Skip to content

De één procent van De Jager

14 mei 2012

__________________________________________________________________________________________________

Over onze staatsschuld worden de meest onzinnige uitspraken gedaan. Nu zou één procent rentestijging ons per jaar € 4 miljard extra rente gaan kosten. Raadpleging van de website van de Agentschap van de Generale Thesaurie leert dat de heer De Jager schromelijk overdrijft. Het zou natuurlijk veel eerlijker zijn als De Jager en met hem Rutte het Nederlandse volk  zou vertellen dat Nederland feitelijk aan zijn staatsschuld verdient , zoals we in een eerdere bijdrage aantoonden.

‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾

Minister van Financiën de Jager gaf eerder aan dat het verlies van de AAA-rating bij een rentestijging van 1 procenpunt de Nederlandse overheid als geheel – dus Rijk en lagere overheden – zo’n 4 miljard euro per jaar extra kan kosten. [1]

Nu beschik ik niet over de detailgegevens van de lagere overheden, maar de samenstelling van de schuld van het Rijk laat zich op basis van het overzicht van het Agentschap van de Generale Thesaurie naar de stand per 31 december 2011 als volgt samenvatten:

Tabel 1 Staatsleningen en overige schulden naar vervaldag 2012-2015 en verder

Bron: [3] en [4]

Of om het aflossingsschema uit dezelfde bron grafisch weer te geven:

Grafiek 1  – Aflossingsschema staatsschuld in de tijd

De totale staatsschuld bedraagt volgens het CBS per 31-12-2011 € 393 mld. zodat € 73 mld. resteert voor de lagere overheden. Verder valt te herleiden dat hiervan per saldo € 56 mld. langlopend is.[4]

Het zal minister De Jager dus enige tijd kosten om de rentelast  jaarlijks met 4 miljard op te krikken bij een rentestijging van 1%. In 2012 bedroegen de rentekosten 10,9 mld over een schuld 2012 van naar verwachting 340 mld of 3,3% geniddeld.[3] Dan heb ik nog niet eens rekening gehouden met de interest swap posities die de Thesaurier-generaalheeft ingenomen om het 7-jaars tarief zeker te stellen. “Als  de rentelasten sterk oplopen, kan dit leiden tot onhoudbaarheid van de overheidsfinanciën als gevolg van een negatieve spiraal“, kakelt onze minister van Financiën. (Miljoenennota 2012, blz 29] Hij vergeet erbij te vertellen dat wij die rente bijna uitsluitend betalen van wege de omkeeregel pensioenen en dat de Staat op die pensioenreserves (83% staatsschuld) de afgelopen 10 jaar (2000-2010) volgens de Nederlandse Bank een rendement maakte van gemiddeld 4,8% (werkelijk 4,34%), terwijl de gemiddelde rente op de staatsschuld slechts 3,3% bedraagt. Dit is voor waar toch een leuke spread.

En wat schreef onze financiële Golden Wonderboy zelf over dit onderwerp naar de Tweede Kamer”

“De staatsschuld wordt gefinancierd door uitgifte van lang- en kortlopend schuldpapier. Eind 2009 was 75% van de schuld langlopend (looptijd langer dan één jaar) en 25% kortlopend (looptijd korter dan één jaar). De gemiddelde resterende looptijd van de uitgeven obligaties op de kapitaalmarkt bedraagt 7,2 jaar. Door ook nog rekening te houden met de geldmarkt wordt de gemiddelde resterende looptijd voor de gehele staatsschuld verkregen. De resterende looptijd over de gehele staatsschuld bedraagt circa 6 jaar. Overigens zegt de resterende looptijd niets over de rentegevoeligheid van de schuld. Het renterisico wordt gestuurd door de inzet van renteswaps. Effectief betaalt de Nederlandse staat daardoor over de bestaande schuld de 7-jaarsrente. Alleen nieuwe schuld (kastekort) wordt gefinancierd tegen het variabele geldmarkttarief.” [6]

De Jager kan dus moeilijk beweren dat hij “het” niet geweten heeft, ik denk dat hij het Nederlandse volk gewoon bang wil maken en daarbij een leugentje om bestwil niet schuwt. Zou hij het sprookje van de jonge Peter die steeds “wolf” riep niet meer kennen?

Is dit de eerste keer dat hij het niet helemaal scherp ziet? Misschien is het goed om nog een uitspraak van de architect van het Sacre du Printemps akkoord, anno 30 september 2011 nog eens te citeren:

Vraag 10

Waar wordt op gebaseerd dat de rente op Nederlandse staatsobligaties zo laag is door huidig kabinetsbeleid?

Antwoord op vraag 10

De Nederlandse Staat behoort tot de meest kredietwaardige partijen in Europa. Dit wordt mede veroorzaakt door de gezonde overheidsfinanciën en de reputatie van Nederland op het gebied van budgettaire discipline. Nederland behoort tot de best presterende landen in Europa. Het EMU-saldo daalt van 5,1 procent bbp in 2010 naar 2,9 procent in 2012. Het CPB noemt deze daling fors in vergelijking met andere Europese landen. De sterke reputatie en de bereidheid van Nederland om tekorten en schuld terug te brengen dragen bij aan de gunstige rentetarieven die de Nederlandse Staat betaalt op zijn leningen.” [7]

Geen wonder dat je met een dergelijk beeld bezijden de werkelijkheid tot 7 weken voor de Stabiliteitspact deadline op je handen blijft zitten en dan in 48 uur iets in elkaar moet flansen.

Misschien nog één grafiekje? Het verloop van de reële rente [6] :

Sinds het Verdrag van Maastricht (1992) zijn we er dus aardig op vooruitgegaan met de reële rente, zeker als je in aanmerking neemt dat onze staatsschuld toen 77,4% bbp bedroeg (CBS statline). Of uitgifte van geïndexeerde staatssleningen een goed idee is, zoals Tamminga in de NRC betoogde, is dan ook maar zeer de vraag. Het toont in elk geval weinig historisch besef.[8]

Effect rente op de pensioenreserves en daarmee echte staatsschuld

Als de rente met 1% daalt dan stijgt de waarde van de pensioenactiva met ongeveer 2% of € 18,7 mld. volgens het CPB. Daarmee stijgt ook de waarde van de latente belastingclaim op die pensioenreserves met € 6,5 mld. Overigens is dat bij elk pensioenfonds afhankelijk van de rentetermijnposities en het is niet aannemelijk dat het CPB hier rekening mee heeft gehouden. Een stijging van de rente met 1% zal dus leiden tot een daling van de waarde van de vastrentende activa die volgens het zelfde CPB 50% van het pensioenvermogen uitmaken en daarmee stijgt de echte staatsschuld. Ook de aandelenkoersen laat dit niet onberoerd.

Laatst bijgewerkt 24 september 2012

[1] http://www.z24.nl/economie/artikel_347123.z24/Begrotingsakkoord_Tweede_Kamer_drukt_rente.html Ook Flip de Kam meent zijn partijgenoten de stuipen op het lijf te moeten jagen: “De overheidsschuld bedraagt komend jaar 73% van het bbp. Is door afgenomen vertrouwen van de financiële markten blijvend (vet cursief toegevoegd) 1% meer rente verschuldigd, dan stijgen de rentelasten op lange(re) termijn dus met 0,73%. bbp – in prijzen van 2012 is dat ongeveer € 4,6 mrd. [WBS Cahier Naar een linkse begroting – april 2012, blz 9]. Het gebruik van de woorden “lange(re) termijn” duidt er op dat hij zich Keynes’ uitspraak “In the long run, we are all dead” herinnert. Voor de zekerheid heeft De Kam ook (re) nog even tussen haakjes gezet.

[2] Maandrapportage Staatsschuld, december 2011, http://www.dsta.nl/Actueel/Statistieken/Maandrapportage_Staatsschuld

[3] Outlook 2012, http://www.dsta.nl/Actueel/Publicaties/Outlook, blz 4

[4]CBS, “Overheidstekort 4,7 procent in 2011”,  http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/24089649-A175-4AB1-B577-5C51A4DBBA90/0/pb12n019.pdf , blz 3 – tabel 3.

[5] Outlook 2012,  http://www.dsta.nl/Actueel/Publicaties/Outlook, blz 8.

[6] Beantwoording-vragen-begroting-ixa, http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2010/09/28/beantwoording-vragen-begroting-ixa.html

[7] Kamervragen inzake Miljoenennota 2012, 30 september 2011., BZ / 2011 /655M, http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2011/09/30/kamervragen-over-de-miljoenennota-2012.html

[8] NRC, “Lage rente creëert unieke kansen”, 15 mei 2012, http://digitaleeditie.nrc.nl/digitaleeditie/NH/2012/4/20120515___/2_21/article3.html

Advertenties

From → 2. Archief

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: