bedraagt de overheidsschuld eind 2021 € 383 mld. of 46,6% bbp en het overheidsoverschot € 10,7 mld. (1,3% bbp).

(2) Met dit resultaat schijnen met name de media erg blij te zijn, hoewel gewaarschuwd wordt voor mogelijke tegenvallers zodat men het overschot niet direct moet gaan verjubelen.[2a en 2b]

(3) Echt uit hun dak zouden de media natuurlijk moeten gaan indien ze op de hoogte zouden zijn van de reëlere cijfers die u door diezelfde kwaliteitsmedia overigens wordt onthouden.

(4) Het pensioenvermogen bedraagt eind 2016 ca € 1.653 mld. (238 % bbp) en zal naar voorzichtige schatting oplopen naar € 2.213 mld. eind 2021 ( 269% bbp_2021) De staat heeft hierop een belastingclaim van 35%, zodat 65% voor de pensioendeelnemers rest. Die belastingclaim loopt op van € 579 mld. eind 2016 naar € 774 mld. in 2021, een stijging van € 195 mld.

(5) Per saldo neemt de netto belastingclaim – na aftrek van de overheidsschuld -toe van € 149 mld. eind 2016 naar € 391 mld. eind 2021. De overheidsschuld is dus materieel geheel in het pensioenvermogen belegd, inclusief het overtollige kasgeld van de overheid.

(6) De omvang van de stijging van het pensioenvermogen is natuurlijk i.v.m. de houdbaarheidssommetjes van het CPB wel bekend bij het CPB maar wordt niet gedeeld met de burgers zodat we onze eigen inschatting moeten maken. In de periode 2006 t/m 2016 (incl. 2008 !) steeg het pensioenvermogen met 7,1 % per jaar. Dat hoeft niet te verbazen gezien de hoogte van de gestorte pensioenpremies en de behaalde rendementen. Voorzichtigheidshalve gaan we in bovenstaande opstelling uit van een jaarlijkse stijging van het pensioenvermogen met 6% per jaar.

(7) De mutaties in de belastingclaim op het toenemende pensioenvermogen werken natuurlijk ook door in het overheidsoverschot, dat daarmee op een aanzienlijk hoger niveau uitkomt.

§2 Enkele aanvullende risico’s

Naast de risico’s die een ieder die het nieuws bijhoudt zelf kan bedenken [2] hebben we ook nog te maken met een risico waarover we helaas zelden iets vernemen.  De overheid heeft eind 2021 een belastingclaim belegd in het pensioenvermogen van ruwweg € 774 mld. De volgende problemen kunnen o.a. worden gesignaleerd:

(1) Elke procent belastingverlaging (b.v. de in rechtse kringen zo populaire vlaktaks) leidt tot een daling van die claim met € 22 mld. op basis van de cijfers eind 2021. Dit terwijl bij dotatie van de pensioenpremie jaarlijks al zo’n € 45 mld. tegen 17% of 7,7 mld. belasting wordt weggesmeten.

(2) Men maakt zich vreselijk druk over een eventuele rentestijging  omdat dit de rentelast van de overheidsschuld zo zou opvoeren:

(2a) Nu zal het nog wel even duren voordat we de rentelast van 1995 evenaren ( 5,15% bbp dus voor 2021 € 42 mld.), maar in Nederland ziet de overheid graag bange burgers.

(2b) De overheid heeft zijn overheidsschuld materieel belegd in het pensioenvermogen en deelt mee in het rendement op dat pensioenvermogen.  De volgende ongestelde vragen doemen dan ook onmiddellijk op:

(i) Wat is het effect op de waardering van de vastrentende waarden?

(ii) Wat is het effect op de waardering van de overige waarden?

(iii) Als de ontwikkelingen binnen het pensioenvermogen rampzalig zijn en tot afstempeling van pensioenrechten moet worden overgegaan wordt de belastingclaim pro rata verminderd. Voor zover mij bekend houdt de overheid geen rekening met die risico’s terwijl in de Tweede Kamer oeverloos geleuterd wordt over het eventueel indekken van renterisico’s op de staatsschuld, terwijl dat risico volgens mij bij de DSTA toch in goede handen is.

Voor de goede orde geven we maar even de samenstelling van de beleggingen van de pensioenfondsen die 77 % van het totale pensioenvermogen uitmaken:

(3) De cash drain op het besteedbaar inkomen door het Nederlandse pensioenstelsel neemt onaanvaardbare proporties aan omdat al dat geld dat nu aan de staatshuishouding wordt onttrokken, wel door de huidige belastingbetalers moet worden opgebracht.

(4) Acht men dit stelsel langer houdbaar en gezien de daaraan verbonden risico’s nog gewenst?

§3 Overige zaken
3.1 Houdbaarheidstekort

We kunnen de berekening van het houdbaarheidstekort voor de Nederlandse situatie wel als een uiterst ondoelmatige tijdsbesteding beschouwen, die je van serieuze economen eigenlijk niet verwacht.

“De overheidsbegroting is houdbaar als alle toekomstige inkomsten voldoende zijn om de toekomstige uitgaven te betalen, inclusief de rente op de bestaande schuld. Wanneer dat niet het geval is dan zijn de overheidsfinanciën onhoudbaar en zal vroeg of laat de overheidsschuld uit de hand lopen.” [3]

Het CPB mag daarbij een reële rekenrente van 3% hanteren om de zaak contant te maken. (actuele nominale rente 28/3/17:  0,465 %). Constante arrangementen houdt in dat je wel de versnelde uitputting van de gasbel rekening houdt, maar niet met het effect van zonne-energie (nog 5 miljard jaar) en windenergie.

Onze lezer zal inmiddels gegrepen hebben dat de houdbaarheidsdiscussie voor Nederland een redelijk academische is met een hoog theoretisch gehalte dat we conform het gebruikelijke economische jargon toch wel als niet actueel kunnen bestempelen. Wie moeizaam kennis neemt van de ontwikkeling van het houdbaarheidstekort in de tijd sinds 2000 kan niet anders concluderen dan dat we te maken hebben met de waan van de dag, de resultaten willen namelijk zelfs op korte termijn nogal sterk fluctueren.[ 3d (grafiek)] Dit komt deels omdat die arrangementen natuurlijk nooit constant zijn. [3c)] Beperken we ons tot 2010 met een houdbaarheidstekort van 4,5% en 2017 met een houdbaarheidsoverschot van 0,5% dan is het verschil van 5% bbp, ondanks de maatregelen van Rutte I & II, moeilijk te plaatsen en een echte breinbreker:

In 2010 was de werkelijke overheidsschuld € 35 mld. en in 2017, overigens al gedurende geruime tijd, een actief van € 192 mld. Dit is een verbetering van € 227 mld. of wel 32 % bbp_2017. Er lijkt dus een voor mij onverklaarbaar groot gat in de CPB-doorrekening van het houdbaarheidstekort te zitten.[4]

Update: die vraag is inmiddels ten dele beantwoord in de bijdrage Houdbaarheidssaldo overheidsfinanciën – pensioenen

Om de echte ontwikkeling van de overheidsfinanciën nog even grafisch weer te geven:

Sinds 2013 hebben we geen overheidsschuld meer en daarvoor werd die schuld ook alleen maar veroorzaakt door de financiering van financiële activa die nodig waren omdat de directie van de banken en DNB niet voldoende hadden opgelet. Dat de overheid inmiddels een fors rendement maakt op zijn belegde overheids-“schuld” en overtollige liquide middelen mag ook niet onvermeld blijven.

3.2. Arbeidsinkomensquote

Het CEP geeft aan dat de arbeidsinkomensquote slechts licht fluctueert in de periode 2016-2021. De conduitestaat van de vakbonden w.o. FNV, CNV en MHP ziet er echter als volgt uit [5]:

(1) De arbeidsinkomensquote (AIQ) is het aandeel van de beloning voor arbeid in de netto toegevoegde waarde (= minus afschrijvingen).

(2) Ik weet een leuke vraag voor de nieuwe Tweede Kamer als het CBS in juni 2017 met een aangepaste definitie van het AIQ en dito cijfers komt.

________________

Laatst bijgewerkt 29 maart 2017

[1]CPB, CEP 2017, https://www.cpb.nl/publicatie/centraal-economisch-plan-2017

[2a] NRC, “Begrotingsoverschot. Nieuw kabinet moet de weelde weerstaan”

zie ook:

[2b] https://www.nrc.nl/nieuws/2017/03/30/knot-nieuw-kabinet-moet-op-de-centen-letten-7772415-a1552471

http://digitaleeditie.nrc.nl/losseverkoop/NH/2017/2/20170327___/NH-7577307/NRC_Handelsblad_20170327_1_16_3.pdf

[2c] En dan hebben we ook nog een reactionaire prof die zijn studenten de lessen uit het verleden probeert bij te brengen, maar het heden niet kan duiden:

http://www.mejudice.nl/artikelen/detail/gooi-het-zuurverdiende-budgettaire-herstel-niet-weg

[3a] https://www.cpb.nl/publicatie/vergrijzing-verdeeld-toekomst-van-de-nederlandse-overheidsfinanci%C3%ABn

[3b] https://economie.rabobank.com/publicaties/2015/augustus/houdbaarheid-nederlandse-overheidsfinancien/

[3c] http://people.few.eur.nl/bjacobs/tof_jacobsbovenberg.pdf

[3d] https://www.cpb.nl/sites/default/files/publicaties/download/cpb-achtergronddocument-de-naakte-feiten-over-de-nederlandse-overheidsschuld.pdf

en met name deze grafiek uit [3d] – het houdbaarheidssaldo van de dag, op basis waarvan natuurlijk geen beleid te voeren is:

Als we in 32 maanden tijd het houdbaarheidstekort van -4,5% bbp naar +1% bbp kunnen ombuigen dan is dat cijfer een uiterst labiele grootheid die nodig gecalibreerd moet worden.

[4] Bij zijn houdbaarheidssommetjes werkt het CPB met een discontovoet van 3% reëel en 2% inflatie dus 5% nominaal. De FTK-rekenrente was eind 2016 zo’n 1,3 – 1,4 %. Bij de simulatie van de pensioenuitkeringen wordt door het CPB het FTK gevolgd. Uiteraard leidt dit tot een forse mismatch. De contante waarde van de pensioenuitkeringen zal dus in de CPB-houdbaarheidsstudie fors lager uitvallen. Een kwantitatieve analyse en toelichting zou bij een behoorlijke CPB-rapportage wel op zijn plaats zijn geweest.  Het zou overigens ook helpen als het CPB de omvang van de pensioenpot en de dekkingsgraad volgens zijn houdbaarheidsscenario per eind 2040 zou aangeven. Tevens zouden we dan graag weten of het CPB de contante waarde van de belastingclaim op die pensioenpot anno 2040 heeft meegenomen. Zoals we weten van een simulatie door het ABP zijn de pensioenpotten dan geenszins leeg.

[5] CPB, “Cijfers betreffende arbeidsinkomensquote en winstquote van de marktsector”,

https://www.cpb.nl/en/publication/cijfers-betreffende-arbeidsinkomensquote-en-winstquote-van-de-marktsector

en terugploegend CEP 2017- 1999.

Advertenties

From → 0. Permanent

2 reacties
  1. Dhr JC Kortekaas permalink

    De bovenmatige hypotheekschulden in Nederland zijn door het verplicht annuitair aflossen voor leningen vanaf 2013 al in een gunstiger vaarwater gekomen.

    Een tweede goede maatregel is het fiscaal maximeren van het te lenen bedrag op 100%.

    In 2043 wacht deze burger een afgelost huis en een fiscaal belast pensioen.

    De banken lopen intussen nog minder risico dan in de zware jaren 2008-2015, toen de totale schade voor het Waarborgfonds nog best meeviel.

    De lange balans van Klaas Knot is overheidswerk. Parlementair wensproduct.

    Jarenlang aftrek in box1 van 40 miljard aan pensioenpremies en 30 miljard aan rente op woningleningen maken perfecte lange balansen.

    Alleen Calvinisten uit andere landen kunnen Nederland begrijpen.

    Klaas Knot loopt met een paraplu doolt rondt in dit strenge Calvinistenland.

  2. Dhr JC Kortekaas permalink

    “De minister wilde niets kwijt over de hoogte van de korting die de PVV destijds berekende op €15.600 per jaar. Dankzij de rentekorting ging de bezoldiging van Knot in 2016 van €421.145 naar €435.875. Zijn hypotheekschuld bij ABN Amro bedroeg eerder €1.200.000, deze is geslonken naar €774.516.”

    Klaas Knot als de prediker Zwarte Zwadderneel.

    https://nl.wikipedia.org/wiki/Zwarte_Zwadderneel

    “Goed nieuws voor spaarders en pensioenfondsen: de tijd is rijp voor het terugdraaien van het stimulerende beleid van de ECB. Zegt Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank. „Er geen rationale meer voor dit zware medicijn. In anticipatie hierop, zijn marktrentes al opgelopen.”

    http://www.telegraaf.nl/dft/nieuws_dft/27909986/___Aan_stimulans_ECB_komt_snel_een_eind___.html?reason=authentication_failed&apw-origin=http%3A%2F%2Fwww.telegraaf.nl%2Fdft%2Fnieuws_dft%2F27909986%2F___Aan_stimulans_ECB_komt_snel_een_eind___.html

    Waar Klaas is is zijn parapluutje.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: