Skip to content

Sparen, pensioen en HRA

13 oktober 2013

__________________________________________________________________________________________________

Het voorstel in de NRC van de heren Bovenberg en Jacobs vraagt erom om sparen, pensioensparen en hypotheekrenteaftrek eens onderling te vergelijken. [1] Tenslotte bestaat Sinterklaas voor de upper middle class en zijn permanente zetel staat in Den Haag. Nu is het weer tijd om met strooigoed te gaan gooien.

“Ook rechtvaardigheidsargumenten pleiten voor gunstige fiscale ondersteuning voor huishoudens die nu onder water staan. Zij betalen een hoge tol voor het collectieve mismanagement van een woningmarkt die niet om kan gaan met prijsdalingen.”, aldus de beide heren. [1] Dat mismanagement heeft er toch vooral uit bestaan dat onze jeugdige huizenbezitter (van eigendom kun je eigenlijk niet spreken), naar je mag aannemen bij zijn volle verstand, de hypotheekakte met een aflossingsvrije hypotheek van 125% van de woningwaarde heeft getekend en daarnaast zijn stempotlood heeft gebruikt om het hokje rood te maken en zijn stem te geven aan partijen die “de hypotheekrenteaftrek staat bij ons als een huis” van de daken schreeuwden.

§7 Toegift laat zien hoe de jonge huizenbezitter zich in de nesten gewerkt heeft.

__________________________________________________________________________________________________

§ 1. Inleiding

Als de heren {“BJ”] schrijven dat de hypotheekschulden eind 2011 111% van het bbp bedroegen zullen ze toch het hele vermogensplaatje mee moeten nemen. Ook Klaas Knot wees hier in zijn Washington lezing op. [5] De heren pleiten ervoor de waardeoverdracht van pensioenfondsen naar banken fiscaal neutraal behandelen door die waardeoverdracht fiscaal te ondersteunen. Huiseigenaren doen immers afstand van hun fiscale voordelen bij zowel pensioenopbouw als hypotheekrenteaftrek. Het moet fiscaal niet uitmaken of mensen wel of niet hun pensioenrechten inzetten om hun hypotheekschuld te verlagen. Hun voorstel is dan ook:

Mensen met restschulden (de waarde van hun hypotheek overtreft de waarde van hun woning) moeten daarom eenmalig de mogelijkheid krijgen om hun pensioenrechten te verzilveren om zo hun hypotheekschulden af te lossen. Dit kan met name jongeren met grote hypotheekschulden helpen, want de waarde van hun pensioenrechten is door de lage rekenrente sterk gestegen.

Het is goed om te lezen dat ook Jacobs van mening is dat de pensioenrechten van de jongeren flink zijn gestegen, waarvan akte. Dat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën niet wordt aangetast door een greep in de pensioenkas moeten de heren nog maar eens voorrekenen. De belastingopbrengsten door de beperking van de HRA worden direct verjubeld, de lagere uitkering uit pensioenpot heeft een veel langere horizon en gaat wel degelijk ten laste van het houdbaarheidstekort. Belastinginkomen van de toekomstige generatie onder het fingerende omkeerstelsel pensioenen wordt naar voren gehaald,

We zullen het voorstel nader beschouwen aan de hand van een casus, waarbij ook even de spaaroptie ter vergelijking wordt meegenomen.

§2. De casus

Onze pensioendeelnemer is in 2000 begonnen te werken en neemt deel aan een pensioenfonds. De pensioenpremie bedraagt 25,4% van de pensioengrondslag zijn brutoloon minus franchise. De eerste 20 jaar stijgt de premie met 3% per jaar en daarna met 2% per jaar. Na pensionering in 2040 geniet hij nog 22 jaar van zijn pensioen. De rekenrente is 3%. Actuariële verfijningen zijn achterwege gelaten.

Het huis werd in 2000 gekocht met de navolgende gegevens, waarbij het effect van een € 40.000 opname uit het pensioenfonds al in de opstelling is meegenomen:

9000 HRA

(1) Het huis staat dus voor € 57.000 onder water. Gebruikmaken van de BJ-facilteit wordt € 40.000 uit de pensioenpot gehaald om de hypotheek deels mee af te lossen. Zeg dat de huizenprijzen weer met de inflatie gaan stijgen vanaf 2018 dan is de waarde van de woning aan het einde van de hypotheektermijn € 285.000. Mocht het woningmarktmodel van 4.0 wonen toch kloppen is de waarde van de woning € 347.000. (voor de aannames tot 2014 zie tabel voetnoot en §7)

Het belastingtarief is 42%.

§3. Verloop pensioenen bestaande regeling

9000 opbouw pensioen

(1) Het pensioen bedraagt € 64.639 zonder indexering. Dat is ca 62% van het eindloon zonder AOW.

§4. Verloop pensioenen met optie regeling Bovenberg en Jacobs € 40.000

9000 Pensioen plan

(1) Door de “plundering” van de pensioenpot valt het pensioen bruto € 5.255 lager uit. Merk op dat de drainage van €40.000 uit de pensioenpot leidt tot een derving van belastinginkomsten van de pensioenuitkering groot €2.210 van 2040 tot 2062. Een typisch voorbeeld van après nous le déluge.

(2) Theoretisch kan het jonge huishouden “later in hun werkzame leven weer bijsparen”. We weten allemaal dat het daar niet van komt. Er is straks dus minder geld beschikbaar voor zorg en zo wordt het ene gat met het andere gevuld.

Alvorens de uitkomsten samen te vatten, kijken we eerst nog even hoe de spaarder wordt gepakt die geen gebruik (kan) maken van de pensioenregeling omdat hij zich niet door de verzekeringsmaatschappijen wil laten uitzuigen. (woekerpolis)

§5. Sparen van gelijk bedrag als bij pensioensparen

9000 opbouw sparen

(1) Van zijn inkomen wordt het pensioenbedrag uit §3 gespaard nadat eerst belasting wordt afgetikt.

(2) De spaarder mag daarnaast jaarlijks vermogensrendementsheffing afdragen. Hiervan is de eigen woning bezitter en de pensioenspaardier vrijgesteld.

§6. Samenvatting

9000 samenvatting

(1) Het verschil tussen pensioensparen en sparen is volstrekt duidelijk, alleen de vermogensrendementsheffing kost € 160.287,

(2) Het voorstel van de heren Bovenberg en Jacobs kost de schatkist bruto € 35.115. Tegen contante waarde is het effect beduidend kleiner en maar €1. 690. [2] Dit verschil is echter afhankelijk van het toepassing zijnde marginale tarief bij een verschuiving tussen hen 52% en 42% tarief. Met de daling van de HRA (52% -> 42%) moet dan ook rekening worden gehouden. Het fiscaal neutraal toepassen van het voorstel is dus redelijk gecompliceerd.

(3) Door € 40.000 uit de pensioenpot te onttrekken stijgt de echte overheidsschuld met 35% van €40,000 of 14.000. Als maar genoeg woningbezitters opteren gaat dat dus wel ten koste van het houdbaarheidstekort en onze netto overheidsschuld. Aangezien het huis van ruim één miljoen huishoudens onder water staat, gaat het niet om de postzegelkas. [3] De gemiddelde onderwaarde van huiseigenaren tussen de 25 en 35 jaar bedraagt 30 duizend euro. [idem] De pensioenfondsen mogen al vast wat geld liquide gaan maken. Voor 65-plushuishoudens is de gemiddelde onderwaarde toch nog zo’n duizend euro. [ibidem] Gelukkig kunnen die dus hun pensioenpot met rust laten. Al hoewel, bij een dreigend verder achterwege laten van de indexering is extra aflossing misschien een goede vluchtroute?

Dat Bovenberg met dit voorstel komt hoeft niet te verbazen. Jacobs heeft kennelijk zijn voorstellen inzake pensioenen en HRA zoals vermeld in zijn essay bij het oud papier gezet. [4]

§7 Toegift

Onze huizenbezitter wil toch eigenlijk wel naar een groter huis ondanks de huizencrisis en maakt daarbij de volgende opstelling:

9010 oud en nioeuw huis

(1) Op basis van de opstelling besluit hij maar te blijven zitten en zich niet verder in de schulden te steken.

(2) Indien hij in 2000 zijn huis op “normale” wijze had gefinancierd had hij fluitend een nieuw huis kunnen kopen, en had hij zich, ondanks de crisis, nog wel een duurder huis kunnen permitteren.

(3) De meer conservatieve huizeneigenaar heeft in zijn nieuwe huis met een annuïteit van € 32.013 een rentelast van netto € 1.190 per maand. (42% HRA) Hij woont dan lekker scheef t.o.v. een marktconforme huur van  € 1.870 (4,5% WOZ-waarde). Hij spaart daarnaast ook nog eens zonder vermogensrendementsheffing te betalen en de vermogenswinst is ook belastingvrij. (Het HRA-percentage is 42% i.p.v. 52% omdat van het bruto-inkomen nog pensioenpremie afgaat.)

(4) Het huis van € 499.000 was eind 2007 € 624.000 waard. (20% daling) In de huizencrisis begin jaren tachtig daalden de huizenprijzen met 30%. De huizen stonden echter niet in die mate onder water. Aflossingsvrije hypotheken bestonden niet en men bracht nog wel eens wat spaargeld mee. Daarom is de huidige huizencrisis veel ernstiger en verstopt de doorstroom.

________________________

Bijgewerkt 18 oktober 2013

[1] Lans Bovenberg, Bas Jacobs, “Los hypotheekschuld in met pensioengelden”, NRC, 12 oktober 2013.

Op het internet zijn overigens soortgelijke plannen te vinden b.v. http://www.pensioen-netwerk.nl/profiles/blogs/maak-eenmalig-gebruik-los-uw-hypotheekschuld-af-met-uw-pensioen

[2] Voor de liefhebbers – CW-effecten (3%)

9000 CW

[3] http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/inkomen-bestedingen/publicaties/artikelen/archief/2013/2013-3802-wm.htm

[4] Bas Jacobs, “Een economische analyse van een optimaal belastingstelsel voor Nederland”, http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2010/04/07/rapport-studiecommissie-belastingstelsel.html, bijlage 6.

en http://basjacobs.wordpress.com/2010/04/13/studiecommissie-belastingstelsel/

[5] Klaas http://www.dnb.nl/binaries/speech%20Klaas%20Knot%20-%20Stilstand%20%20op%20een%20hoog%20niveau_tcm46-297988.pdf

Advertenties

From → 1. Actueel

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: