Skip to content

Zorgpremie

6 november 2012

__________________________________________________________________________________________________________________

N.B. voor het huidige stelsel in 2013 zie.

Er is recent veel ophef ontstaan over de nieuwe  zorgpremie (IAP). Maar hoeveel premie betalen we eigenlijk voor de zorg onder het huidige “stelsel”  en hoeveel gaan we betalen als de voorstellen van regering Rutte-Asscher doorgaan? [1&2] Uit de beantwoording van die vraag zal blijken dat het de voorkeur verdient alle zorgpremies door één zorgpremie te vervangen. Bij de uitwerking heb ik mij uitsluitend op de tekst van het regeerakkoord gebaseerd.

__________________________________________________________________________________________________________________

De pers wil ons doen geloven dat de gemiddelde Nederlander nu wèl weet hoeveel premie hij betaalt voor zijn zorg.[3] Ze wauwelen hierbij het CPB en Canoy na, die stellen dat met hen nieuwe stelsel inzicht van de consument in  zijn zorgkosten ontbreekt. [2, 17; 4]  De gebedsmolen van het CPB is weer goed op dreef: in een eerdere notitie over de zorgplannen van de SP werd dit non-argument ook al opgevoerd. [12] Nu ben ik aan de uitgavenkant dat inzicht sinds de invoering van het nieuwe zorgstelsel al kwijt. Gingen vroeger alle nota’s door mijn handen , nu moet ik maar raden hoeveel de zorgverleners bij mijn verzekeringsmaatschappij declareren.

Laten we daarom eerst het huidige stelsel onder loep nemen om te zien welke premiekosten / subsidies met de zorg gemoeid zijn. Uiteraard moeten we voor het nieuwe stelsel uitgaan van de gebrekkige en weinig concrete informatie van het regeerakkoord en de brief van de heer Stef Blok. [1a, 1b & 5]

We zullen nu de kosten in kaart brengen voor een gezin met twee kleine kinderen onder de achttien jaar, waarbij één partner kostwinner is. We baseren ons bij de berekeningen op de 2012 tarieven, de regelingen en het minimumloon en modaal inkomen per 1-1-2013. Op zich is deze relatief eenvoudige casus, dankzij de onsamenhangende wetgeving overigens voor mij al ingewikkeld genoeg. Parlementariërs kunnen hun handen niet afhouden van deze wetgeving, waarbij regeling op regeling wordt gestapeld. Het inzicht in de onderlinge samenhang raakt daarmee volledig zoek, zoals uit de recente discussie over de zorgpremie weer eens blijkt.

I Huidige stelsel 2012 

De zorgconsument heeft, los van eigen risico, met de volgende premies/subsidies te maken:

(1) De nominale basispremie, volgens het CPB gemiddeld € 1.280 per persoon.[2,17]  Naar ik aanneem zijn hier de colectiviteitskorting van de werkgever of die van  n’importe quoi welke organisatie die de verzekeringsmaatschappij aanmerkt om voor korting in aanmerking te komen vanaf.

(2) De 12.15% AWBZ-premie tot een inkomen van € 33.863.

(3) De zorgtoeslag, die uitgaat van een standaardpremie – de normpremie- (€ 1.426 eventueel x woonlandfactor), een drempelinkomen (€ 20.079) en een maximum toetsingsinkomen (€ 35.059 / € 51.691). De berekening is zo simpel dat deze voor de gemiddelde consument alleen achter de klapdeuren van een rekenmodule kan plaats vinden.[6]  Zonder toeslagpartner bedraagt de normpremie 2,93% x drempelinkomen + 5,435% x (toetsingsinkomen- drempelinkomen.), met partner  5,53% x drempelinkomen + 5,435% (gezamenlijk toetsingsinkomen – drempelinkomen.) U begrijpt dat die drie cijfers achter de komma strikt noodzakelijk zijn om het systeem rechtvaardig te houden.

(4) De werkgever betaalt 7,1% premie IAB (inkomensafhankelijke bijdrage voor de zorgverzekeringswet) over het inkomen. [8c] Optisch lijkt het op het loonstrookje of de werknemer niets betaald.[7] Hij betaalt echter wel degelijk loon- en premieheffing omdat deze premie bij het inkomen wordt geteld.  Daarnaast is de premie loon voor de werkgever en dus onderdeel van de loonruimte van die zelfde werknemer. Omdat de loon- en premieheffing al betaald zijn, kan het bruto bedrag als zorgkosten worden aangemerkt en dient dus in het inkomensplaatje te worden meegenomen.

Grafiek 1 premie zorgkosten in euro’s naar inkomen – huidige systeem (incl. IAB)

(click op grafiek om te vergroten)

zorg_oud_incl_IAB

Toelichting:

(a) Rood: Zorgpremie (2x €1.280) onder aftrek van zorgtoeslag  De toeslag is tot € 20.079 constant en vermindert daarna tot een inkomen van  € 51.691, de laatste 24 euro wordt zelfs niet uitbetaald. Boven dat inkomen bedraagt de premie dus 2 x € 1.280. Van een eerdere bijdrage wisten we al dat de 4e en 5e decielinkomens de hoogste ziektekostenpremie in % van het bruto-inkomen betalen.

(b) Licht groen: IAB 7,1% brutoloon, door werkgever afgedragen maar wordt  in 2012 wel bij belastbaar inkomen geteld. (max premie € 3.554 bij  een toetsinginkomen met toeslagpartner van € 50. 064) . In 2013 wordt de loonheffing in de tabellen verwerkt.

(c) Paars: AWBZ 12,15%, maximum premie € 4.114 bij € 33.863 inkomen.

(d) Blauw: Totaal, de hikken in de lijn worden veroorzaakt door onderling afwijkende drempelinkomens van de regelingen en de vaste basispremie.

(e) Na een inkomen van € 50.064 blijft het totaal van de zorgpremies constant op € 10.228 (zie tabel 2).

Zoals u ziet heeft elke zorgconsument een goed inzicht in zijn zorgpremies. Hij zal daarom in het bestaande systeem ook goed op de kosten letten, zeker als je ziet welk deel de huidige ziektekostenpremie uitmaakt van de totale zorgpremie.

II Nieuwe zorgstelsel

(1) De zorgtoeslag vervalt. Hiermee komt budgettair 4,5 mld. beschikbaar. [1,54] “Het budget van de zorgtoeslag in 2014 wordt teruggesluisd via een verlaging van de belastingtarieven tweede en derde schijf met 4,05%.”[1,53]

(2) De officiële tekst luidt: “De zorgpremie wordt inkomensafhankelijk gemaakt. De nominale premie komt gemiddeld uit op €400 in 2017. De inkomensafhankelijke premie wordt geheven vanaf het wettelijk minimumloon (incl. vakantiegeld) tot een grens van 2x modaal en het tarief wordt geharmoniseerd. De inkomensgrens van de inkomensafhankelijke bijdrage (IAB) wordt eveneens verhoogd naar 2x modaal. De IAP en de IAB worden beide uitgevoerd door de belastingdienst.”[1,53]

(3) De heer Stef Blok heeft in een brief aan een selectief gezelschap nader gecommuniceerd hoe de regeling in de praktijk gaat werken. [5] Omdat zijn opstandige achterban niet representatief is voor de Nederlandse bevolking houden de inkomens beneden de €70.000 gezinsinkomen nog een rekenvoorbeeld tegoed.  Uit de brief destilleren wij de volgende regels:

(a) premie 2012 € 255, conform CPB. In 2017 bedraagt die al € 400. [2,17] Er is dus nog ruimte genoeg om concurrentie tussen  verzekeringsmaatschappijen mogelijk te maken, zo die al aanwezig was.[3]  Een premie van € 400 in 2017 is overigens een stijging van 16,2% per jaar. Het is maar dat u weet wat ons te wachten staat.

(b) Het IAP-percentage is ca 11%, volgens het CPB 11,1%. [2, 17]  over het persoonlijk inkomen.

(c) Het wettelijk minimumloon is €20.000, 2 x modaal is € 70.000 volgens Stef Blok. Per 1-1-2013 bedraagt het minimumloon € 19.043,42. Het bruto modaal inkomen 2013 bedraagt volgens het CPB (MEV 2013) €33.500.  Volgens Bartjens is 2 x modaal dus ca. 67.000.

(d) het geld dat vrijkomt door afschaffen zorgtoeslag wordt “vanaf 2014 gebruikt om  de belastingtarieven te verlagen en de algemene heffingskorting te verhogen.”[5,2] Een nogal vrije interpretatie van de tekst van het akkoord dat als motief voor de verhoging van de algemene heffingskorting een herstel van het koopkrachtplaatje aanvoert. [1, 79] Toch valt er voor het standpunt van Blok wel wat te zeggen, aangezien de verlaging van algemene heffingskorting (2 x € 90) kennelijk bij het afschaffen van de zorgtoeslag wel een rol gespeeld heeft.[1b, 5]. In de cijfers is deze post dus meegenomen als belastingcompensatie in tegenstelling tot b.v. de RTL-nieuws berekening.[9]

We kijken nu eerst naar het netto-effect van de zorgpremie en de daaraan gerelateerde belastingcompensatie.

Grafiek 2 Zorgkosten nieuwe stijl (incl. IAB)

(click op grafiek om te vergroten)

Toelichting:

(a)  De AWBZ-premie blijft onveranderd. Je krijgt alleen veel minder waar voor de zelfde premie gezien de bezuinigingen.[1, 54&55]

(b) De IAB-premie volgens het 2012 systeem nemen we in deze opstelling nog steeds op als zorgkosten. De IAB-grens is opgetrokken van € 50.064 naar een maximum  premie-inkomen van 67.000 (2 x modaal) met een premie van  € 4.757 (was €3.554) . Over deze verhoging  wordt door de werknemer geen loonheffing en premie volksverzekering meer betaald omdat deze loonheffing per 1-1-2013 in de loontabellen 2013 is verwerkt. Aangenomen is dat de verhoging niet belast wordt in 2013.

(c) De oker lijn  geeft de nieuwe bruto IAP-regeling weer. De basispremie wordt 2 x € 255, Vanaf €19.043 wordt 11,1% premie betaald  tot een bruto-inkomen van € 67.000. Daarna is de premie maximaal € 5.833, inclusief  de basispremie van 2 x  €255. Hier is met het box I belastingeffect en de verlaging van de heffingskorting nog geen rekening gehouden. Deze oker lijn is pro-memorie opgenomen. Tot een inkomen van € 19.043 (minumumloon) valt hij samen met de rode lijn. Vanaf dit punt komt de rode lijn in de plaats en telt de IAP-zorgpremie mee. Vanaf het begin van de 2e schijf (€ 18.945) begint ook de “belastingcompensatie”.

(d) De rode lijn geeft de pro forma netto premie weer na aftrek belastingteruggave van  de zorgtoeslag voor het inkomenstraject €18.495 – €56.4941 (schijven 2012) en de algemene heffingskorting toename van 2 x € 90 . De data van deze lijn is in de premiekosten meegenomen.

(e) Het totaal is de resultante van de posten (a) – (d). Let hierbij ook op de trendlijn. Indien alle regelingen vervangen worden door één inkomensafhankelijk premie geeft deze lijn bijna een perfecte match tot € 67.000 (Y= 0,1167 X +770). De basispremie wordt dan € 385 i.p.v € 255. Inkomenspolitiek moet dan verder maar via de belastingboxen I – III geregeld worden.

(f) De maximumpremie wordt € 14.705. Netto, na belastingcompensatie. zoals getoond in de grafiek € 13.004 (zie tabel 2 verderop).

III Vergelijking oud-nieuw

Alvorens nu de kosten te gaan vergelijken vanuit het oogpunt van de werknemer elimineren we de IAB-premie in de kostenvergelijking, om aan te sluiten bij de data in de maatschappelijhke discussie. Dit overigens zonder die kosten uit het oog te verliezen (zie tabel 2). We hebben het immers nog steeds over loonruimte, die door de verhoging van de werkgeversbijdrage wordt opgesoupeerd. Grafisch kunnen we dit als volgt weergeven

Grafiek 3 Vergelijking zorgkosten oude en nieuwe stijl in eur0’s (excl. IAB)

(click op grafiek om te vergroten)

Toelichting:

(1) Het omslagpunt, waarbij de lichtblauwe lijn de x-as snijdt ligt bij een bruto-inkomen van rond € 50.000., vanaf € 67.000 is de premie constant. De uitdrukking inkomensafhankelijke premie is dus vanaf een aantal meetpunten misleidend. (Voor de AWBZ vanaf € 33.863,; voor de  IAB en IAP vanaf € 67.000)

(3) Na een inkomen van € 67.000 blijft het totaal van de bruto zorgpremies constant op bruto €9.947, netto € 8.246 (na belastingcompensatie), een verschil van bruto € 3.273  (netto € 1.573) met de oude regeling ( zie tabel 2 verderop).

Grafiek 4  Premie zorgkosten (incl. belastingeffect) in percentage bruto inkomen – oud en nieuw (excl. IAB)

(click op tabel om te vergroten)

 Toelichting:

(1) (1)  N_incl_bel en N_excl_bel representeren respectievelijk  de totale nieuwe zorgpremie inclusief en exclusief belastingen.  Voor de verschillen t.o.v. oud geldt dit soortgelijk.

(2) De pijnpunten in de nieuwe regeling blijkt uit de licht blauwe  Versch_excl_bel lijn van de grafiek. Netto (donker rood) is er echter niet veel aan de hand. Nergens komt voor onze casus het netto verschil uit boven de 2,35% van het bruto inkomen (uiteraard bij €67.000 bruto-inkomen). Minder relevant is dat het maximale bruto verschil dan 4,89% bedraagt.

(3) Met de rode zorgpremie lijn zullen we dan in toekomst verder moeten leven. De belastingcompensatie is dan immers inmiddels lang vergeten.

IV E-mail Stef Blok

Als we nu  de e-mail van de heer Stef Blok voor onze casus nog even onder de loep nemen (voorbeeld 2) dan ontstaat het volgende beeld:

Tabel 1 Casus voorbeeld 2 uit e-mail de heer Stef Blok

(click op tabel om te vergroten)

Toelichting:

(1) De getoonde berekening is evenals de grafieken gebaseerd op de tarieven in 2012.[8]  De door Stef Blok gepresenteerde cijfers zijn indicatief en ultimo afhankelijk van de cijfers die op het moment van ingang van de regeling gelden.

(2) De IAB-premiegrens wordt opgetrokken naar € 67.000. Dit leidt tot een € 1.202 hogere premie, die weliswaar door de werkgever wordt betaald, maar ten koste gaat van de loonruimte. In feite komt de premieverhoging ten laste van de werknemer, zoals hij nog bij de komende loononderhandelingen in deze redelijk diepe recessie zal merken.

(3) RTL-nieuws komt voor de zelfde casus op [9]:

“In de oude situatie betaalde je 1269 euro per jaar. Jouw inkomensafhankelijke zorgpremie wordt 5650 euro per jaar ( inkomen tussen 19.393 euro en 68.000 euro). Door het belastingvoordeel bespaar je 1520 euro. Dat betekent dat je 2860 euro per jaar meer kwijt bent” Voor de niet werkende partner komt daarbij : “In de oude situatie betaalde je 1269 euro per jaar. Jouw inkomensafhankelijke zorgpremie wordt 255 euro per jaar. Door het belastingvoordeel bespaar je 0 euro. Dat betekent dat je 1014 euro per jaar minder kwijt bent.” Per saldo dus gezamenlijk extra €1.846. Tel daarbij de €1.202 van de IAB-verhoging en je komt totaal € 3.048 hoger uit, ten opzichte van € 2,775 in tabel 1.

V Samenvatting zorgkosten voor bepaalde inkomensgroepen.

Tot slot vatten we de impact nog even samen voor het minimumloon en 1 x, 1,5 x , 2 x en 3 x  het modale inkomen, rekening houdend met de belastingcompensatie.

Tabel 2 Vergelijking zorgkosten oude en nieuwe zorgpremiestelsel

(click op tabel om te vergroten)

Toelichting:

(1) Het effect voor 2 x modaal is dus ongeveer een bruto 5% stijging van de zorgkosten in percentage van het bruto-inkomen.  Het probleem zit duidelijk bruto in het interval 1,5 x modaal – 2 x modaal, zoals ook uit grafiek 4 blijkt.

(2) Was het nu zo moeilijk om tabel 2 voor de presentatie van het regeerakkoord beschikbaar te hebben.? Je vraagt je af wie de regie voert bij de aansturing van het financiële en communicatie team, ik denk eigenlijk niemand.

Het zou bijzonder handig zijn als alle zorgpremies door één inkomensgerelateerde premie zouden worden vervangen. conform II e). Ook is het aan te bevelen om verdere inkomenspolitiek uitsluitend via de belastingtarieven te voeren. Het mag dan optisch aantrekkelijk zijn om de tarieven te verlagen maar als dit vanuit perspectief van de burger gebeurt met een boekhoudtruc  door de boeking: Debet zorgkosten / credit belastingen dan verdient dit gegoochel geen schoonheidsprijs. Deze handelwijze is zelfs mogelijk als kiezersbedrog aan te merken. Maar ja, lastenverhogingen zijn ook al jaren ombuigingen in Nederland.

Met een inkomen boven de 67.000 ontspringt men relatief de dans voor wat betreft de zorgpremie. Ook met de aanpak van de pensioenen en de HRA komt men redelijk goed weg.  Het is natuurlijk ondenkbaar dat politici gehoor geven aan de aanbevelingen van een kundig samengestelde studiecommissie belastingstelsel. [10] De VVD denkt alleen aan de portefeuille van de achterban, in het bijzonder die van het 8e t/m 10e inkomensdeciel. Voor de PvdA geldt dat deze partij de laatste jaren nooit een belangwekkend studierapport het licht heeft doen zien.[11] Formeren gaat dan natuurlijk wel snel, maar uiteraard weinig doordacht.

En tot slot (JOOP):

_______________________________

Laatst bijgewerkt 9 november 2012

Algemeen: zeker bij deze materie geldt dat alle berekeningen S.E &O zijn. Ik hou mij aanbevolen voor kennelijke omissies en fouten. Een eerdere versie is bijgewerkt voor de verandering van de IAB in 2013 vòòr het regeerakkoord.

[1] Regeerakkoord VVD-PvdA, “Bruggen slaan”, http://www.kabinetsformatie2012.nl/actueel/documenten/regeerakkoord.html

[2] CPB, http://www.cpb.nl/persbericht/3212407/korte-verklaring-cpb-over-koopkrachtgevolgen-voorgenomen-beleid-regeerakkoord

[3] b.v. Trouw, “Nieuwe zorgpremie zal de kosten juist opjagen”, http://www.trouw.nl/tr/nl/4328/Opinie/article/detail/3341467/2012/11/02/Nieuwe-zorgpremie-zal-de-kosten-juist-opjagen.dhtml ; NRC, http://www.nrc.nl/verkiezingen/2012/11/01/marx-rutte-onder-vuur-de-kranten-over-de-nivellerende-vvd/. NRC, Maarten Schinkel, “De formatie had best langer mogen duren”, http://digitaleeditie.nrc.nl/digitaleeditie/NH/2012/10/20121106___/2_22/index.html#page22

Schinkel citeert instemmend de economen Brakman en Van Marrewijk die aangeven dat met minipremies niet te concurreren valt. De basispremie 2017 wordt volgens Blok in 2017 € 400, dat is dus een mooie korting die de zorgverzekeraars dan kunnen weggeven, naast een aantrekkelijke aanbieding voor de winstgevende aanvullende verzekeringen met o.a. kwakzalverspraktijken. De heren moeten overigens toch eens iets aan hun permanente educatie gaan doen en zich eens verdiepen in het businessmodel van de telecomoperators.  Ongetwijfeld heeft het INSEAD hier een prachtige casus voor.

[4] Marcel Canoy, http://www.economie.nl/weblog/rutte-ii-draait-zorgstelsel-de-nek-om en in correctie daarop http://www.economie.nl/weblog/rutte-ii-behoudt-zorgstelsel-maar-moet-op-schrijfcursus

[5] RTL,Stef Blok,”mail VVD rekenvoorbeelden”, http://www.rtl.nl/components/actueel/rtlnieuws/2012/10_oktober/31/verrijkingsonderdelen/mail-vvd-rekenvoorbeelden.xml

[6] Belastingdienst, http://www.belastingdienst.nl/rekenhulpen/toeslagen/  Opmerkelijk is overigens dat alleen de landen Noorwegen, Ierland en Ijsland een woonlandfactor groter dan 1 hebben. Met al onze zogenaamde martkwerking in de zorg zitten de meeste landen flink onder die factor. [8a, 3]

[7] Raet, De bruto netto check , http://www.raet.nl/proformalite/proforma-lite.aspx . Van dit handige programma is door mij veelvuldig gebruikt om sommige berekeningen te valideren.

[8] a)  http://download.belastingdienst.nl/toeslagen/docs/berekening_zorgtoeslag_2012_tg0821z21fd.pdf

b) http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/belastingtarieven/inkomstenbelasting/tarieven

c) voor de inkomensafhankelijke bijdrage (IAB) geldt de volgende percentages. http://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/werk_en_inkomen/zorgverzekeringswet/bijdrage_zorgverzekeringswet/hoe_wordt_de_bijdrage_zvw_berekend/percentages_bijdrage_zvw_en_mogelijke_vergoeding

De personen die verantwoordelijk zijn voor de methode om de premiepercentages van de IAB  vast te stellen zijn m.i.z. rijp voor opname in een psychiatrische inrichting of runnen een softwarehuis dat aan de programmering en onderhoud daarvan goed verdient. In onze casus is van loondienst 2012 dus 7,1%  uitgegaan.

[9] RTL-nieuws, “Honderdduizenden mensen berekenen ‘nieuwe’ zorgpremie”,

http://www.rtl.nl/components/actueel/rtlnieuws/2012/11_november/04/binnenland/rekentooltje_zorgpremie_bereken_honderdduizenden.xml

[10]

Pensioenen:  De studiecommissie belastingstelsel  stelde voor om de aftrek te beperken tot 1,5 x modaal  en ook de vermogensrendementsheffing toe te passen op de pensioenreserves. (blz 182)

HRA:  De commissie is op basis van het voorgaande voorstander van geleidelijke veranderingen van de huidige fiscale behandeling waarbij de eigen woning langzaam naar de box 3-situatie toegroeit.

Deze transitie moet nader worden uitgewerkt, waarbij het af te leggen traject in de wet wordt verankerd, zodat de huiseigenaar de noodzakelijke rechtszekerheid wordt geboden. De commissie komt niet met een exact voorstel voor de ingroei naar box 3 maar ziet wel twee aangrijpingspunten, aan de ene kant verhoging van het eigenwoningforfait en aan de andere kant beperking van de hypotheekrenteaftrek:

– Een geleidelijke verhoging van het forfait is een praktische en goed uitvoerbare maatregel, die bovendien goed aansluit bij het lange termijn perspectief van plaatsing van de eigen woning in box 3 waar een rendement van 4% geldt in plaats van de huidige 0,55% bij de eigen woning. In combinatie met de verhoging van het forfait moet ook het effect van de wet Hillen langzaam worden afgebouwd en geleidelijk een vrije voet als vrijstelling worden geïntroduceerd.

– Voor de beperking van de hypotheekrenteaftrek kan worden gedacht aan het jaarlijks beperken van het percentage van de rente dat in aftrek in box 1 wordt toegelaten totdat het niveau aan aftrek in box 3 is behaald.

Rapport studiecommissie belastingstelsel,  http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2010/04/07/rapport-studiecommissie-belastingstelsel.html , blz  76 en 281.

[11]  En wie is al weer enige tijd voorzitter van het curatorium van de Wiardi Beckman Stichting? Inderdaad, onze golden wonderboy Lodewijk Asscher.

[12] http://www.cpb.nl/publicatie/sp-alternatief-voor-de-premiestelling-zvw

 

Advertenties

From → 2. Archief

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: