Skip to content

Zelfstandigenaftrek

18 augustus 2013

_________________________________________________________________

De zelfstandigenaftrek en de MKB-winstvrijstelling behoren tot de verworven rechten van de (kleine) ondernemer, die daarmee sterk bevoordeeld wordt t.o.v. de werknemer met het zelfde inkomen. Wie in Nederland komt aan verworven rechten, die veelal het karakter hebben van een misstand (b.v. HRA), kan op flink wat ketelmuziek rekenen. Omdat bij afschaffing onze kleine ondernemer volgens het FNV in de bijstand geraakt, zullen we ons in eerste instantie concentreren op die doelgroep.

De publiciteit over de beoogde afschaffing is vrij groot. Vanuit de media verbaast mij dit als salonmarxist natuurlijk niet (zie [5d] voor das gesellschaftliche Sein). De commotie heeft veel gemeen met de toenmalige zorgpremieoproer, die ook nergens op was gebaseerd en alleen terug te voeren was op het eigenbelang van het journaille (b.v. Dominique van der Heyde).

Aan de hand van een mini-inkomen, dat ook het bestaansminimum is,  zullen we laten zien hoe onze zzp’er als quasi-ondernemer in de watten wordt gelegd. Ook de beter gesitueerde zzp-inkomenstrekker wordt flink voorgetrokken.

In het voorstel van de commissie Van Dijkhuizen worden de zelfstandigenaftrek in acht jaar afgebouwd en worden de vrijkomende middelen aangewend om de arbeidskorting te verhogen. (blz. 126)  Omdat de arbeidskorting netto is wordt dan ook het progressievoordeel afgebouwd. Daarbij zou het natuurlijk uiterst doelmatig zijn om dit voordeel vooral bij de lage inkomens te laten neerslaan.

Zoals we zullen zien is elke zpp’er die beneden de € 23 per uur offreerd een onderkruiper en elke opdrachtgever die zo’n aanbod aanneemt een uitzuiger, die materieel de wet op het minimumloon ontduikt.

_________________________________________________________________

Onze zzp’er zal toch minstens het minimumloon moeten kunnen verdienen omdat we anders toch moeten concluderen dat zijn onderneming helaas niet levensvatbaar is. Zoals we nog zullen zien is het minimum uurtarief dat bij dit inkomen hoort naar boven afgerond € 20 per uur, er van uit gaand dat geen additionele kosten worden gemaakt of dat die afzonderlijk kunnen worden gefactureerd. Deze ondernemer, die minstens 1.225 uur moet maken voor zijn onderneming, maakt dan 1.200 declarabele uren. Dit is een hele opgaaf in deze crisistijd indien je beseft dat ook de nodige tijd aan acquisitie en permanente educatie besteed moet worden.

De  zzp’er profiteert van de volgende regelingen:

Zelfstandigenaftrek.

“De zelfstandigenaftrek is in 2013 een bedrag van € 7.280. De zelfstandigenaftrek bedraagt echter niet meer dan het bedrag van de winst, behalve als u in aanmerking komt voor de startersaftrek.  Als uw winst te laag is om de zelfstandigenaftrek geheel toe te passen, kunt u het bedrag aan niet-gerealiseerde zelfstandigenaftrek verrekenen in de volgende 9 jaar. De winst moet in die jaren dan wel hoger zijn dan de zelfstandigenaftrek in die jaren.  De zelfstandigenaftrek wordt verhoogd met een startersaftrek van € 2.123 in de volgende situatie: 1)- U was in 1 of meer van de 5 voorafgaande kalenderjaren geen ondernemer en 2) U paste in die periode niet meer dan 2 keer zelfstandigenaftrek toe.” [1]

MKB-winstvrijstelling.

“De mkb-winstvrijstelling is een aftrekpost op uw winst. U krijgt deze vrijstelling als u ondernemer bent. De mkb-winstvrijstelling is een percentage van de behaalde winst. In 2013 bedraagt de mkb-winstvrijstelling 14% van de winst. U moet de winst eerst verminderen met de ondernemersaftrek (zoals zelfstandigen- en startersaftrek).

Let op! De mkb-vrijstelling verlaagt uw fiscale winst. Daardoor bent u minder belasting verschuldigd. Als uw onderneming verlies lijdt, verkleint de mkb-vrijstelling het fiscale verlies. In dat geval is de vrijstelling dus nadelig voor u. “ [2] En zo heeft elk voordeel weer zijn nadeel.

We zullen nu de deze faciliteiten aan de hand van een casus nader uitwerken. [3] Uitgangspunt daarbij is dat de situatie van werknemer en zzp’er fiscaal zo goed mogelijk vergelijkbaar gemaakt worden.

Tabel 1 Berekening verschil netto-inkomen werknemer- zelfstandige met minimumloon

(click op tabel om te vergroten)

7300 Berekening verschil nettoinkomen

(1) De opstelling is gemaakt voor een werknemer/zelfstandige met minimumloon en zijn/haar partner (70%).  Voor de zelfstandige is uitgegaan van een minimumloon plus werkgeverslasten voor een werknemer, aangezien aangenomen wordt dat de zzp’er geen onderkruiper is en de werknemer dus geen oneerlijke concurrentie aandoet. Het totaal loon (j) is dus voor beide gelijk. Omdat de sociale lasten van de werkgever deel uitmaken van de loonruimte van de werknemer is het woord werkgever in de tabel tussen aanhaaltekens geplaatst.

Uitgaande van 1200 declarabele uren wordt het uurtarief dus afgerond € 20, zonder rekening te houden met een winstopslag voor b.v. ondernemingsrisico. Gaan we uit van een opslag van 15% dan is dus elke zpp’er die beneden de € 23 offreerd een onderkruiper en elke opdrachtgever die zo’n aanbod aanneemt een uitzuiger, die materieel de wet op het minimumloon ontduikt.

(2) De pensioenrechten voor de werknemer (pensioenpremie werknemer en werkgever) zijn gelijk gesteld met de zzp’ er zijn lijfrentepremie zodat deze premie geen effect heeft voor de vergelijking van het netto-inkomen.  Of de zzp’ er gelijke rechten opbouwt als de werknemer hangt af van zijn verzekeringsmaatschappij, zodat dit geenszins zeker is.

(3) De zzp’ er heeft geen recht op ww noch is hij/zij verzekerd voor ziekte en arbeidsongeschiktheid. Daartoe heeft hij € 2.806 bruto beschikbaar (netto, na aftrek belastingen €1.786 ) voor premies die hij t.o.v. de werknemer uitspaart, maar waar wel belasting over wordt geheven. (zie tabel regel k).  De meeste inkomensverzekeringen kunnen uit het brutobedrag worden bestreden. Zo is bijvoorbeeld voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering de premie aftrekbaar en de uitkering belast. De ww-uitkering bij een minimumloon is redelijk vergelijkbaar met een bijstandsuitkering en dankzij de “progressieve” hervorming van ons arbeidsrecht kom je daar binnenkort bij een ww-uitkering ook snel aan toe.

(4)De pensioenpremie van zo’n 24% drukt, net als bij de werknemer, stevig op het netto-inkomen. De zzp’er is echter niet verplicht om voor zijn pensioen te sparen zonder dat hij daarover enige zeggenschap heeft. Hij  kan dit bedrag ook aanwenden voor versnelde aflossing van de hypotheek, beleggen of andere vormen van sparen. Bijna onvermijdelijk komt de zzp’ er daarbij in de klauwen van de financiële sector en zal daarbij ongetwijfeld in het pak genaaid worden. Tenslotte hoef je in het Nederlandse onderwijssysteem geen aandacht te besteden aan financiële basiskennis  met zeven  miljoen woekerpolissen als resultaat.

(5) De zzp’er betaalt dus door de belastingfaciliteiten van een onderneming € 3.524 minder belasting en houdt, met kanttekening (3) netto € 5.292 (€3.524 + €1.786) meer over.

Dat de commissie Van Dijkhuizen dus wat aan de bevoordeling van ondernemers wil doen is niet meer dan logisch. De Kam en Caminada kwamen al eerde in hun essay voor de Studiecommissie Belastingstelsel tot de deze conclusie:

“Zelfstandige ondernemers profiteren van een groot aantal fiscale faciliteiten. Hierdoor betaalt een zelfstandige veel minder inkomensheffing dan werknemers en uitkeringsontvangers. Om te komen tot een meer evenwichtige verdeling van de belastingdruk over sociaal-economische groepen is het gewenst de fiscale faciliteiten voor zelfstandigen te beperken. Met het oog hierop kan de zelfstandigenaftrek verdwijnen en de MKB-winstvrijstelling worden versoberd.” [4]

De conclusie  in “Naar een activerender belastingstelsel – Interimrapport”  van de commissie Van Dijkhuizen inzake de zelfstandigenaftrek staat dus nog steeds overeind:

“…. hebben de zelfstandigenaftrek tot een ongerichte aftrekpost voor ondernemers gemaakt, waarvan de hoogte in de huidige omstandigheden niet meer gerechtvaardigd wordt. De faciliteit grijpt vooral aan bij de keuze tussen werknemerschap en ondernemerschap en bevordert de doorgroei van de ondernemers niet. Doordat de aftrek een vast bedrag is, ontstaat vooral bij lage inkomens een groot verschil tussen de belasting op het looninkomen van een  werknemer en die op het winstinkomen van een ondernemer. Dit roept spanning op. (blz 89)

Omdat we in Nederland een toelagencarrousel hebben is het zaak om ook naar de toelage-effecten te kijken.  De zelfstandigenaftrek en de MKB-winstvrijstelling beïnvloeden ook het verzamelinkomen. De effecten daarvan laten zich als volgt samenvatten {zie [3] voor aannames}:

Tabel 2 Voordeel zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling door hogere toeslagen

7302 Nettoinkomen inclusief toeslagen

(1) In een eerdere bijdrage hebben we het toelagen-“systeem” uitvoerig behandeld, we volstaan hier met de uitkomsten. De zzp’er profiteert van een lager verzamelinkomen door de zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling.

(2) Het effect zal rond de maxima van de diverse regelingen groter zijn. Zo is dat maximum voor de zorgtoeslag € 30.939 (voor alleenstaanden) of gezamenlijk niet meer dan € 42.438 en voor de huurtoeslag meerpersoonshuishouden € 28.550) . Ook de HRA zal bij het bepalen van het verzamelinkomen moeten worden meegenomen.

We hebben ons mede naar aanleiding van de klaagzang van het FNV tot nog toe uitsluitend op de lagere inkomens geconcentreerd. De MKB-winstvrijstelling werkt echter ook door voor de hogere inkomens:

Grafiek 1 Belastingeffect van de zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling bij een gegeven bruto-inkomen.

7304 Voordeel zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling

(1) De grafiek toont de verschuldigde belasting voor faciliteiten, maar wel gebruik makend van de aftrek pensioenpremie/lijfrente en de verschuldigde belasting voor de zzp’er rekening houdend met zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling. De fluctuerende arbeidsaftrek is in de grafiek verwerkt.

(2) In het getoonde inkomensinterval loopt het voordeel (rood) van onze kleine ondernemer dus op van € 4.052 tot € 7.541.

Grafiek 2 Heffingspercentages met en zonder ondernemersfaciliteiten

7305 Belasting percentages

(1) Zoals eerder aangegeven is bij de berekening van de belastingen rekening gehouden met de lijfrente-aftrek die even groot is als de pensioenpremie-aftrek in loondienst. Ter zijner tijd dient hierover nog belasting te worden afgedragen. De stippellijnen corrigeren voor dit effect door het belastingpercentage uit te drukken in het bruto-inkomen minus de van toepassing zijnde premie. De stijgende lijn komt door de progressie en het nivellerende effect van de afnemende arbeidskorting.

(2) Door de MKB-winstvrijstelling is pas bij een inkomen van ca 104 duizend euro 52% belasting verschuldigd over de top van het inkomen, inclusief de aftrek lijfrentepremie. Het voordeel is dan inmiddels opgelopen tot € 10.826. Het effectieve toptarief voor de zzp’er is dan geen 52% maar slechts 44,7% door de MKB-winstvrijstelling. [6] Omdat onze topper zeer waarschijnlijk dan allang ook geniet van het HRA-infuus zal hij daar voorlopig niet aan toekomen. Het geklaag over het 52% tarief, dat normaal nooit bereikt wordt, maar 7% van de belastingplichtigen geniet van het toptarief, moet dus maar eens afgelopen zijn. 

Tot nog toe zijn we ervan uitgegaan dat werknemer en zzp’er beide opteren voor een gelijke pensioenregeling. Lang niet alle werknemers krijgen echter pensioen en ook de zzp’er laat het pensioen er vaak bij inschieten. Als we de verschillen dan analyseren ontstaat het volgende beeld:

Grafiek 3 Verschil heffing werknemer en zpp’er zonder pensioen.

7080 Heffing zonder pensioen

(1) Het progressievoordeel van de vrijstelling wordt nu natuurlijk aanzienlijk hoger en de MKB-winstvrijstelling verliest zijn relevantie alleen als de uitwijk naar de BV is ingezet.

Dat progressie-effect blijkt pregnanter uit de volgende grafiek:

Grafiek 4 Marginale heffing op ondernemersfaciliteiten

7380 Marginaal percentage heffingsvoordeel

(1) Hieruit blijkt duidelijk dat de hogere inkomens aanzienlijk meer profiteren.  Bij een inkomen van € 78.500 is het voordeel 52% over de som van zelfstandigenaftrek en MKB-vrijstelling van totaal € 17.251 en  hoeft men dus € 8.971 minder te betalen dan een werknemer.

De zelfstandigenaftrek en de MKB-winstvrijstelling kunnen dus gevoeglijk worden afgeschaft.  In de tijd toen de PvdA nog wel eens nadacht, kwam Melkert met een voorstel om de sociale lasten voor de lage inkomens substantieel te verlagen. [7] Helaas hebben we hier niets meer van vernomen. Zelfstandigen en werknemers zijn voor de wet gelijk en dienen dus op gelijke wijze te worden belast. Daar horen geen speciale fiscale faciliteiten bij. De ondernemer heeft binnen zijn onderneming vrij veel ruimte om aftrekposten (b.v. studie)  te creëren en profiteert daarnaast nog van een leasebak en een ruime onkostenvergoeding. En als het echt goed gaat staat de deur naar de BV wijd open.

Met de startersaftrek in deze bijdrage geen rekening gehouden, de meeste starters houden er toch na een paar jaar mee op. [8] De maatregel is uitermate ineffectief en een speeltje van ons parlement dat altijd (innovatiebox) graag ondernemertje wil spelen. 

________________

Bijgewerkt 19 augustus 2013

[1] http://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/zakelijk/winst/inkomstenbelasting/veranderingen_inkomstenbelasting_2013/ondernemersaftrek_sitegebied/zelfstandigenaftrek

[2] http://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/zakelijk/winst/inkomstenbelasting/inkomstenbelasting_voor_ondernemers/mkb_winstvrijstelling

[3] Voor de cijferopstellingen is gebruik gemaakt van de uitkomsten

[a] http://old.raet.nl/mediatheek/proformalite/proforma-lite.aspx

Werknemer met jaarloon werkzaam geestelijk gezondheidszorg i.v.m. pensioenpremieberekening.

[b]  http://www.belastingdienst.nl/rekenhulpen/toeslagen/

Uitgangspunten. Kinderen geboren 2006 en 2004. Huur 450 euro zonder kosten. Kinderopvang toeslag : 68 uur voor 440,60.  (zie voor details). Geen vermogen.

[c] Werkgeverspremies: http://www.uwv.nl/werkgevers/ik_wil_meer_weten_over_verzekering_en_premies/actuele_bedragen_en_percentages.aspx#item2

[d] http://www.pfzw.nl/werkgevers/uw-administratie/premie-berekenen/Paginas/premiepercentages.aspx

De regelingen kunnen per bedrijfstak verschillen, het gaat bij de opstelling om het totale illustratieve plaatje (S.E.&O, ik hou mij aanbevolen voor correcties).

[4] C.A. de Kam en C.L.J. Caminada, “Belastingen als instrument voor inkomenspolitiek”, blz 223, http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2010/04/07/rapport-studiecommissie-belastingstelsel.html

[5] FNV

(a) http://www.fnvzzp.nl/actueel/persberichten/2013/07/onderzoek-fnv-zelfstandigen-83-tegen-afschaffing-zelfstandigenaftrek/

(b) http://www.fnvzzp.nl/actueel/persberichten/2013/08/kabinetsplannen-zullen-zelfstandig-ondernemers-hard-treffen/

(c) http://www.trouw.nl/tr/nl/4504/Economie/article/detail/3491919/2013/08/14/Bezuinigen-op-zzp-er-werkt-juist-averechts.dhtml

waarom die actie tegen afschaffing zoveel publiciteit krijgt:

(d) http://www.nvj.nl/nieuws/bericht/nvj-staat-achter-petitie-tegen-afschaffing-zelfstandigenaftrek/#.UhDIhJLp1AI

[6] Per 1.000 inkomen:  (1000-140)*0,52/1000 = 44,72% (mkb-winstvrijstelling 14%)

(7)NRC, “Melkert op de bres van het minimuloon”,  http://retro.nrc.nl/W2/Evj/97/05a.html

[8] Zzp netwerk Nederland, “Is afschaffing starters- en zelfstandigenaftrek nu werkelijk zo erg?”, http://www.zzpnetwerknederland.nl/nieuwsbericht/is-afschaffing-starters-en-zelfstandigenaftrek-nu-werkelijk-zo-erg

Advertenties

From → 1. Actueel

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: