Skip to content

Overheidsbalans 2015

20 juli 2016

_____________________________________________________________________________

In deze bijdrage gaan we nader op de overheidsbalans per eind 2015 in. Volgens het CBS bedroeg het vermogenssaldo eind 2015 € 257 mld. een afname van € 20 mld. t.o.v. 2014. In werkelijkheid bedroeg het vermogenssaldo inclusief de belastingclaim pensioenvermogen eerder € 837 mld., een afname van € 14,5 mld. t.o.v. 2014, met name door de geringe toename van het pensioenvermogen in 2015.

_____________________________________________________________________________

§1  Inleiding

In deze inleiding behandelen we enkele anomalieën in de overheidsbalans.

Het CBS wil ons doen geloven dat het staatsvermogen volgens de overheidsbalans 2015 € 256,8 mld. bedraagt. In werkelijkheid is dat staatsvermogen eerder € 837,1 mld,, dus € 580,3 mld. hoger. Dat komt mede omdat de staat eind 2015 een niet in de balans verantwoorde belastingclaim heeft van 35% op het pensioenvermogen van totaal € 1.502 mld. Inmiddels is die belastingclaim eind 2016K3 overigens opgelopen tot € 582,4 mld.

De vermogensafname heeft voor € 19 mld. betrekking op winstrechten minerale reserves. We maakten in 2015 weer één zonnejaar aan zonne-energie op, zodat er nog ca 4.999.999.999 zonnejaren overblijven. Ook de wind zal nog wel even blijven waaien. Voor beide energiebronnen is echter geen actief op de overheidsbalans opgenomen.

De EMU-overheidschuld bedroeg eind 2015 € 440,6 mld. maar staat in de overheidsbalans voor € 495,2 mld. omdat die schuld tegen marktwaarde wordt opgenoemen en daarom € 54,6 mld. hoger uitvalt. Toch wordt deze schuld door de staat tot de vervaldatum aangehouden en bij mijn weten niet uit de markt gehaald, zodat er geen enkele reden is deze schuld niet tegen nominale waarde op te nemen, zoals ook met de EMU-overheidsschuld gebeurt.

Voor beide posten geldt dat het CBS het staatsvermogen kennelijk graag zo laag mogelijk voorstelt om hun vakbroeders bij het CPB aan het werk te houden bij hun frequent doorgerekende houdbaarheidsstudies van de overheidsfinanciën.

De AOW-verplichting, volgens het CBS het laatst gekunsteld berekende jaar eind 2013 € 1.356 mld., is niet in de overheidsbalans opgenomen. Op basis van een reëlere benadering (Eurostat), rekening houden met de weer naar de staat terugvloeiende belasting en premies is die verplichting eerder ca € 657 mld. Tegenover die toekomstige verplichting staat ook een vordering op de toekomstige generatie in de vorm van AOW-premie. De lezer zou de kritsiche opmerking kunnen plaatsen dat de overheid toch een suppletie verstrekt op te lage AOW-premies. Dat door de overheid gepretendeerde tekort is echter een gevolg van de boekhoudkundige toerekening van de heffings- en arbeidskorting aan de premieopbrengsten (v.a. 2001), terwijl het toch echt om een belastingmaatregel gaat.

§2 De overheidsbalans

De overheidsbalans, inclusief de belastingclaim op het pensioenvermogen en de overheidsschuld tegen nominale waarde valt als volgt op te stellen [2];

(click op tabel of ctrl+ om te vergroten)

17_0008_100capture

(1) Het overheidsvermogen nam dus in de periode 2006-2015 met € 161,3 mld. toe, terwijl het CBS ons een afname van € 118,8 mld. voorschotelde.

(2) De EMU-overheidsschuld eind 2015 bedraagt €440,6 mld. Tegen martkwaarde is die schuld € 495,2 mld., door het agio van € 54,6 mld.

De balansposten worden in het algemeen tegen marktwaarde gewaardeerd. De marktwaarde geeft het bedrag weer waarvoor een activum verkocht kan worden. Indien er geen markt bestaat voor een activum wordt een zo goed mogelijke benadering gegeven van de marktwaarde. Financiële balansposten die niet op de markt verhandeld worden zoals chartaal geld, deposito’s, leningen, handelskredieten en transitoria worden tegen de nominale waarde gewaardeerd.

(3) Winstrecht minerale reserves

“De waardevermindering van 19 miljard euro heeft te maken met de lagere prijzen van deze fossiele brandstoffen. Verder speelt een rol dat de winning van aardgas is verminderd met het oog op het aardbevingsgevaar in Groningen. Hierdoor wordt dezelfde hoeveelheid gas over een langere periode gewonnen. Toekomstige aardgasbaten worden lager gewaardeerd dan huidige.” [¶1]

¶ De disconteringsvoet is niet gegeven. Die kan toch niet al te hoog zijn? Door de rentedaling zou de waarde van de rechten immers juist moeten stijgen.

Als we in onze energie kunnen voorzien door windenergie en zonne-energie zal het CPB in het kader van zijn werkgelegenheid wel een studie produceren met als scenario dat de wind wegvalt en de zon niet langer schijnt. In  elk geval is het tamelijk demagogisch dat de afname van de aardgasbel altijd in CPB vergrijzingsstudies wordt meegenomen.

[3] De uiterst teleurstellende toename van het pensioenvermogen in 2015 maakt dat het vermogen van de overheid nauwelijks toeneemt:

17_0008_102

(1) De conclusie van het CBS was [3]:

“Het vermogenssaldo was eind 2015 op het niveau van 2002. In 2008 bereikte het saldo een piek. Deze ontwikkeling loopt parallel aan de waardering van de olie- en gasreserves.”

Op grond van de grafiek kan de lezer zelf zijn conclusie trekken.

(2) Tranentrekkend is het niveau van de analyse van het CBS en de toelichting op de overheidsbalans zelf.

______________

Laatst bijgewerkt 7 februari 2017

[1] CBS, “Waardevermindering gasreserve maakt overheid armer”, https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2016/29/waardevermindering-gasreserve-maakt-overheid-armer

[2] http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=82790ned

[3] https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2016/26/welvaart-in-nederland-2016%20, blz 90.

Advertenties

From → 0. Permanent

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: