Skip to content

Een geldpotje voor wie?

10 september 2014

______________________________________________________________________________________________________

Anne Dohmen en Philip de Witt Wijnen gaan in hun artikel in de NRC uitgebreid in op het geldpotje dat de rijkere Nederlanders in de schoor geworpen krijgen als ze hun kinderen, neven en nichtjes spekken door gebruik te maken van de tijdelijke maatregel om één ton belastvrij te kunnen schenken voor eigen huis of aflossing hypotheek. Zoals te doen gebruikelijk bakken ze er bij de NRC financiële redactie onder leiding van Marike Stellinga (ex-Elsevier) weer niet veel van. [QED1, QED2 en QED3]

De redacteuren geven aan dat men voor een kind bijna € 5.000 en bij gift door een gulle buurvrouw bijna € 30.000 bespaart. De teneur is dan dat het rijk er dat bedrag bij inschiet. Het rijk zou er volgens het oorspronkelijk voorstel ca € 100 mln aan schenkingsrechten bij inschieten, nu de de regeling een succes is zelfs € 250 mln. [1] Het SP-Kamerlid Farshid Bashir heeft er het rode boekje van Mao nog eens op nageslagen en komt op “€ 500 à 600 mln.” [1;2] Helaas voor de NRC en de belastingbetaler zit zijn inschatting er aanzienlijk dichter bij, maar is nog ver verwijderd van het werkelijke bedrag als we nog steeds van 50.000 begunstigden uitgaan. De berekening van dat bedrag is echter aanzienlijk gecompliceerdere dan uit het artikel blijkt en dan nog alleen te maken met heel veel slagen om de arm.

Persoonlijk zou ik eerder vermoeden dat de staat per saldo aan de regeling verdient gegeven het geringe belang van de schenkbelasting. Dit laat zich helaas minder eenvoudig voorrekenen en er zitten wat addertjes onder het gras. Gewoonlijk werkt de staat op kasbasis. Bij de bepaling van de overheidsschuld breekt ons dat al op. Ook bij de benadering van de financiële impact van deze regeling speelt dit ons weer parten. We moeten uitgaan van de contante waarde van de kasstromen van de belastingderving en belastingopbrengsten ten gevolge van de regeling. Uit de berekening zal blijken dat de geldverslindende HRA nog steeds niet als een huis staat en dat de impact op de vermogensrendementsheffing (VRH) toch wel eens groot zou kunnen zijn. 

Over het economieartikel doen we verder maar het zwijgen toe. Dat “lang niet iedereen zo maar een ton kan weggeven” zal duidelijk zijn. Vooral daar de wet gelijke behandeling maakt dat je doorgaans als ouder meteen minimaal 2 ton kwijt bent. Je moet die 50.000 schenkers dus eigenlijk door twee delen om het aantal schenkingen te bepalen, echt iets voor de happy few dus.

P.S. Menno Tamminga, economische gezien toch al niet een van de snuggerste, doet vandaag in zijn column een duit in het zakje met zijn uitspraak “de fiscale kosten (van de schenkingsregeling) van het herstel van de huizenmarkt betalen zichzelf later terug”. [7]. Heel veel vroeger was de NRC slijpsteen van de geest, nu is dat prentenboek eerder een molensteen. Ook ontgaat het onze financiële wonderboy nog steeds dat een substantieel deel van de vermogensgroei helemaal niet onderhevig is aan vermogensrendementsheffing,

______________________________________________________________________________________________________

§1 Inleiding

Gebaseerd op het NRC-artikel zijn indicatief de volgende aanvullende gegevens “bekend” over de regeling:

  1. 45% wordt gebruikt voor het aflossen van een hypotheek;
  2. 20% zet het geld in voor aankoop van een huis;
  3. Waar de overige 35% heen gaat, vertelt het verhaal niet;
  4. gemiddeld wordt € 60.000 geschonken;
  5. 8% van de schenkingen komt van niet-ouders;
  6. er werd uitgegaan van 20.00 schenkers (€ 100 mln), inmiddels is de schatting 50.000 schenkers (€ 250 mln)

Ten dele zal door de regeling een duurder huis worden gekocht, maar in belangrijke mate zal een lagere hypotheek worden afgesloten of wordt de aankoop van een eigen huis nu eerst pas mogelijk. De staat is stille vennoot in het contract door het HRA -infuus dat bakken geld kost. Onder de oude regeling mocht men al € 52.281 éénmalig schenken voor eigen huis of studie. Van de € 100.000 regeling wordt een eenmalige eerdere schenking afgetrokken, ook dit zal het gemiddelde schenkingsbedrag voor schenkingsrechten drukken.

De gevolgen van de eenmalige extra schenkingsvrijstelling zijn:

Voor de belastingplichtigen [2;4]

  1. De schenker betaalt vanaf het volgende jaar 1,2% minder vermogensrendementsheffing over het geschonken bedrag;
  2. De daling van het vermogen kan ook gevolgen hebben voor de toeslagen en eigen bijdragen AWBZ;
  3. De begunstigde betaalt minder hypotheekrente;
  4. Voor de begunstigde wordt de toelaatbare eigenwoningschuld duurzaam verlaagd;

Voor de staat:

  1. De staat ontvangt minder vermogensrendementsheffing;
  2. De staat derft de toekomstige successierechten;
  3. De staat zal in de toekomst minder kwijt zijn aan de éénmalige schenkingsrechten vrijstelling. De schenker had mogelijk op een later tijdstip anders alsnog besloten om van de regeling gebruik te maken.
  4. De staat ontvangt meer belastingen door een lagere hypotheekschuld;
  5. De staat ontvangt meer eigenwoningforfait als de koopprijs van de eigen woning hoger uitvalt dan anders het geval zou zijn geweest.
  6. Voor hypotheekleningen die “onder water staan” zal de bank mogelijk een voorziening getroffen hebben. Deze voorziening kan dan vrijvallen en dat verhoogt de winst van de banken (vindt DNB fijn) en de opbrengst vennootschapsbelasting. Bankemployees kunnen hierdoor mogelijk een bonus krijgen en dat levert per saldo inkomstenbelasting op.Het effect voor de staatskas valt niet te kwantificeren.

In deze bijdrage zullen we ons concentreren op de baten en lasten voor de staat. Daarbij gaan we niet uit van het kasstelsel, maar bepalen de contante waarde van de toekomstige kasstromen. De rente op een tienjarige staatslening bedraagt momenteel 1,18%. Dit percentage hanteren we om toekomstige kasstromen contant te maken en het effect is daarom gering. In §2 gaan we in op de zogenaamde derving schenkbelasting waaraan in het artikel zo onevenredig veel aandacht wordt gegeven. In §3 laten we zien hoe de staat binnenloopt doordat hij minder HRA-infuus kwijt is. In §4 laten we zien dat de staat er door de cash drain bij de schenker mogelijk toch nog flink bij inschiet. In §5 laten we zien dat de bestaande regeling al voldoende faciliteiten bood voor onze Upper Middle Class, het troetelkindje van onze dames en heren politici.

§2 Schenkbelasting

We nemen arbitrair aan dat het schenkingsbedrag gemiddeld € 60.000 bedraagt. We nemen ook, net als de auteurs van het artikel in de NRC, aan dat de schenker zonder de regeling niet tot een schenking zou zijn overgegaan. De extra regeling leidt immers slechts tot een additionele vrijstelling van maximaal € 49.808, in de meeste gevallen op basis van de € 60.000, gemiddeld slechts € 9.808 boven de bestaande regeling.

Als we uitgaan van 50.000 schenkers die gemiddeld € 60.000 schenken dan ontstaat voor de staat ruwweg het volgende theoretische kostenplaatje in tabel 1 van de regeling:

128 01 derving schenking

Deze € 115 mln. derving is echter grotendeels illusoir. De staat claimt immers dat de regeling een stimuleringsregeling is, hetgeen inhoudt dat als de regeling niet bestond de schenking, en dus ook de afdracht schenkbelasting, niet zou hebben plaatsgevonden.Voor de erfbelasting zie §4. Op basis van de NRC zijn eigen tekst is de derving schenkbelasting dus zeker geen € 250 mln.

§3 Vermindering van het HRA-infuus voor de staat.

De gemiddelde rente op bestaande hypotheken bedraagt ca 4,5%. [3] Voor een nieuw hypotheek gaan we uit van 3,5%. Het eigenwoningforfait stellen we conservatief op 0,7%. De looptijd van de hypotheek is 30 jaar en de huizenprijzen stijgen 1% per jaar. Door de geleidelijke daling van het belastingpercentage komt het effectieve tarief dat gehanteerd wordt op 41% nominaal op basis van nu 42% aftrek.

128 02 HRA INFUUS

Kanttekeningen:

(a) Conservatief, d.w.z. om het voordeel niet al te groot voor te stellen, gaan we uit van de condities van een nieuwe hypotheek.

(b) De maximalisering van de looptijd van de hypotheek sinds 1-1-2013 heeft momenteel nog slechts weinig effect. De looptijd van de € 60.000 schenking is dus nog maximaal ook bij een bestaande hypotheek omdat die bij een andere woning wordt doorgeschoven.

(c) Het eigenwoningforfait effect is mogelijk hoger doordat meer eigen huis bezitters een deel van de € 60.000 besteden aan een duurdere huis i.p.v. een lagere netto schuld.

Het voordeel voor de staat van de schenking is dus voor wat betreft de vermindering belastingaftrek hypotheekrenten en bijtelling eigenwoningforfait aanzienlijk. Dit zou er voor pleiten om de regeling te handhaven. Dan ziet men echter de belastingeffecten bij de schenker over het hoofd die we in §4 behandelen.

§4 Gevolgen voor de staat van de cash drain bij de schenker

De gemiddelde leeftijd van de schenker stellen we op 60 jaar, zodat hij gemiddeld nog ca 27 jaar te leven heeft.

Als de potentiële schenker van schenking afziet heeft hij een aantal opties:

(1) Het geld consumeren en direct € 10.413 BTW (21% van € 60.000/1,21) aftikken. Door de multiplier ontvangt de staat per saldo nog meer en dat geld derft de staat door de regeling.

(2) Het geld gebruiken voor de aankoop van een tweede huis in Frankrijk. De kinderen hebben een gratis vakantie zonder schenkingsrechten maar de fiscus ontvangt nog steeds 1,2% VRH.

(3) Het geld oppotten en jaarlijks 1,2% vermogensrendementsheffing betalen. Al dat geld na aftrek VRH tegen 4% rente wegzetten en het gespaarde geld oppotten. Bij overlijden (na gemiddeld 27 jaar) erfbelasting betalen over het saldo (ruim € 126.000).

(4) Elke denkbare tussenvorm, waarbij overigens nog rekening dient te worden gehouden met een eventuele eigen bijdrage over het vermogen in een eventuele AWBZ-instelling indien de maximum eigen bijdrage(2014: € 2.248,60 per maand) nog niet is bereikt.

We geven optie (3) in tabelvorm weer:

128 03 VERMOGEN

Het zal duidelijk zijn dat hier het echte lek in de regeling zit en dat dit lek niet opweegt tegen het HRA-voordeel van de overheid in §3.

§5 De bestaande regeling, zonder speciale faciliteiten, biedt al genoeg soelaas

Zonder een uitspraak te doen over de fiscale haalbaarheid van de constructie [zie 4 , blz. 79 e.v.] zou de ouder het geld ook aan het kind tegen b.v. 4,5% kunnen lenen en onverplicht optimaal gebruik maken van de schenkvrijstelling. In 17 jaar wordt bij indexatie van de vrijstelling zo’n € 71.435 geschonken. De ouder betaalt dan wel vermogensrendementsheffing. Het kind betaalt geen stuiver. Tegen 4% contante waarde kost de constructie de ouders dan € 61.710. Waarom al dit gedoe dus nodig is, is mij een raadsel.

Uitwerking:

(click op tabel om te vergroten)

128 04 tabel 4

In 2027 is de schenking beperkt tot de aflossing van de restschuld en de interest.De zorgplicht gaat nu eens op de kinderen rusten.

P.S. Vandaag stond in de Volkskrant dat een repeterende schenking van € 5.000 per jaar fiscaal niet wordt toegestaan. [5]  “Het kost de Belastingdienst geen cent. Als elk jaar vijfduizend euro wordt geschonken, krijgen ze niks. Maar als het voor tien jaar wordt afgesproken, moet er opeens wel belasting betaald worden”,  beweerde Autar, de voorzitter van de EPN, de vereniging van notarissen die zich met vermogens en erfenissen bezig houden. De permanente educatie en de rekenvaardigheid van deze notarissen kan kennelijk wel een opfrissertje gebruiken. Ter bevordering van zijn praktijk zou hij zelfs nog kunnen stellen dat de overheid er aan verdient (zie §3) onder voorbijzien van §4, geheel volgens de huidige eer van die stand van zijn beroepsgroep. [6] Uiteraard dient de schenking onverplicht plaats te vinden zodat noch de bank noch het kind hieraan enig recht kan ontlenen en moet elke koppeling van de onverplichte schenking met de lening achterwege gelaten worden.

Het voorgaande toont aan dat elke financiële regeling van de overheid alleen op basis van contante waarde van toekomstige kasstromen kan en dient te worden eoordeeld.Het NRC-artikel is dus misleidend en leidt de aandacht af van de werkelijk gevolgen voor de schatkist.

_______________

Laatste bijgewerkt 16 september 2014.

[1] NRCHandelsblad, Amne Dohmen en Philip de Witt Wijnen, “Liever een geldpotje voor iederéén”, 15 augustus 2014, blz E3.,

http://www.nrc.nl/handelsblad/van/2014/augustus/15/liever-een-geldpotje-voor-iedereen-1409499

[2] http://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/relatie_familie_en_gezondheid/schenken/schenking_doen/vrijstelling_voor_schenkingen_aan_kinderen/vrijstelling_voor_financiering_van_eigen_woning/vrijstelling_voor_financiering_van_een_eigen_woning

 [3] http://www.dnb.nl/nieuws/nieuwsoverzicht-en-archief/statistisch-nieuws-2014/dnb307002.jsp

[4] Elsevier Belasting Almanak 2014, blz 442 e.v.

[5] http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2680/Economie/article/detail/3744995/2014/09/09/Repeterende-schenking-nieuw-smeermiddel-voor-de-woningmarkt.dhtml

[6] Jezelf als ouder opknopen met een schuld aan je kinderen met een door de fiscus voorgeschreven rente van 6% was ook al zo’n eclatante successtory constructie, die in veel gevallen schielijk teruggedraaid moest worden.

[7[ NRC, Menno Tamminga, “Stop dat rondpompen burgers doen het beter”, http://digitaleeditie.nrc.nl/digitaleeditie/NH/2014/8/20140916___/2_02/article2.html

Advertenties

From → 2. Archief

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: