Skip to content

Het Nixakkoord

18 oktober 2013

___________________________________________________________________________________________

Als we straks weer naar de stembus gaan zal het toch enige moeite kosten om vast te stellen welke politieke partij voor wat verantwoordelijk is. Je moet daartoe een stapeltje akkoorden en doorrekeningen van het CPB op een rijtje zetten. Daarnaast moeten de vaak nietszeggende passages uit het verkiezingsprogramma er weer worden bijgehaald. Huiswerk genoeg en de media zullen het bij de huiswerkbegeleiding wel weer laten afweten en zich concentreren op het amusement en de volstrekt irrelevante en triviale incidentjes die het politieke circus oplevert.

We nemen in deze bijdrage het akkoord van minister Dijsselbloem met D66, CU en SGP onder de loep en constateren dat het gat in de begroting er alleen maar groter door is geworden. Daarbij worden de hogere en middeninkomens weer eens gematst. Je moet ten slotte voor je clientèle opkomen. Maar alvorens dit te doen is het goed om naar de presentatie van Klaas Knot te kijken om te zien wat 3 jaar Rutte (14-10-2010) ons gebracht heeft. §8 plaatst het Nixakkoord dan in perspectief.

___________________________________________________________________________________________

§1 Inleiding

Klaas Knot heeft in Washington een interessant rede voor zijn RUG-alumni gehouden, waarvan de speaker notes op de site van DNB zijn gepubliceerd.[1] Hij wijst erop dat sinds Q2 2008 de particuliere consumptie 6,5% lager is (DE 5% hoger) en de woninginvesteringen 40% lager zijn (DE 15% hoger) zijn, mede door onzekerheden. Die onzekerheden betreffen: onduidelijkheid HRA, (dreigende) pensioenkortingen en herziening WW en ontslagbescherming. Voor de eerste twee onderwerpen geldt dat de politiek jaren op zijn handen heeft gezeten en nog steeds zit. Voor het laatste onderwerp geldt dat de politiek de ADHD-aanvallen van Kereltje Pechtold c.s., en in diens kielzog het CDA, in crisistijd kennelijk niet kan weerstaan. [1d;1g] Het reëel beschikbaar inkomen is in Nederland gedaald met 7% ( waarvan onder Rutte II in 2013 alleen al 3,5%) en vergelijkbaar met EA 3%. Met een groei van de contractlonen van de laatste drie jaar onder de inflatie en negatief incidenteel loon hoeft dat niet te verbazen. [1]

Net als in het begin van de 18e eeuw behoren we nog steeds tot de rijkste landen ter wereld. [2] Het vermogen van de Nederlandse huishoudens is hoog, al hoewel niet zo hoog als Knot in zijn presentatie doet voorkomen omdat op de pensioenreserves van de huishoudens nog een belastingclaim rust. Maar daarmee is de staat dan weer rijker en dat zijn wij tenslotte ook weer. De opdrijving van de huizenprijzen is volgen Knot “gedreven door veel ruimere hypothecaire kredietverlening”. Maar die ruimere kredietverlening was alleen mogelijk door een uiterst genereuze subsidiëring van het eigenwoningbezit, waarbij de overheid rond de 40% van de koopprijs van de woning voor zijn rekening nam met een aflossingsvrije hypotheek. Derhalve is de bestedingscrisis voor een belangrijk deel aan de HRA te wijten. Primair zijn daar de VVD en CDA verantwoordelijk voor die de HRA immers inzet maakten van diverse verkiezingen.

§2 De data

Tabel 2.1 Samenvatting inkomsten en uitgaven

(click op tabel om te vergroten)

9300 Samenvatting

(1) De rubricering en het teken van het CPB zijn aangehouden. Daar waar nodig zijn de cijfers van Financiën geherrubriceerd.

(2) Het totale tekort is € 3.600 mln. , waarvan 3.600 EMU-tekort en € 400 mln in verband met de klungelige presentatie van Financiën van de kinderopvangtoeslag.

Tabel 2.2 Ombuigingen 2013-2017

(click op tabel om te vergroten)

9301 ombuigingen

Tabel 2.3 Intensiveringen 2013-2017

(click op tabel om te vergroten)

9302 inten siveringen

(1) De kinderopvangtoeslag is i.t.t. de opstelling van Financiën wel in de telling opgenomen. [1a blz 3 (100) & [8]]

Tabel 2.4 Lasten 2013-2017

(click op tabel om te vergroten)

9303 lasten

§3 Aantal banen

Minister Dijsselbloem beschrijft in zijn brief de zes maatregelen die de werkgelegenheid op korte termijn [1a, blz. 10] en elf maatregelen die de werkgelegenheid op (middel)lange termijn bevorderen. [1a, blz 11 en 12] De lachwekkende opsomming is het kennelijke resultaat van een brainstorm pipe dream sessie met D66 in the lead, CU en SGP gesecondeerd door VVD en PvdA. Zo stijgt de werkgelegenheid als de zelfstandigen een vrijwillige pensioenregeling krijgen; als de oudjes langer gaan werken stijgt de werkgelegenheid ook, terwijl zij gewoon een baan voor de jongeren bezet houden, etc. ,etc. De trieste opsomming moet dienen als het schaamlapje ter grootte van een postzegel voor de heer Pechtold. Voor opsomming van de drogredenen zie noot [9]. De brief van Dijsselbloem heeft het over een stijging van werkgelegenheid “van 0,8% ofwel ruim 50 duizend banen op termijn” (italics toegevoegd). Het CPB houdt het op 0,6% en volgens Bartjens moeten dat dus 37.500 banen zijn. [4] Inmiddels weten van de reconstructie in de NRC dat op termijn het jaar 2040 is. [6] Of hier sprake is van een moeizame verhouding tot de waarheid laat ik aan de lezer over. [5] Gegeven het vermogen van het CPB om de werkgelegenheid betrouwbaar te voorspelen kun je dus stellen dat het effect verwaarloosbaar is. [7]

§4 EMU-tekort

Volgens het CPB neemt het EMU-tekort met € 0,7 mld toe. Dat tekort heeft inmiddels door andere oorzaken een flinke omvang:

9320 gatenkaas

Zoals bekend is het pensioenvoorstel door de Eerste Kamer aangehouden. De bedragen van het Witteveen kader komen de nota van het nader verslag Eerste Kamer.[1l]

§5 De dekking is gatenkaas

Het naar voren halen van belastingopbrengsten geeft natuurlijk geen permanente dekking van belastinginkomsten en trekt een wissel op de toekomst en de houdbaarheid. Met het akkoord is er nog de post tijdelijke korting aanmerkelijk belang tarief bijgekomen zodat het totaalplaatje voor de begroting 2013-2017 wordt:

9320 na ons de zonsvloed

(1) Door te stimuleren dat de gelden uit de stamrecht bv worden vrijgemaakt wordt belastinginkomsten naar voren gehaald. Dat bedrag is volgens de Raad van State €1.235.[1g en 1i blz 10]

(2) Witteveen kader zie §4.

(3) Door het tijdelijk verlagen van het box II tarief met 3% denkt men dat 8 miljard vrijkomt. De gedragseffecten (besteding?) zijn volgens het CPB onzeker. In elk geval levert dit de box 2 belastingbetalers een douceurtje op van € 240 mln.

§6 Leuke dingen voor midden en hoger inkomens

9305 cadeau

(1) Natuurlijk is het leuk dat de eerste schijf met € 1.500 voor overigens maar één jaar verlaagd is. Maar de cliëntelistische noodzaak om de hogere inkomens structureel weer in de watten te leggen is ondanks het begrotingstekort kennelijk nog groter.

(2) Het terugdraaien van de afbouw AHK 4e schijf is met name van belang voor 2x en 3x modaal inkomens.

(3) De meer welgestelde zelfstandigen profiteren ook nog van de terugdraaiing van de korting op de zelfstandigenaftrek. (€ 300 mln. per jaar vanaf 2015)

(4) Voor het belang van box II inkomen per inkomendeciel zie.

§7 Het 6-miljard akkoord in perspectief

De Nota over de toestand van ’s Rijks Financiën verstrekt nog de volgende informatie over de beleidseffecten op de volumegroei van het bbp.  De cumulatieve effecten hiervan zijn rekenkundig 5.8% en meetkundig 5,6% daling als je 2010 als basis neemt.

9340 Volume effecten bbp

_______________________

Bijgewerkt 22 oktober 2013

[1] Bronnen:

{1a} J.V.R.A Dijsselbloem, “Begrotingsafspraken 2014”,http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2013/10/11/begrotingsafspraken-2014.html

[1b] CPB, “Ex-ante budgettaire effecten Begrotingsafspraken 2014”,http://www.cpb.nl/publicatie/ex-ante-budgettaire-effecten-begrotingsafspraken-2014

[1c] CPB, “Analyse economische effecten Begrotingsafspraken 2014”http://www.cpb.nl/publicatie/analyse-economische-effecten-begrotingsafspraken-2014

[1d] CPB, “Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 CDA””, http://www.cpb.nl/publicatie/tegenbegroting-2014-cda

[1e] CPB, “Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 Groenlinks”,http://www.cpb.nl/publicatie/tegenbegroting-2014-groenlinks

[1f] CPB, “Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 Christenunie”,http://www.cpb.nl/publicatie/tegenbegroting-2014-christenunie

[1g] CPB, “Ex-ante budgettaire effecten tegenbegroting 2014 D66”,http://www.cpb.nl/publicatie/tegenbegroting-2014-d66

[1h] MEV 2014

[1i] Miljoenennota 2014

[1j] CPB notitie 29 november 2012, “Actualisatie Nederlandse economie tot en met 2017 (verwerking regeerakkoord)”

[1k] RvS advies, http://www.raadvanstate.nl/adviezen/advies.html?id=10889

[1l] http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2013/06/21/nota-nav-nader-verslag/nota-nav-nader-verslag.pdf

[2] Klaas Knot, “Stilstand op een hoog niveau”, http://www.dnb.nl/binaries/speech%20Klaas%20Knot%20-%20Stilstand%20%20op%20een%20hoog%20niveau_tcm46-297988.pdf

[3] Maarten Prak en Jan Luiten van Zanden, “Nederland en het poldermodel”, Amsterdam, 2013, 165.

[4] Knot heeft zich al eerder kritisch uitgelaten over het feit dat men in tijden van crisis zo nodig de ww wil inperken.

http://www.elsevierfiscaal.nl/fiscaal-actueel/nieuws/nieuws/2704/knot-maak-ontslagrecht-alleen-streng-voor-jongeren

[5] Achter het feit dat het CPB alleen het percentage 0,6% noemt en geen aantal banen moet je natuurlijk niets zoeken. Het CPB heeft dit als gewoonte, naar echte bbp cijfers met je ook altijd zoeken in CPB publicaties hoewel bijna elke grootheid in het bbp wordt uitgedrukt.

[6] NRC: “Pechtold maakte tijdens de onderhandelingen in de media een groot nummer van zijn eis om voorrang te geven aan het scheppen van banen. Maar nadat hij vorige week maandag en dinsdag instemde met enkele veranderingen in het sociaal akkoord, bleek uit berekeningen van Financiën dat het netto resultaat uitkwam op een winst van 50.000 banen over 27 jaar, in 2040. De financieel woordvoerders kwamen daarop met Dijsselbloem overeen dat zij dit jaartal in de akkoordtekst zouden vervangen voor 50.000 banen ‘op termijn’.”

[7a] Marc Drees, “De ‘prognoses’ van het CPB”, http://recruitmentmatters.nl/2012/03/01/de-prognoses-van-het-cpb/

[7b] Marcel Canoy, “CPB zit er altijd naast (diepe zucht)”, http://www.economie.nl/weblog/cpb-zit-er-altijd-naast-diepe-zucht

[7c] Harrie Verbon, “CPB, stop toch met die voorspellingen”, http://www.volkskrant.nl/vk/nl/3184/opinie/article/detail/3411383/2013/03/19/CPB-stop-toch-met-die-voorspellingen.dhtml

[8] Het zou handig zijn als

(a) Het Min Fin en het CPB zich aan een zelfde indeling van de posten houden en daartoe afspraken maken;

(b) Posten die materieel afwijken worden toegelicht door het CPB

(c) tellingen eens gingen sluiten zoals dat bij jaarverslagen te doen gebruikelijk is. Voor het Min FIn: getallen tussen haakjes tellen normaal gewoon mee (100 kinderopvangtoeslag) tenzij je de kluit wil belazeren, maar dan is er m.i.z. sprake misleiding van de Kamer.

(d) zie ook de blog post van Bas Jacobs. http://basjacobs.wordpress.com/2013/10/15/begrotingsakkoord-2014-toch-een-impuls-economie-door-budgettair-rookgordijn/

[9] En ten slot de trieste opsomming van de langere termijn effecten van Dijsselbloem tbv D66. De nummering volgt de brief [1a] en we concentreren ons op de structurele lange termijn effecten, waarvan we het kennelijk moeten hebben. [zie 1d , blz. 11-12]. Voor de oorspronkelijk tekst verwijs ik beknoptheidshalve naar de brief.

(7) Flexwerkers worden eerder ontslagen om te voorkomen dat ze een vaste baan krijgen.

(8) Een vrijwillige collectieve pensioenregeling voor iedereen zal maken dat het aantal banen niet aan te slepen is. Kunnen die flexwerkers zich dan al niet verzekeren voor pensioen? Van belang is natuurlijk dat de werkgever er niet aan hoeft mee te betalen, dat scheelt weer in de loonkosten. Meer werkgelegenheid geeft het niet, want die premie betaalde de werkgever al niet want onze zzp’er kon toch niet rekenen. Als hij het trouwens wel kon, liet de markt het toch niet toe een deel van die premie door te berekenen.

(9) De beter geschoolde werknemers drijven alle ongeschoolde werknemers uit hun ‘passende” baan. Voor zover die baan bij de overheid ligt wordt de Duitse aanpak overgenomen: “Jeder zehnte Hartz-IV-Aufstocker arbeitet im öffentlichen Dienst. Nicht Lidl und Co., sondern der Staat ist der größte Lohndrücker im Lande.” Dat maakt de participatiesamenleving weer een stukje goedkoper.

(10) Volgens het principe (9) nemen de “betere” werknemers met een vlekje de banen van “gewone” werknemers over. De werkgevers worden voor dit low hanging fruit in de watten gelegd.

(11) Terugdraaien algemene heffingskorting 4e schijf: die luie honden met een inkomen van 2x tot 3x modaal gaan eindelijk werken en er komen er nog meer van ook.

(12) De oudjes houden lekker de banen van de jongeren bezet. Dat bevordert de werkgelegenheid: de oude baan bestond al en de jongeren komen niet aan de bak.

(13) Niet iedereen is voor de wet gelijk: AOW’ers worden verplicht achter de geraniums gezet als ze geen HOVO-cursus volgen. Als ze nog wat ouder zijn binden we ze vast, want dat wordt de zorg in onze participatiegemeenschap.

(14) Door een betere verzekering van doorbetaling loon tijdens ziekte neemt het aantal banen schrikbarend toe. De loonkosten stijgen hierdoor wel zodat CPB’s Saffier II model waarschijnlijk een andere uitkomst geeft

(15) Er komt in elk geval één arbeidsplaats beschikbaar doordat het UWV een business case maakt. Helaas hebben ze die beleidsmedewerker echter al.

(16) De minister van OCW gaat eindelijk doen waarvoor hij betaalt wordt: de jeugd een goede opleiding geven. Door de versnelling van de doorstroom neemt het arbeidsaanbod toe. Volgens de wet van Say creëert dan elk aanbod zijn eigen vraag.

(17) Door de arbeidstijd aan te passen neemt de structurele werkgelegenheid mogelijk toe. Misschien neemt hij ook wel af omdat minder tijdelijke krachten hoeven te worden ingezet. Volgens mij zijn die studies er al zie http://www.vn.nl/Archief/Politiek/Artikel-Politiek/De-mythes-van-flexibele-arbeid.htm

Advertenties

From → 2. Archief

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: