Skip to content

Belastinglast binnen EU en schaduweconomie

17 mei 2013

_________________________________________________________________

Eurostat heeft recent de overheidstekort en schuld gegevens voor de EU over 2012 gepubliceerd alsmede de belastinggegevens over 2011.[1]  Als we deze gegevens combineren met de actualisering van de studie over de informele economie in de Europese landen van Friedrich Schneider dan kunnen we enkele interessante tabellen destilleren uit deze data.

_________________________________________________________________

1. BELASTINGEN

Tabel 1  bbp, EMU-saldo en EMU-schuld 2012-2011 voor geselecteerde landen

(click op tabel om te vergroten)

emu SCHUL EN BBP 2012 EN 2011

(1) EA17 landen binnen het Euro-gebied. EU27 alle 27 lidstaten gezamenlijk.

(2) De geringe stijging van het bbp in 2012 (EA17 0,7%) blijkt duidelijk aan de hand van de tabel. De 3% norm is derhalve volstrekt onvoldoende om het schuldniveau t.o.v. het bbp niet te laten stijgen.

(3) De Nederlandse schuld cijfers zijn aantoonbaar misleidend door de belastingclaim op de pensioenreserves waarvoor geen credit wordt gegeven. De groei van het Nederlandse bbp valt duidelijk lager uit dan de buurlanden door het Neo-Colijn beleid van Rutte I, voortgezet door Rutte II.

(4) Tot de folklore binnen economenland hoorde het tot voor kort om speciale betekenis toe te kennen aan de EMU-schuld als deze boven de 90% uitkwam. Inmiddels is de studie  van Carmen Reinhart and Kenneth Rogoff voldoende onderuit gehaald om daar nog veel waarde aan toe te kennen. [4]

Tabel 2 Belastingen en Sociale lasten in % bbp, toptarief, vpb-tarief en BTW tarief voor geselecteerde landen

(click op tabel om te vergroten)

VERGELIJKING BELASTINGTARIEVEN

(1) Uit dit overzicht blijken de boven gemiddelde lastenverzwaringen (oker) en lastenverlichtingen (geel).

(2) De vennootschapsbelasting is over de hele linie sterk verlaagd in het kader van “the race to the bottom” van dit tarief in de EU en wereldwijd.

(3) De BTW-verhoging is een probate en eenvoudige maatregel om snel geld binnen te halen, maar dit gaat natuurlijk wel ten koste van de consumentenbestedingen.

(4) De percentage verlagingen gingen soms gepaard met een grondslagverbreding zodat het netto effect alleen door een studie per land kan worden beoordeeld. De toppercentages voor de inkomstenbelastingen zeggen natuurlijk niet veel als de belastinggrondslag per land sterk verschilt. Zo geldt b.v. voor Nederland de HRA en de omkeerregel pensioenen, die de belastinggrondslag sterk uithollen.

2. Schaduweconomie

De schaduweconomie of informele economie bestaat voor 2/3 uit werkzaamheden die niet voor de belasting aangegeven worden (veelal bouw, landbouw en huishoudelijke diensten) en voor ca 1/3 uit zakentransacties die veelal op kasbasis buiten de boeken gehouden worden (veelal kleine zelfstandigen, bars, taxi’s e.d.). De geschatte omvang binnen Europa is ca € 2,14 biljoen.[2b]

Friederich Schneider is een specialist op het gebied van de informele economie en doet daartoe al jaren onderzoek. Onderstaande grafiek is ontleend aan zijn paper [2 blz 3 en 3]:

Grafiek 1 Omvang schaduw economie in 31 Europese landen 

SHADOW SCHNEIDER

Tabel 3 Effect omvang schaduweconomie op bbp, belastinginkomsten en EM-schuld ratio

(click op tabel om te vergroten)

schaduw economie

(1) In de tabel is de omvang van de schaduweconomie in 2012 berekend aan de hand van de belastingdata 2011 en de door Schneider gevonden percentages van de schaduweconomie.

(2) Omdat de informele economie nooit geheel valt uit te bannen is er van uit gegaan dat de schaduw economie bij behoorlijk bestuur tot 7% kan worden teruggebracht, een percentage dat ongeveer voor Zwitserland geldt.  Voor Nederland komt dit aardig overeen met de Abvakabo-doelstelling van € 4 miljard. [5] Per saldo valt dat voor de geselecteerde landen € 303 mld. aan extra belasting te incasseren, zoals uit de kolom verbeterpotentieel blijkt. Voor de EMU-schuld bbp ratio zijn de gegevens gegeven op basis van een resterende schaduweconomie van 7% en zonder schaduweconomie.

(3) Ook de norm EMU-schuld in percentage bbp wordt door de schaduweconomie geraakt. De gewijzigde werkelijke percentages blijkt uit de kolom  incl. schaduweconomie. De aangepaste cijfers zijn natuurlijk alleen relevant als er maatregelen worden genomen om de informele economie terug te dringen en de belastingopbrengsten te verhogen. De politieke wil lijkt daartoe momenteel, althans verbaal, aanwezig. Voorlopig hebben we met de toetreding van de Oost-Europese landen alleen te maken met een race to the bottom qua belastingtarieven. Men raadplege daartoe het Eurostat rapport. [1a]

(4) Omdat de EU-bijdragen mede gebaseerd zijn op het bbp, is ook de afdracht van de knoflooklanden met een grote informele economie te laag. [3b]

Tabel 4 “Echte” belasting- en premiedruk 

Belasting en sociale premiedruk

(1) De tabel laat zien hoe de informele economie doorwerkt in de belasting- en premielast, gesorteerd op de laatste kolom.

(2) Naast de belastingen en de sociale lasten moet natuurlijk ook gekeken worden naar het EMU-saldo. Een EMU-saldotekort van b.v. 10% bbp schuift de belastinglast naar de toekomst. In de praktijk wordt dit tekort echter nooit betaald en door inflatie afgewenteld op de crediteuren. Normaal wordt deze afwenteling (ten dele) gecompenseerd door de interestlast, maar als de banken gesteund worden door de ECB en de interest kunstmatig laag wordt gehouden is dit natuurlijk niet langer het geval.

Inmiddels zijn er binnen de EU diverse voorstellen om het ontgaan van belastingen aan te pakken, in hoeverre hierbij geen sprake is van lipservice moet nog blijken. [6] Een werkbare definitie van belasting ontgaan lijkt het gebruik van juridische structuren en mogelijkheden om de belastinglast te verminderen op een wijze die niet beoogd was door de regering en parlement toen de belastingwetten werd aangenomen. Als dat gebruik eenmaal in kaart is gebracht is ook duidelijk welke regering en welk parlement hier wat aan moet doen. In het geval van het misbruik door b.v. Google en Starbucks in de UK is dat toch echt Cameron/Osborne, die moeten zorgen dat deze maatschappijen zich aan de  arm’s length principles houden.

___________________

Laatst bijgewerkt 20 mei 2013

[1] [a] EC, “Taxation trends in the European Union – 2013 edition”, http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/gen_info/economic_analysis/tax_structures/index_en.htm

[b] Eurostat, “Provision of deficit and debt data for 2012 – first notification”, http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-22042013-AP/EN/2-22042013-AP-EN.PDF

[2] [a] Friedrich Schneider, “Size and Development of the Shadow Economy of 31 European and 5 other OECD Countries from 2003 to2013: A Further Decline”, http://www.econ.jku.at/members/Schneider/files/publications/2013/ShadEcEurope31_Jan2013.pdf

[b] Na het schrijven van deze bijdrage kwam ik ook de volgende studie nog tegen die meer achtergrond geeft over de informele economie en waaraan Schneider heeft meegewerkt:

http://www.visaeurope.com/en/newsroom/news/articles/2013/idoc.ashx?docid=6c1cf1fd-0b40-4d36-a594-997f05284281&version=-1

[3] In Twee eerdere bijdragen hebben we gebruik gemaakt van een eerder studie van de hand van Schneider over de omvang van de informele economie.

[a] Informele economie en 60% bbp op 9 februari 2012

[b] EU-bijdrage en informele economie op 24 mei 2012

[4] NYRB,Paul Krugman, “How the Case for Austerity Has Crumbled”

http://www.nybooks.com/articles/archives/2013/jun/06/how-case-austerity-has-crumbled/?pagination=false

[5] Abvakabo, “Rapporten ‘Miljarden voor het oprapen’ deel I en II”, http://www.abvakabofnv.nl/cao’s/Alle-Cao’s/rijk/wat-zou-jij-doen-met-157-miljoen/rapport-belastingdienst-miljarden-voor-het-oprapen/

[6] Een keuze uit de media en rapporten:

[a] http://www.newstatesman.com/politics/2013/05/labour%E2%80%99s-five-steps-tackle-tax-avoidance

[b] http://www.newstatesman.com/business/2013/05/tax-whats-fair-share

[c]https://www.gov.uk/government/policies/reducing-tax-evasion-and-avoidance  (long overdue, getuige Google, Starbucks etc.)

(d)http://library.fes.de/pdf-files/id/ipa/06258.pdf

(e)http://www.spd.de/presse/Pressemitteilungen/94898/20130408_8-punkte-plan_peer_steinbrueck.html

(f) http://www.taxjustice.net/cms/front_content.php?idcatart=2&lang=1

Advertenties

From → 1. Actueel

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: